Ad Valvas 2002-2003 - pagina 100

AD VALVAS 3 OKTOBER

PAGINA 4

Ondertussen bij Exacte Wetenschappen... ... zitten twaalf exacte oude dames druk te kletsen. Wandelstokken hangen aan de stoel, gehoorapparaatjes in het oor. Een meisje bij wiskunde of natuurkunde is nü al een uitzondenng, maar vroeger was dat helemaal het geval. Brigitte Hertz doet onderzoek naar vrouwelijke studenten exacte wetenschappen en zij nodigde twaalf oud-vu-studentes uit, die tussen 1930 en 1960 hebben gestudeerd. "Van welk jaar ben jij?", is de standaardvraag. Het aankomstjaar is belangrijker dan de vraag of iemand scheikunde, natuurkunde of wiskunde heeft gedaan. De exacte wetenschappen waren in die tijd aan de vu nog zo klein dat iedereen elkaar kende, zeker de weinige dames die er rondliepen. Wie ongeveer even oud is, kent elkaar dan ook nog van vroeger. Sommigen van de vrouwen zijn altijd vriendinnen gebleven met andere vrouwelijke studiegenoten, zoals Tryke Klapwijk-Andrée en E e f Verbrugge-Bos (beiden aankomstjaar 1954). "Als meisje viel je gewoon erg op", vertellen ze. "Er werd op je gelet. Daardoor trok je ook automatisch naar elkaar toe." Sommige professoren vonden het in die tijd maar niets dat er meisjes m de collegebanken zaten en bleven stug 'goedemorgen heren' zeggen tegen hun studenten. Een van de studentes maakte zelfs mee dat een professor zei: "Nou sta ik hier het bord schoon te maken, terwijl er een vrouw in de zaal zit." Scheikundestudente Nel Veldhorst (beginjaar 1951), die het tot hoogleraar aan de vu schopte, zat helemaal alleen tussen de mannen. "Drie jaar boven mij en drie jaar onder mij studeerden er bij scheikunde geen andere meisjes." T o c h heeft Veldhorst weinig gemerkt van seksediscriminatie. Integendeel: "Ik kreeg in 1957 de Unileverprijs en ik kan me nog steeds niet aan de indruk onttrekken dat ze het extra bijzonder vonden om die prijs aan een vrouw te geven, want er waren ook heel goede mannelijke kandidaten." Wel was het in de jaren vijftig en begin jaren zestig normaal om te stoppen met werken als je kinderen kreeg. Veldhorst is nooit getrouwd geweest en heeft zich daarom aan haar carrière kunnen wijden, maar Klapwijk mocht van de dokter niet meer voor de collegezaal staan met haar zwangere buik. Dus stopte ze in 1962 met college geven. Ze kreeg haar eerste kind en werd huisvrouw, zoals vrijwel al haar studiegenotes. Klapwijk: "Ik heb daar later wel spijt van gehad, maar het was eigenlijk geen keuze waar je over nadacht." T o e n de kinderen groter werden, ging ze weer bijles geven. Aan de vu studeerden weinig meisjes vergeleken met andere universiteiten en de meisjes die er studeerden maakten hun studie vaak niet af, blijkt uit het onderzoek van Hertz. Ze kregen vaak tijdens hun studie een relatie, trouwden en stopten met studeren. Vanuit de gereformeerde zuil werd het studeren van meisjes dan ook niet echt gestimuleerd. Volgens Hertz had dat ermee te maken dat vrouwelijke gereformeerde studentes 'dubbele nieuwkomers' waren. "Het gereformeerde volksdeel, bestaand uit mensen uit de armere lagen van de bevolking, was in de eerste helft van de twintigste eeuw bezig zich te emanciperen. Het is typerend dat kort daarvoor de VU was opgericht, zodat de gereformeerde 'kleine luyden' hun eigen jonge mensen konden opleiden. Die opleiding was allereerst voorbehouden aan de mannelijke leden van de gereformeerden en pas m tweede instantie aan de vrouwen." (WV)

^

Tic. ^"^ts

Christiaan Krouwels

Daniel van Vuuren: 'Een zitplaatskilometer op het platteland kost 0,3 eurocent'

'Het treinkaartje is te goedkoop' Vrijwel iedereen in Nederland zeurt over de treinen. Ze rijden niet op tijd, zijn te vol en bovendien te duur. Wat dat laatste betreft zijn de klachten niet terecht, vindt VU-econoom Daniel van Vuuren, die binnenkort promoveert op dit thema. Hij berekende dat de spitsprijs in de Randstad met zo'n vijftien procent omhoog moet. We moed Visser De trein is niet te duur? Wij zeuren in Nederland gewoon te veel? "In de spits is een treinkaartje zeker niet te duur. Het is momenteel juist te goedkoop. Er is veel vraag naar treinplaatsen in de trem van Utrecht naar Amsterdam tussen acht en negen uur 's ochtends. Een grote vraag stuwt in een vrije markt de prijzen omhoog. Dus IS het logisch om voor deze treinreis meer te betalen dan voor een reisje van Sneek naar Workum in de daluren. Bovendien zijn de prijzen ook aan de lage kant als je ze vergelijkt met de treinprijzen in omliggende landen." Dus u bent het eens met de prijsstijging

van bijna tien procent die de NS heeft aangekondigd? "In de Randstad wel, maar in de daluren in de buitengebieden is dat veel te veel. Daar zouden de kaartjes helemaal niet duurder moeten worden." Iedereen vindt het toch vervelend om in een volle trein te moeten staan, daarvoor zou je ook juist korting kunnen geven? "Er staan nu nog relatief veel mensen in die volle trein die daar op dat moment eigenlijk niet horen, omdat ze te weinig over hebben voor die treinreis. Als je het kaartje duurder maakt, houd je alleen de mensen over die dan echt moeten of willen reizen en daarvoor meer geld over hebben. Deze mensen hechten de werkelijke waarde aan hun treinreis, de anderen nemen

een trein later of reizen op een andere manier."

indirect bij de NS terecht en dat zou dan minder nodig zijn."

Dat betekent dan in de file staan. Eigenlijk hebben veel mensen toch geen keuze? "Op de weg is ongeveer hetzelfde aan de hand als in de spitstreinen. Omdat de kosten te laag zijn gebruikt iedereen op hetzelfde moment de weg. Ik ben daarom ook voor een spitstoeslag, zoals de meeste economen trouwens. Eigenlijk zijn de kosten voor reizen op bepaalde momenten van de dag in de drukke gebieden van Nederland te laag. Dat heeft dan weer gevolgen voor de woonplaats die mensen kiezen en de huizenprijzen buiten de stad, maar dat voert een beetje ver en daar heb ik geen onderzoek naar gedaan."

U heeft in uw proefschrift uitgerekend wat het de NS kost om extra capaciteit te leveren, de pnjs per zitplaatskilometer. Waatom verschilt die zo per gebied? "Op sommige trajecten zit de trein al bomvol en moet je dus extra wagons laten rijden om meer capaciteit te leveren. En m de Randstad is op bepaalde momenten van de dag het spoor weer zo vol, dat je extra spoor moet aanleggen. Dat maakt dat de kosten per zitplaatskilometer voor de NS in de Randstad in de spits kunnen oplopen tot 9,3 eurocent, terwijl een zitplaatskilometer in de daluren op het platteland maar 0,3 eurocent kost. Een enorm verschil, dat ook weer een prijsverschil tussen tremkaartjes rechtvaardigt."

WIJ zouden er welvarender van worden als mensen de marktwaarde zouden betalen voor een treinkaartje in de spits, stelt u in uw proefschrift. Hoe zit dat? "Ja, de totale welvaart zou toenemen. In de eerste plaats omdat de reizigers beter verdeeld zouden zijn over de dag en dat is goed voor de NS. en beter voor de reizigers. Bovendien komt nu via de belasting een deel van ons geld

Reist u zelf veel met de trein? "Nee, bijna nooit. Ik heb twee banen, op de VU en bij het Centraal Planbureau in Den Haag. Met de auto ben je flexibeler en buiten de spits kost het minder tijd. Voor mij is tijd een kostbaar goed."

Nederland besteedt meer aan cola dan aan politie Criminaliteit en veiligheid zijn sinds Fortuyn belangrijke onderwerpen in de politiek. Niet helemaal ten onrechte, bleek zaterdag op een studiedag van het VUpodium. Sinds 1960 is de criminaliteit sterk gestegen, maar het aantal opgepakte daders gedaald. Dirk de Hoog "Nederlanders geven meer geld uit aan cola dan aan politie", vertelde Jan Naeyé, hoogleraar politierecht aan de VU, zaterdag op de studiedag Veiligheid in de rechtsstaat van het vu-podium. De 25 duizend agenten in Nederland kosten 37 eurocent per dag per inwoner. Als we ook de rechtbanken en gevangenissen meetellen, kost de totale rechtshandhaving iedere Nederlander 75 eurocent per dag. "Nog steeds behoorlijk minder dan we gezamenlijk aan frisdrank consumeren", aldus Naeyé.

In zijn ogen is er te weinig politiezorg beschikbaar. Dat komt niet alleen door een gebrek aan agenten, maar ook door verkeerde prioriteiten. Driekwart van de inzet van de politie ligt op voorhand min of meer vast, zoals bij belangrijke voetbalwedstrijden of bij de zich ieder jaar weer voordoende calamiteiten. T e n tijde van de monden klauwzeercrisis bijvoorbeeld was de politiezorg m feite al in november op vanwege de vele overuren. Geweld "De politie komt met meer toe aan het bestrijden van criminaliteit, waar de gewone burger het meeste last van heeft", aldus Naeyé. "Een op de drie Nederlanders voelt zich onveilig. Daarmee heeft de overheid een groot probleem. Bieden van veiligheid is de legitimatie van de rechtsstaat." De hoogleraar politierecht vindt het bedroevend dat het openbaar ministerie zelf publiekelijk bekend maakt dat de politie bepaalde misdrijven met meer mag vervolgen, omdat het gerechtelijk apparaat de werkdruk niet aankan. Daarbij gaat het over misdrijven die de burgers sterk raken, zoals lichte mishandeling, rijden onder invloed en winkeldiefstal. En natuurlijk het bekende stelen van fietsen.

Volgens Hans Boutellier, auteur van het boek De Veihgheidsutopie, hebben de gevoelens van onveiligheid tot een heuse opstand onder burgers geleid. "En dat is best een beetje terecht", zei de criminoloog, die behalve bij het Ministerie van Justitie ook een halve dag in de week bij de vu werkt. Jaarlijks worden minstens vijf miljoen Nederlanders het slachtoffer van een misdrijf In bijna één op de vijf gevallen komt daar geweld bij aan te pas. D e burger verwacht weinig van politie en justitie. Vorig jaar waren er 'maar' 1,4 miljoen aangiftes van misdrijven bij de politie. Bendes Dat toenemende criminaliteit echt een probleem is, blijkt uit het feit dat in 1960 nog maar 160 duizend aangiftes werden gedaan. Gecorrigeerd voor de toename van de bevolking is sprake van een verzesvoudiging van de misdaad. Daar staat een sterke daling van het aantal opgeloste zaken tegenover. In 1960 pakte de politie in de helft van de aangegeven gevallen een dader op. N u IS het ophelderingspercentage nog maar 15,4 procent. Zo'n kwart miljoen daders komen jaarlijks voor bij justitie. Daarvan verdwijnen er 25 duizend daadwerkelijk achter de tra-

lies. Veel gedetineerden zijn gepakt in verband met drugscriminaliteit. Mede daardoor is 45 procent van de gevangenisbevolking niet in Nederland geboren. Ondanks dit alles vond de bekende advocaat Kees Korvinus ons strafrecht nog niet zo gek in elkaar zitten. Alleen stelt het openbaar ministerie de verkeerde prioriteiten. "In plaats van het aanpakken van de alledaagse cnminaliteit, jaagt de politie op vermeende georganiseerde criminele bendes, die vooral elkaar het leven zuur maken '' En daarmee kwam het debat net ten einde bij het meest cruciale punt dat afgelopen weekend breeduit aandacht kreeg m de media. "Haal drugsgebruik en -handel uit het strafrecht en de helft van de criminaliteit is opgelost. Dan heeft de politie en justitie weer tijd en menskracht om aandacht aan werkelijke problemen van de burgers te besteden", zei de scheldend president van de Amsterdamse rechtbank Reurt Gisolf zaterdag in NRC Handelsblad. In het kader van de wetenschapsweek organiseert vu-podium 22 oktober een publieksdag over onveihgheidsbeleving en angst. Daar spreekt onder anderen Hans Boutelher www.vupodium nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen