Ad Valvas 2002-2003 - pagina 519

fS) VALVAS 22 MEI 2003 I

PAGINA 15

Op de rand

De slechte adem van moeder natuur

Bart Siebelink

)ok een 'groen' veenweidegebied draagt behoorlijk bij aan het broeikaseffect

let broeikaseffect wordt niet alleen veroorzaakt door luto's en industrie. Ook de natuur draagt haar steentje bij. Idilieuwetenschapper Remco van den Bos berekende dat én tot drie procent van alle broeikasgassen in Nederland rrijkomt door veenafbraak. En daar lijkt weinig aan te doen. Arthur van Zuyien lemco van den Bos had afgelopen reek een bijzondere primeur: als eer­ te VU­promovendus verdedigde hij ;en volledig digitale dissertatie. Zijn nagnum opus is geen klassiek boek­ ferk, maar een cd'tje met daarop een idf­bestand en foto's. Voor de lief­ lebbers voegde Van den Bos de meest lelezen proefschriftpagina's ­ de amenvatting, het dankwoord, een urriculum vitae en de stellingen ­ er lis los boekje bij. Het geheel deed hij n een keurig gekaft doosje. De reden oor deze aanpak? "Het spaart een lOop drukkosten en papier", aldus de ersverse doctor, die benieuwd is of lit een nieuwe trend zal worden. Jee, Van den Bos is geen informati­ a­whizzkid. Hij is milieuwetenschap­ ier en promoveerde bij de afdeling jeomilieuwetenschappen van de facul­ teit der Aard­ en Levenswetenschap­ jen. De afgelopen jaren bestudeerde 11] daar de invloed van veenafbraak in S'est­Nederland op het versterkte iroeikaseffect ­ het langzaam opwar­ nen van de aarde. Van den Bos: "Tot 'oor kort werd er vooral onderzoek [edaan naar het hoogveen in het oos­ en van het land. D e laagveengebie­

den in West­Nederland waren een ondergeschoven kindje. En dat terwijl ze bijna tien procent van ons grond­ oppervlak beslaan."

Opslagplaats D e karakteristieke laagveengebieden zijn in de loop van vele millennia ont­ staan en vormden lange tijd een zoge­ heten koohlof­stnk: een 'opslagplaats' voor koolstof, dat gebonden werd in het plantaardige veenmateriaal. In de afgelopen duizend jaar keerde het tij echter. De veenvorming stopte en een deel van het opgeslagen kool­ stof kwam in de vorm van het broei­ kasgas kooldioxide weer in de atmos­ feer terecht. Oorzaken: het afgraven en verbranden van turf én het ontwa­ teren van veengebieden waardoor de biologische afbraak versnelde (zie kader). "Doordat die ontwatering nog steeds plaatsvindt, gaat dat biologische afbraakproces gewoon door", aldus Van den Bos. "Tot nu toe was echter niet precies bekend hoe snel dat gebeurt, waardoor we de bijdrage van veenafbraak aan de uitstoot van broeikasgassen niet goed konden inschatten."

Dankzij zijn proefschrift is daar veran­ dering in gekomen. De milieuweten­ schapper deed veldonderzoek in drie verschillende laagveengebieden die representatief zijn voor het hele laag­ veenareaal in West­Nederland: bij Guisveld en Ransdorp in Noord­Hol­ land en in het Utrechtse Kamerik. Tijdens die veldstudies bepaalde hij met speciaal ontwikkelde apparatuur de uitstoot van broeikasgassen zoals kooldioxide en methaan. D e resulta­ ten gebruikte hij vervolgens bij de ont­ wikkeling van het computersimulatie­ model Peatland ('veenland'), waarin hij tal van biologische processen in formules vertaalde. Op basis van de temperatuur, grondwaterstand, veen­ samenstelling en andere parameters kan dit model de uitstoot van gassen voorspellen. Wat blijkt? Het West­Nederlandse laagveen draagt volgens Peatland voor één ä drie procent bij aan de totale Nederlandse uitstoot van broeikas­ gassen.

Vematting Een bijdrage van enkele procenten lijkt misschien weinig, maar volgens Van den Bos is het wel degelijk een factor om rekening mee te houden. "In de ondergrond van West­Neder­ land zitten nog grote pakketten veen waarvan de afbraak nog steeds door­ gaat ­ en dus ook de kooldioxide­uit­ stoot. E n we kunnen daar nog weinig aan doen." Op het eerste gezicht lijkt het verho­

gen van de waterstand een goede remedie, omdat daardoor de veenaf­ braak wordt geremd. Dit procédé wordt her en der toegepast binnen het kader van natuurontwikkeling, waarbij men droge veenweidegebieden weer omtovert tot natte veenmoerassen. "Helaas heeft die aanpak niet per definitie een gunstig effect op het broeikaseffect", vertelt Van den Bos. "Uit onze studies blijkt namelijk dat dan de uitstoot van methaan stijgt, en dat gas heeft door een sterke stralings­ absorptie een 23 keer zo groot broei­ kaseffect als kooldioxide. Op zich lijkt er door natuurontwikkeling wel winst te behalen, maar je zou het per gebied afzonderlijk moéten bekijken. Een vuistregel daarbij is dat 'vematting' gunstig kan uitpakken wanneer het grondwaterpeil lager staat dan 25 cen­ timeter. Staat het al hoger, dan gaat het nadelige effect van methaan zwaar wegen," Hoe dan ook zal de uitstoot van broeikasgassen omlaag moeten, want Nederland moet volgens het Kyoto­ protocol de komende jaren de jaarlijk­ se emissie met zes procent reduceren ten opzichte van 1990. Zelfs met ver­ natting van al het Nederlandse laag­ veen kom je er bij lange na niet, zeker gezien het geschetste methaanpro­ bleem. Volgens Van den Bos zou het aanplanten van meer bomen ­ die immers kooldioxide uit de kringloop halen ­ voorlopig meer zoden aan de dijk zetten.

Balzaal Vrouwen plassen vaker dan man­ nen. Vrouwen doen daar langer over dan mannen. E n vrouwen zijn onder het studentenpubliek beter vertegenwoordigd dan man­ nen ­ aan de VU bijvoorbeeld staat tegenover iedere mannelijke student 1,3 vrouw. Je hoeft geen academische graad te bezitten om die drie gegevens in een wc­ideaal te vertalen. Voor de luiaards onder de lezers een grove berekening: de VU zou anderhalf keer zo veel dames­ als herentoi­ letten moeten bieden. Academie of niet, de VU haalt nergens dat ideaal. De verhoudin­ gen liggen hier zelfs meer dan omgekeerd: heren beschikken over maar liefst twee tot vier keer zo veel plasgelegenheid als dames. Waarbij het bètagebouw vreemd genoeg nog het best scoort: daar staan per toiletblok vier herenplas­ gelegenheden ­ twee afsluitbare ruimtes plus twee urinoirs ­ tegen­ over twee dames­wc's. In het, hoofdgebouw moeten de meiden het per blok met drie potten doen, terwijl de jongens beschikken over een balzaal met zes wc's­met­ eigen­deur plus nog eens vijf pis­ bakken. Elf potten om uit te kie­ zen voor, pak 'm beet, die twee mannelijke kunsthistorici­in­spe! Terwijl hun talrijke vrouwelijke collega's een deur verderop colle­ gepauzes lang opeengepakt hun plasdrang staan weg te wiebelen omdat de rij maar niet wil vlotten! Inderdaad, beste lezers, dat kon­ den jullie ook niet weten, jullie houden je immers braaf aan de vreemde segregatiewet die voor­ schrijft dat je zelfs in hoge nood nooit bij het andere geslacht gaat urineren. Waarschijnlijk waren schoonmakers tot nu toe de eni­ gen die wisten hoe ongeUjk het verdeeld is in de wereld. Plus die ene brutale journaliste die haar hoofd om de hoek van de Heren stak. Maar eenmaal ingelicht kuimen jullie je natuurlijk niet aan je morele verantwoordelijkheid ont­ trekken. Dit onrecht moet recht­ gezet, de bordjes moeten verhan­ gen. H u p dames, verover die bal­ zaal en bind de urinoirs met roze linten dicht! H u p heren, ken jullie plek en neem genoegen met dat kleine meidenhok! En mocht het daar onverhoopt ooit toch weer te krap worden: schroom niet om bij de buren aan te kloppen. Anne Pek In Op de rand staan voorvallen in de marge van het universitaire nieuws

Zie ook. www.geo.vu.nl/users/bosr

Bul binnen? Studeer vooral verder Stijgende w e r k l o o s h e i d , d a l e n d e ialarissen: d e g o u d e n tijden v o o r enge a c a d e m i c i zijn v o o r b i j . A l ­ leen het onderwijs b i e d t n o g enige iekerheid. Nog niet zo lang geleden groeiden de 'omen voor afgestudeerden tot in de Kmel. Als het al tot afstuderen *am, want de arbeidsmarkt was zo ïrap dat ict­bedrijven de studenten »aak uit de collegebanken plukten. (Je Onderwijsinspectie waarschuwde fi 2000 zelfs dat de kwaliteit van het 'Ser onderwijs in gevaar dreigde te tien door de vele vacatures: univer­ siteiten en hogescholen zouden door "ft bednjfsleven onder druk worden Sezet om zo snel mogelijk zo veel ^ogelijk gediplomeerde werknemers te leveren. In een akkoord beloofde branchevereniging Fenit de H B O ­ ^ geen studenten zonder diploma eer te werven als de hogescholen 'äarlijks tweeduizend studenten extra

I

lieten instromen in duale informatica­ opleidingen. Inmiddels is het weer drastisch omge­ slagen. Het is zeer de vraag of er voor al die informaticastudenten straks werk is. In twee jaar tijd nam het aan­ tal vacatures in de automatisering met 78 procent af. Volgens het Centrum voor Werk en Inkomen loopt de werkloosheid nu ook in andere branches fors op ­ en hoger opgeleiden ontspringen de dans niet. In een jaar tijd steeg het aantal werkzoekenden met een hbo­ of wo­ diploma met ruim 28 procent. In een nog niet gepubliceerd rapport constateert ook het Maastrichtse onderzoeksbureau ROA dat de werk­ loosheid onder pas afgestudeerde alumni in bijna alle sectoren stijgt. Starters op de arbeidsmarkt hebben het extra moeilijk doordat ze door­ gaans niet over de vereiste ervaring beschikken en meer begeleiding nodig hebben. Wie wel een baan vindt, werkt boven­

dien vaker onder zijn niveau dan een paar jaar geleden. Ook de salarissen stijgen minder snel. Het gemiddelde salaris van hoog opgeleide starters daalde in een jaar tijd zelfs met zeven procent, zo bleek uit het Intermediair Imago­onderzoek dat eerder deze maand bekend werd.

Lease­bak De ondervraagden waren ook meer geneigd voor zekerheid te kiezen. Tegenwoordig is het geen schande meer te kiezen voor een baan bij de overheid. Je houdt er weliswaar geen lease­bak aan over maar je bent wél zeker van je baan, is kermelijk de redenering. Of dat klopt moet overi­ gens nog blijken: het nieuwe kabinet wil twaalfduizend ambtenarenbanen schrappen. Die hang naar zekerheid blijkt ook uit de studiekeuze van schoolverlaters. D e inschrijvingscijfers laten een opval­ lende verschuiving zien. Bij de univer­

siteiten zijn de cijfers het meest dra­ matisch: studies als bedrijfskunde, (international) business administra­ tion en verwante opleidingen ­ die de laatste jaren groeiden als kool ­ zien hun voorlopige aanmeldingscijfers meer dan halveren. D e universitaire opleidingen technische informatica hadden eind april veertig procent minder inschrijvingen genoteerd dan een jaar eerder. Ook aan het hbo zijn de opleiding in de economische hoek de grote verlie­ zers: tweeduizend inschrijvingen min­ der dan twee jaar geleden. Dat de totale hbo­instroom redelijk stabiel blijft, is vrijwel volledig te danken aan de groei van pedagogische en zorgop­ leidingen. Kennelijk weten scholieren goed waar nog wél banen te vinden zijn. Met één sector is iets vreemds aan de hand. Dat zijn de exacte en techni­ sche studies. Overheid en werkgevers klagen nog steeds over het structurele tekort aan bèta's. Maar zelfs nu de

belangstelling voor allerlei modestu­ dies taant, blijven de exacte opleidin­ gen uit de gratie. Niet geheel ten onrechte overigens: juist deze week komt de Stichting Axis, die is inge­ steld om de exacte vakken te promo­ ten, met de waarschuwing dat de werkgelegenheid in de techniek hard terugloopt. Nee, voor de beste perspectieven kun je toch beter mikken op zorg of onderwijs. Volgens de jongste cijfers zijn alleen al in de komende drie jaar 53.000 nieuwe leraren nodig. Al val­ len ook daar kanttekeningen bij te plaatsen. Zo is het lerarentekort bij­ voorbeeld vooral een probleem in de grote steden. Elders in het land komen zij­instromers, maar ook pasafgestudeerde onderwijzers, al moeilijker aan de bak. Wie na de buluitreiking écht niet werkloos wil worden, kan toch maar het beste voor het onderwijs kiezen ­ en nog een paar jaar in de collegeban­ ken blijven zitten. (W­vD/HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen