Ad Valvas 2002-2003 - pagina 389

AD VALVAS 1 3 MAART 2 0 0 3

PAGINA 9

Promovendus wil meer democratie in reclitszaal

Rechters hebben te veel vrijheid bij het opleggen van straffen, vindt urist Marius Duker. In zijn proefschrift bepleit hij daarom een democratisering van het strafrecht. Dat maakt het strafrecht inzichtelijker en dan wordt er ook minder onzin uitgekraamd door politici, denkt hij. Peter Breedve d "Zo'n politicus als Alis Koekkoek, een hoogleraar rechten notabene, die roept dat prinses Margarita vijf jaar cel kan krijgen wegens majesteitsschennis - dat slaat echt helemaal nergens op", roept advocaat Marius Duker verontwaardigd uit. "Als een politicus zoiets onzinnigs over euthanasie zou hebben geroepen, zou hij meteen door de mand zijn gevallen." Maar omdat het bepalen van richtlijnen voor het Nederlandse strafrecht zich grotendeels buiten ons gezichtsveld afspeelt, kan de politiek lekker scoren met allerlei uitspraken over rechtspraak, zonder enig merkbaar gevolg. Want welke rechter legt in 2003 nog iemand een celstraf op wegens majesteitsschennis? En hoeveel effect heeft het verhogen van de maximale straf voor diefstal van bijvoorbeeld vier naar zes jaar als de rechter al decennialang een celstraf van gemiddeld niet meer dan vijf of zes weken oplegt - en dan alleen als de verdachte het heel erg bont heeft gemaakt? "Het verhogen van maximale straffen betekent niets", aldus Duker, "want die worden nooit opgelegd. Het is alleen een politiek signaal aan de kiezers dat de criminahteit zogenaamd harder wordt aangepakt."

Willekeur Dan is het dus een geruststellende gedachte dat rechters behoorlijk autonoom bepalen welke straf bij een bepaalde overtreding hoort? "Integendeel", zegt Duker. "Als rechters zelf de

straf bepalen, bestaat de kans op willekeur. Bovendien bepalen rechters zelf hun beleid, zonder dat ze daarvoor ter verantwoording worden geroepen. En dat doet het democratische gehalte van ons staatsrecht geen goed."

'Straftoemeting moet niet alleen een zaak van de rechter zijn' Duker pleit in zijn proefschrift Legitieme straftoemeting voor meer discussie over straftoemeting. Het Openbaar Ministerie, de advocatuur én de volksvertegenwoordiging moeten erbij betrokken worden, vindt de jonge advocaat. De rechter moet dus wél naar politici als Alis Koekkoek luisteren? "Nee, niet in individuele strafzaken. Ik heb het over het beleid ten aanzien van de strafbepaling", zegt Duker. "Het Openbaar Ministerie moet richdijnen voor een aantal jaren vaststellen en die dan door het parlement laten evalueren. Als bijvoorbeeld blijkt dat het opleggen

van bepaalde taakstraffen goed werkt, zou dat moeten worden vastgelegd in een richtlijn van het O M . Maar een politicus zou zich nooit mogen bemoeien met een concrete strafzaak." De angst voor politici die zich, geleid door de waan van de dag, gaan bemoeien met het werk van de rechter inspireert volgens Duker veel van de critici op zijn proefschrift. Want juristen zien het al voor zich: zodra de Tweede Kamer mag gaan meepraten over de strafrnaat, worden gewoon alle straffen verdubbeld. Duker is het daarmee niet eens. "Je zult zien dat er minder sprake is van incidentenpolitiek op het moment dat het parlement wordt betrokken bij het bepalen van de strafmaat. Politici zullen hun voorstellen op strafrechtelijk gebied met goede argumenten moeten onderbouwen." Vooralsnog heeft Duker weinig medestanders onder zijn collega's. "Ik gooi wel een beetje de knuppel in het hoenderhok", zegt hij zelf "Er heerst een hardnekkige opvatting dat straftoemeting exclusief een zaak is van de rechter." Niet dat hij de kwaliteit van de rechters in Nederland bekritiseert. "Ik zeg alleen dat het ons huidige strafrechtehjke systeem ontbreekt aan waarborgen die het gevaar van willekeur uitsluiten. Straftoemeting moet worden getoetst door anderen dan alleen de rechter."

Databank Dükers beoogde democratisering van de straftoemeting in Nederland wordt vergemakkelijkt

door een digitale databank die rechters en het Openbaar Ministerie recentelijk hebben samengesteld. Daarin worden alle rechterlijke uitspraken verzameld, waardoor verschillende strafzaken snel met elkaar kunnen worden vergeleken. "Als een rechter voor een bepaald misdrijf drie jaar oplegt, kun je in die databank opzoeken welke straffen er eerder voor hetzelfde misdrijf zijn gegeven en hem daarmee confronteren", aldus Duker. "Het maakt het strafrecht inzichtelijker en daardoor hoeven maatschappelijke debatten erover niet zo op de vlakte te blijven." Kortom: de instrumenten die een cultuurverandering in het strafrecht mogelijk maken, zijn volop aanwezig. Hoeveel hoop heeft Duker dat zijn proefschrift iets gaat veranderen? "Ik heb geen idee", antwoordt hij. "De Tilburgse hoogleraar strafrecht Jaap de Hullu heeft een rapport geschreven over de herziening van het sanctiestelsel, een adviesstuk aan het Openbaar Ministerie, waarin hij een aantal van mijn ideeën aanbeveelt, maar het is tot nu toe nog voornamelijk een academische discussie gebleven." Dat rechters steeds meer ter verantwoording zullen worden geroepen door andere juristen en door politici, lijkt Duker in elk geval onvermijdelijk, omdat de inhoud van hun vonnissen via de databank en het internet nu voor een veel groter publiek toegankelijk zijn gemaakt. "Ook op het advocatenkantoor waar ik nu werk zijn we ons er steeds meer van bewust dat het zin heeft rechters op hun vonnis aan te spreken."

Hardere fraude-aanpak Nijs verdeelt Kamer Staatssecretaris Nijs wil e e n t w e e d e o n d e r z o e k doen n a a r g e k n o e i m e t s t u d e n t e n a a n t a l l e n . Instellingen die d a n a l s n o g t e g e n d e l a m p lopen, krijgen e e n b o e t e . D e linkse fracties in d e Tweede K a m e r wijzen N i j s ' p l a r m e n af; zij dringen a a n o p e e n p a r l e m e n t a i r o n d e r z o e k . Nijs wil een onafhankelijke commissie instellen die nog eens onderzoek gaat doen naar geknoei met studentenaantallen. Alle universiteiten, hogescholen en ROC's moeten tussen april en januari 2004 onder de loep worden genomen. Bi) nieuwe vermoedens van fraude zal de staatssecretaris aangifte doen. Onlangs seponeerde het 'openbaar Ministerie vijf van de zes fraudezaken tegen hogescholen. Alleen Saxion IJsselland wordt vervolgd. Nijs heeft het Openbaar Ministerie hier^er om opheldering gevraagd, "e staatssecretaris stelt een boete in het vooruitzicht ^oor instellingen die bij het eerdere 'zelfreinigend

onderzoek' door het ministerie niet eerlijk zijn geweest en bij het nieuwe onderzoek alsnog tegen de lamp lopen. T e n onrechte opgestreken overheidssubsidies worden teruggevorderd. Volgens de meest conservatieve schatting door het ministerie gaat het om vijftig miljoen euro; de Algemene Rekenkamer gaat uit van een veelvoud van dit bedrag.

P a r l e m e n t a i r e enquête Met haar voorgestelde fraudeaanpak probeert Nijs het initiatief bij het ministerie van Onderwijs te houden. De linkse partijen in de Tweede Kamer dringen aan op een parlementair onderzoek of een parlementaire enquête. De PvdA, de SP, GroenLinks en D66 vinden dat de volksvertegenwoordiging zelf de regie moet voeren, omdat het beleid van het ministerie zou hebben bijgedragen aan de fraudeaffaire. De linkse fracties baseren zich daarbij op het keiharde oordeel dat de Algemene Rekenkamer vorige

maand velde over de rol van het ministerie van Onderwijs in de fraudezaak. Het toezicht vanuit het ministerie op de manier waarop de hogescholen de bekostigingsregels hanteerden was volgens de Rekenkamer onvoldoende. Bovendien zette het college vraagtekens bij de methode om de instellingen zelf h u n onregelmatigheden te laten opbiechten.

ingezonden mededeling

Wat Is de kortste weg naar Ro me?

Kans verkeken Nijs' voorstel om zelf een onafhankelijke commissie in te stellen, is zeker niet kansloos. Het geniet de steun van CDA en W D , samen goed voor 72 zetels. Eerder sloten die partijen een parlementair onderzoek of een enquête niet uit. D e L P F (acht zetels) beraadt zich nog op zijn standpunt. D e linkervleugel van de Tweede Kamer wijst het voorstel van Nijs af Volgens de partijen hebben het ministerie van Onderwijs en zijn bewindslieden hun kans gehad om de onderste steen in de fraudeaffaire boven te krijgen. (PH/HOP)

De VU verruilt het leesplankje voor een nieuwe campagne. Binnenkort ziet u meer!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen