Ad Valvas 2002-2003 - pagina 431

IDVALVAS 3 APRIL 2003

PAGINA 7

pe identiteitsproblematiek van 'Trouw' en 'Volkskrant'

Weetjes

Krant in crisis

Rugpijn Meer dan de helft van alle Neder­ landers heeft wel eens last van lage rugklachten. Vaak wordt gedacht dat deze pijn wordt veroorzaakt door een verkeerde inschatting van het tilgewicht, maar bewegingswe­ tenschapper Petra van der Burg kon daar geen bewijzen voor vinden. Voor haar proefschrift Lifting Objects: Surprised by the Mass, waarop zij 3 april promoveert, bestudeerde ze de rugbelasting in een laboratorium­ setting. Proe^ersonen moesten een krat optillen dat onverwacht tien kUo zwaarder was of waarin het gewicht was verplaatst. Dit bleek niet te lei­ den tot een hogere rugbelasting. Computersimulatie leerde Van der Burg hoe dat komt: de mechanische eigenschappen van spieren helpen een verstoring te verminderen, zelfs zonder verandering van de spieracti­ vatie. Bovendien zorgt het strekken van de ellebogen door de onver­ wacht zwaardere last ervoor dat de verstoring langzamer wordt doorge­ leid naar de rug. Het menselijk lichaam is dus blijkbaar zo gebouwd dat het de effecten van een versto­ ring reduceert. (JM)

Gulle gevers

Illustratie Nico den Duik

houw en Volkskrant waren lang dagbladen met een tluidelijke signatuur. Maar in Qe jaren negentig was die Identiteit niet meer vanzelf­ sprekend. Sierk Ybema (eeft in zijn proefschrift een neeslepende beschrijving fan de toestanden die dat eweegbracht.

Ybema was getuige van de discussies en conflicten over het loslaten van het links­activistische verleden ten gunste van een meer publieksgerichte aanpak. Van oudere redacteuren hoorde hij de nostalgische verhalen over vroeger aan, over het 'wij­gevoel' dat )e toen nog had, en de betrokkenheid bij de samenleving. Ze gruwden van een ver­ haal over volkszanger Marco Borsato in de krant, en verweten de nieuwe hoofdredacteur Pieter Broertjes dat hij zich bezighield met 'marketing'.

op de voorpagina een groot artikel waann een theoloog, een godsdienst­ socioloog en een filosoof hun reactie gaven. Een aantal redacteuren was ziedend. Ze spraken van 'dominees' op de voorpagina en van 'overprofile­ nng'. "Als dit het soort verhalen is waarvan Trouw het m de toekomst moet hebben, zie ik het somber in", aldus een boze redactrice. "De conflicten liepen op de Trouzu­ redactie soms zo hoog op dat er spra­ ke was van heuse scheldpartijen", ver­ telt Ybema op zijn werkplek aan de faculteit der Sociaal­Culturele Weten­ Scheldpartij en schappen. "Als dezelfde woorden in mijn eigen werkkring vielen, zou er Rond diezelfde tijd trok Ybema ook Peter Breedveld sprake zijn van behoorlijk verslechter­ op met de redacteuren van Trouw, de verhoudingen." Welke krachtter­ ooit de spreekbuis van de reformatori­ Peinigen zullen het zich herinneren, men gingen er dan zoal over en weer? sche zuil, nu een kwaliteitskrant met naar ooit was de Volkskrant links. nadrukkelijke aandacht voor levensbe­ Ybema aarzelt, weet niet of hij zulke Toen kwam het dagblad nog op voor woorden wel in de mond wil nemen. schouwelijke kwesties. Ie 'verdrukten en ontrechten' en was Dan komt het: "Zijn ze nou helemaal Bij Trouw zag Ybema bijna het omge­ iet een spreekbuis voor de vakbond, keerde van de situatie bij de Volkskrant: van de pot gerukt." ii)standsmoeders en de PvdA. hier was het de hoofdredactie die de ilaar dat was vroeger. In de loop der traditie koste wat kost wilde bewaken aren heeft de Volkskrant zich ontpopt Vuile was en kwam de wens tot een koersveran­ ot verdediger van het koningshuis en dering voort uit de redactie. Trouw 'ertegenwoordigt ze dezelfde gevestig­ Meestal zijn krantenredacties niet zo moest zich meer gaan richten op gede­ le orde waar ze vroeger zo graag openhartig als het gaat om 'dingen die gen journalistiek en het brave, christe­ egenaan schopte. biimen de krant spelen'. Redacteuren houden er niet van om de vuile was fce dat zo is gekomen, staat prachtig lijke imago van zich af schudden. Dit verschil van inzicht zette de ver­ buiten te hangen. "Het heeft me ook «schreven in De koers van de krant, houdingen behoorlijk op scherp en op best moeite gekost om bij de redacties iet proefschrift van organisatieantro­ de eerste redactievergadering die hij binnen te komen", vertelt Ybema. ­ 'Oloog Sierk Ybema. Net op het Uiteindelijk kreeg hij toestemming noment dat de Volkskrant een nieuwe bijwoonde, kreeg Ybema daarvan meteen al een demonstratie. Het was nadat hij had beloofd niet te zullen ;oers gmg varen, in 1997, bracht de dag nadat een Feijenoordsupporter promoveren vóór 2000, als de strubbe­ ft)ema een halfjaar op de redactie een Ajaxsupporter had doodgeslagen lingen op de redactie aan actualiteit loor om te onderzoeken hoe redac­ tijdens een veldslag tussen de aanhan­ hadden ingeboet. "Toen ik eenmaal euren aankijken tegen de 'identiteit' gers van beide clubs. Trouw plaatste birmen was, werd er door de meeste 'an hun krant. redacteuren loyaal aan mijn onderzoek meegewerkt", aldus Ybema. "Een journalist weet wat het is om voor je ingezonden mededeling informatie afhankelijk te zijn van ande­ ren, daardoor zullen ze veel begrip hebben gehad voor mijn positie." Ybema werd wel scheef aangekeken toen details over de burgeroorlog bij Trouw in de kolommen van de de Altijd al in de toekomst willen kijken? De Universitaire Studentenraad Volkskrant verschenen. "Eén bepaalde fodigt u uit voor de tiiemamiddag op woensdag 9 april. redacteur wilde toen niet meer met me praten." Was hij het lek dan? "Nee."

Uitnodiging voor alie VU studenten!

'Studeren, juist nu?' Studeren in de toekomst Rector magnificus prof.dr. T. Sminia opent de themamiddag. '^r. J. Huisman geeft een levendige presentatie over studeren in 2010. I^e voorzitters van het ISO en de LSVB reageren op het gepresenteerde toekomstplaatje. "fot slot zal de cabaretier Jan Jaap van der Wal speciaal voor u een optreden verzorgen rondom het bovengenoemde thema. Vrije toegang. Duur: 15.00­16.30 uur. Plaats: auditorium. Kaarten bestellen via: studentenraad@dienst.vu.nl Tot dan!

Nostalgie en postalgie Ybema's proefschrift bevat een paar flinke brokken gortdroge theorie, maar zijn beschrijvingen van de strijd op de beide redacties zijn om te smullen. Leren we hier nu eigenlijk ook iets van? "We krijgen inzicht in hoe veranderingsprocessen verlopen", aldus Ybema. "Niet alleen bij kran­ ten, bij élke organisatie gaat de boel regelmatig op de schop. Het aantre­ den van een nieuwe leiding gaat vaak gepaard met een 'alles­moet­anders'­ verhaal. Altijd is er kritiek op de

bestaande situatie, en altijd zijn er dan mensen die dat zien als kritiek op hun eigen functioneren. 'Het ging toch best goed? Waarom moet het nu weer anders' vragen ze zich af. Ze verheerlijken de situatie zoals die vroeger was en vertellen elkaar nostal­ gische verhalen." Nostalgie is een verraderlijk iets, weet Ybema. "Op het eerste gezicht lijkt het allemaal leuk en gezellig, die ver­ halen over vroeger, maar er zit een diepere betekenis achter. Impliciet wordt de huidige situatie bekritiseerd." Nostalgie heeft ook een tegenhanger, namelijk het 'later­wordt­het­leuk'­ gevoel. Ybema heeft dat gevoel 'pos­ talgie' gedoopt. Fo/fa^ra«r­hoofdre­ dacteur Pieter Broertjes is daar een exponent van. "Weg met dat betwete­ rige, dogmatisch­lmkse krantje van de jaren zeventig en tachtig", zei Broer­ tjes. Het liberale gedachtegoed en het Songfestival waren niet langer taboe. Broertjes' postalgie riep een tegenre­ actie op: de nostalgie van de vooral oudere redacteuren van de Volkskrant, die verlangden naar het engagement en het 'wij­gevoel' van weleer.

'Idols' naast intellectuelen Bij Trouw was het de hoofdredactie die zich, onder druk van de verzakelij­ king en de vermarkting van de kran­ tenwereld in de jaren negentig, over­ gaf aan nostalgie naar de christehjke wortels. De redactie wilde dat christe­ lijke imago juist afschudden om een kwaliteitskrant ä la NRC Handelsblad te maken. Nu, atmo 2003, zijn zowel de Volks­ krant als Trouw verbeterd uit de strijd gekomen, meent Ybema. "Broertjes heeft onmiskenbaar het een en ander bereikt bij de Volkskrant, want er wordt over Idols en het koningshuis geschreven. Maar aan de andere kant is het intellectualistische boekenkatem Cicero er ook nog steeds, en durft de Volkskrant zich weer onverkort tégen de oorlog in Irak uit te spreken." Ook bij Trouw is volgens Ybema een goede balans gevonden tussen 'verandering en verankering'. Gedegen journalistiek en levensbeschouwelijke artikelen bij­ ten elkaar blijkbaar niet. Ybema zegt zich uitstekend op zijn plaats te hebben gevoeld te midden van het journaille. Heeft hij misschien spijt van zijn beroepskeuze? "Ik ben wel jaloers op het feit dat journalisten vrij snel het resultaat van hun inspan­ ningen zien", antwoordt hij. "Maar daar staat tegenover dat je vanwege de scherpe deadlines weinig tijd hebt om overal lang over na te denken en lek­ ker te puzzelen. Dat heb je als onder­ zoeker weer wel."

Nederlandse gezinnen geven gemid­ deld 303 euro per jaar aan goede doelen. Samen is dat goed voor 1,75 miljard euro. Het bedrijfsleven spon­ sort net iets guller met 2,11 miljard. Deze gegevens staan in het vijfde tweejaarlijkse rapport Geven in Nederland, dat VU­hoogleraar filan­ tropie Theo Schuyt deze week pre­ senteert. Als allerlei fondsen en lega­ ten worden meegeteld, gaf Neder­ land in 2001 aan goede doelen 4,33 miljard euro uit. Het bedrag is in werkelijkheid waarschijnlijk nog flink hoger, omdat niet alle gegevens bekend zijn. Belangrijkste doelen zijn sport en recreatie (1,3 miljard euro), kerken (739 miljoen), interna­ tionale hulp (535 miljoen) en gezondheid (403 miljoen). Milieu, inclusief dierenbescherming, kreeg 249 miljoen. In 2001 gaven gezin­ nen gemiddeld net iets minder dan in 1999, maar doordat meer huis­ houdens bijdroegen, bleef het totaal­ bedrag ongeveer gelijk. (DdH)

(On)gezonde mond Arts en tandarts moeten erop bedacht zijn dat je in de mond vaak kunt zien dat iemand iets onder de leden heeft. Soms kunnen ze zelfs als eerste een diagnose stellen. De mond maakt namehjk integraal deel uit van het lichaam en kan dan ook betrokken zijn bij aandoeningen elders in het lichaam. In de dissertatie waarop hij op 9 april promoveert aan het VU Medisch Centrum, toont Rutger van der Waal aan dat afwijkingen in de mond, zoals van het slijmvlies en de tong, een belangrijke indicator zijn voor een onderliggende ziekte elders in het lichaam. Deze ziekte kan variëren van leukemie tot de ziekte van Crohn, longaandoenin­ gen of een kankerhaard. 0M)

Kinderkanker De zogenoemde MTT­test wordt doorgaans gebruikt om leukemiecel­ len op te sporen bij kinderen, maar blijkt ook geschikt om het effect te beoordelen van celdodende middelen (cytostatica) op andere veel bij kin­ deren voorkomende kankersoorten, zoals oog­ en hersentumoren. Dit toont Netteke Schouten­van Meete­ ren aan in de dissertatie voor het VU Medisch Centrum waarop ze op 2 april promoveert. De MTT­labora­ toriumtest kan helpen bij het kiezen van effectieve medicijnen tegen kan­ ker. Bovendien kunnen de medicij­ nen die niet effectief lijken, worden weggelaten uit de behandeling. Schouten onderzocht ook de ken­ merken van gevoelige en ongevoeli­ ge tumorcellen. Het bleek dat de delingssnelheid van de cellen invloed heeft op de gevoeligheid voor cytostatica. In de toekomst zal de MTT­test vaker ingezet worden, bijvoorbeeld om de effecten van nieuwe medicijnen of combinaties te testen. (JM)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen