Ad Valvas 2002-2003 - pagina 156

AD VALVAS 31 OKTOBER 2002

PAGINA S

Oud-studente geschiedenis woonde twee jaar in de Gazastrook

'Alles was er intenser, vooral de vriendschappen' Journaliste Eva Ludemann vertrok na haar studie geschiedenis naar de Gazastrook om daar vijf maanden stage te lopen. Ze bleef uiteindelijk een jaar en tien maanden. Over haar verblijf schreef ze het boek We blazen uw auto even op. Onlangs sprak ze op de Wil Weg-dag van de VU. Floor Bal

Eva Ludemann: 'Veel mensen in Gaza zijn behoorlijlt hypocriet'

In Nederland mag je niet zomaar een huis bouwen; dat moet volgens de plannen van de ruimtelijke ordening. Tegen de uniformering die hierdoor ontstaat, komt steeds meer verzet. Koos Neuvel, medewerker van het VU Podium, schreef er een boek over. Dirk de Hoog Wel eens in een unieke winkelstraat gelopen? Dat was vast met in Nederland. Van Middelburg tot Groningen zien de koopcentra er identiek uit, met winkels van Blokker, Hema, Etos en McDonald's. Het is het bekendste voorbeeld van de uniformering van het Nederlandse landschap. Ook de nieuwbouwwijken van Purmerend tot Hengelo lijken sprekend op elkaar. En door ruilverkaveling is eveneens het boerenlandschap van de zestiger jaren weinig afwisselend geworden, met kaarsrechte wegen en sloten. De afgelopen jaren komt er steeds meer verzet tegen de uniformering van steden en landschappen. Mensen verlangen naar een individuelere woonomgeving. Menigeen verruilde dan ook de saaie flat in een nieuwbouwwijk voor een oud boerderijtje op het platteland.

Peter Strelitski

Na haar afstuderen had ze het probleem waar meer mensen mee kampen als ze net beginnen met werken. Eva Ludemann wist dat ze journalist wilde worden, maar ze had geen idee hoe ze dat moest aanpakken. Je krijgt immers pas een baan als je ervaring hebt, maar ervaring krijg je alleen als je ergens aan de slag kunt. Eva wilde na haar studie bovendien iets 'nieuws' beginnen, iets 'fris en spannends'. Daarom sprak naar het buitenland gaan haar aan. Via een vriendinnetje hoorde ze dat Amnesty International een Nederlandse stagiaire zocht voor het nieuwe kantoor in de Gazastrook. Het werk zou gewoon kantoorwerk zijn. "Maar ik moest toch geld verdienen. Dus ik had de keuze om administratief werk voor Randstad te doen of hetzelfde werk maar dan in de Gazastrook. N o u was ik altijd al geïntereseerd in het Midden-Oosten. Ik had al eens familie in Israël bezocht en ook mijn scriptie ging over dat gebied. Dus die keuze was niet zo moeilijk. De eerste tijd logeerde ik bij een bedoeïenenfamilie. Zij spraken geen Engels en ik kende totaal geen Arabisch. N a een maand werd ik daar echt gek. Vooral als je vrouw bent, is de maatschappelijke controle groot. Ik kon 's avonds niet eens de deur uitgaan zonder de familie te schande te maken. En als buitenlander werd ik een echte bezienswaardigheid, ik werd voortdurend voor bezoekers tentoongesteld. Uiteindelijk heb ik een rotsmoes verzonnen om bij die mensen weg te kimnen. Mijn baas heeft toen woonruimte voor mij alleen gezocht. De vrouw waar ik logeerde moest erg huilen toen ze dat hoorde. Ze kon zich niet voorstellen dat ik daar niet doodongelukkig zou worden, zo in mijn eentje. Je zou het niet denken van zo'n d u m p oord maar ik heb heel veel mooie hermneringen aan Gaza. Alles was er intenser, vooral de vriendschappen. Niemand had die Nederlandse houding van 'we bellen nog'. N e e , het was alles of

niets. De Palestijnen zijn een hartelijk volk. Ze proberen om ondanks alle beperkingen het beste van hun leven te maken. Zo organiseerden mijn Palestijnse vrienden elke donderdag een feest. In de Gazastrook mag je zogenaamd geen drank hebben, maar er waren toen nog een aantal geheime drankwmkeltjes waar je blikjes bier kon kopen. Zo'n feestje was vaak super-intens, vooral omdat alles geheim was. Als de buren bij de huisbaas zouden gaan klagen, kon je je huis uitgezet worden. Dus dat moesten we zien te voorkomen. Zelf heb ik maar een feestje gegeven, zogenaamd vanwege mijn verjaardag. Omdat mijn huisbaas me ook nog zou komen feliciteren, moesten we voorzichtig met de alcohol zijn. T o e n hebben we maar een watermeloen met wodka aangelengd. Je zag er niets aan, maar we waren in no time stakemakel. Omdat ik na mijn stage nog niet het gevoel had dat ik alles had gezien, wilde ik langer blijven. In die tijd ben ik aan mijn eerste artikel begonnen. Verhaalideeën vond ik overal, en in Nederland is maar weinig bekend over gewone Palestijnen. Mijn zusje heeft in een kiosk in Amsterdam alle e-mailadressen van buitenlandredacties opgezocht en zo heb ik wat verhalen verstuurd. Ik had daarmee een gat in de markt gevonden. In het Midden-Oosten zijn veel journalisten, maar er zat niemand in de Palestijnse gebieden. En je leert een cultuur, de normen en waarden pas echt kennen als je er zelf tegenaan loopt. Zo zijn veel mensen in Gaza behoorlijk hypocriet. Elke keer als ik langs de zoons van mijn huisbaas hep, kleedden ze mij met hun ogen uit. Maar zij spraken mij er wel op aan dat ik een onfatsoenlijke vrouw was. Ik ben mezelf daar vaak tegengekomen. Je leert je grenzen wel kennen als je in een cultuur leeft waar je je voor honderd procent moet aanpassen. Ik liep wel niet met een hoofddoekje, maar ik droeg wel wijde linnen broeken en allesbedekkende blouses en truitjes. Ik heb ook geleerd om van me af te bijten. Dat moest, want ik kon geen stap verzetten of een man siste naar me of raakte me 'per ongeluk' aan. Meestal schold ik ze dan uil en ik heb ook een aantal klappen uitgedeeld. T o e n ik net weer in Nederland was, kwam me dat nog van pas. Op het Rembrandtplein noemde een groepje Marokkaanse jongens mij in het Arabisch 'hoer'. Omdat ik dat zo gewend was, heb ik ze in hun eigen taal volledig uitgescholden om daarna nuffig weg te lopen. De volgende dag werd ik op de D a m op mijn schouder getikt werd. Het was een van die jongens die zijn excuses aanbood "

Het tijdelijke verlangen naar een 'boerderette' Koos Neuvel probeert dit verzet te analyseren in de interviewbundel De uniformering voorbij. De interviews zijn mede ontstaan door activiteiten van het vu Podium, waar via lezingen en excursies regelmatig aandacht wordt besteed aan ontwikkelingen op het gebied van architectuur en landschapsontwikkeling. Uit de ondertitel van het boek, Een nieuwe romantiek van stad en land, blijkt duidelijk welke invalshoek Neuvel kiest: het verlangen naar een 'boerderette' met een nepwatervalletje op het strakgemaaide gras heeft toch wel een erg hoog rode-wijnbij-kaarslicht-gehalte. Dat vooroordeel heeft Neuvel er niet van weerhouden in dertien intervieuws een serieus en doorwrocht boek te schrijven waarin veel aspecten van architectuur- en landschapsgeschiedenis aan de orde komen. D e auteur schetst twee belangrijke reacties op de uniformering. T e n eerste is er het verlangen naar echte natuur, wat tot uiting komt in het laten verwilderen van bossen en natuurgebieden. T e n tweede zijn er experimenten gaande waarbij mensen zelf een huis bouwen op vrije kavels. Deze trends ziet Neuvel als twee zijdes van dezelfde medaille, namelijk als een romantische reactie op het sterk

dirigistische overheidsbeleid op het gebied van ruimtelijke ordening van de afgelopen eeuw. Een reactie die overigens, volgens Auke van der Woud, vu-hoogleraar architectuurgeschiedenis, van voorbijgaande aard is. "Binnen tien jaar is het over en uit", zegt Van der Woud in de bundel.

recensie Zijn vu-collega Wybren Verstegen, docent sociale geschiedenis, heeft zo zijn bedenkingen bij het huidige verlangen naar wilde natuur. "Als we het aan de natuur hadden overgelaten zouden we helemaal geen fraai landschap hebben. Juist doordat mensen de afgelopen duizenden jaren zo hebben zitten rommelen, is een geschakeerd landschap ontstaan. Willen we de aardige plekken in dit gemaakte Nederlandse landschap behouden, dan zullen we ons daar actief voor moeten inzitten." Neuvel en de door hem ondervraagde wetenschappers willen de tegenstroom met wegzetten als slechts een conservatief verlangen naar de goede oude

tijd. Tussen wat architecten, planologen en stedebouwkundigen bedenken en hoe mensen willen wonen, gaapt een grote kloof Neuvels probeert die kloof te analyseren vanuit een cultuurhistorische benadering. Hij onderkent dat binnen het beperkte circuit van architectuurkenners veel elitair denken bestaat. "Het is het verwijt dat mensen een normaal, alledaags leven leiden", schrijft hij over de veelgeuite kritiek op de populaire doorzonwoning met carport. Beperking van het boek is de nadruk op de romantische ondertoon in de tegenbewegmg. Veranderingen in de planologie hebben echter ook andere oorzaken. Zo is verbreding van nvierbeddingen noodzakelijk om overstromingen zoals onlangs in Duitsland te voorkomen. En zo zijn meer voorbeelden te noemen waaruit blijkt dat aandacht voor het milieu niet alleen voortkomt uit romantische overwegingen. Dat geldt natuurlijk ook voor woningbouw. Mensen die naar een boerderijtje op het platteland verhuizen, zijn niet zelden tweeverdieners die ieder in een andere stad werken en ergens tussenin hun domicilie kiezen. Met andere woorden: demografische en economische ontwikkelen spelen ook een belangrijke rol. Maar voor wie als leek

geïnteresseerd is in de Nederlandse stedenbouw en het landschapsbeheer, is het een boeiend boek. Koos Neuvel, De uniformering voorbij Een nieuwe romantiek van stad en land. Uitgeven) Meinema, € 14,75.

fmmifieuvei

tinifóriTiii voorbij ^ :i

V"^ téii nmsm romänüek* 'van stad en land',

k^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen