Ad Valvas 2002-2003 - pagina 103

AD VALVAS 3 OKTOBER 2 0 0 2

PAGINA 7

Collegevoorzitter Wim Noomen wil niet het sloofje van het bedrijfsleven zijn

'We kunnen vaker scoren in de media f

Weetjes Herculestempel Het Romeinse tempelcomplex in Eist is gewijd geweest aan de half­ god Hercules, zoon van Zeus en de sterfelijke Alcmene. Dat hebben archeologen van de vu ontdekt. Het complex, waarvan de tempels in 1947 onder werden ontdekt, is een van de grootste ten noorden van de Alpen. Het meet ongeveer zeventig bij tachtig meter. "Daaruit kun je dus afleiden dat Hercules, of Magusamus zoals hij door de Bataven werd genoemd, een belangrijke rol speelde in de religie van de Bataven", legt onderzoeker T o n Derks uit. Van de Bataafse god Magusamus is verder weinig bekend, omdat er geen geschreven bronnen zijn. "Daarom is het zo interessant dat we op voorwerpen die we hebben opgegraven de com­ binatie Hercules­Magusamus tegenkomen, want daaruit kunnen we concluderen dat de rol van Magusamus waarschijnlijk verge­ lijkbaar is geweest met die van Hercules en over hem hebben we wel veel informatie." (WV)

Paaseiland

wc

Wim Noomen: 'Politiek gezien is het niet verstandig om te zeggen dat het allemaal wel meevalt'

Bezuinigen is niet leul<, maar bij de pakl<en neerzitten maai<t het aiieen maar erger, vindt collegevoorzitter Wim Noomen. Nu lijkt de VU er ook wat beter voor te staan dan andere universiteiten. 'Het is gevaarlijk om jezelf op de borst te kloppen', meent Noomen, maar ondertussen ziet hij de toekomst niet zo somber in.

Peter Breedve d Hoe erg zijn de aangekondigde bezuini­ gingen nu eigenlijk voor de VU? "Leuk is het in elk geval niet. Maar dankzij ons sobere financiële beleid van de afgelopen jaren hebben we een zogenaamde egalisatiereserve kunnen opbouwen om dit soort tegenvallers op te vangen. Verder kunnen we de komende jaren extra geld tegemoet zien door de stijgende studentenaan­ tallen. Voor de komende jaren worden 18.000 studenten meer verwacht. De vu neemt daarvan ongeveer negen procent voor haar rekening." Hoeveel moet er dus feitelijk worden bezuinigd? "De totale bezuinigingen komen voor de vu neer op 35,9 miljoen euro voor de periode 2003­2007. In het reserve­ potje zit 13,5 miljoen euro, maar er moet altijd een bedrag van 5 miljoen euro in dat potje blijven zitten, dus we hebben een buffer van 8,5 miljoen euro. De extra inkomsten door die groeiende studentenaantallen zijn begroot op 9,2 euro. Er is dus 35,9 min 8,5 min 9,2 is 18,2 miljoen euro te bezuinigen." Waar gaat de universiteit het mes in zet­ ten? "Liever niet in onderwijs en onder­ zoek, dus dan kom je terecht in de sfeer van minder prijscompensatie en minder ziektekostencompensatie voor de faculteiten." U hebt gezegd dat u het betreurt dat de universiteiten zich niet eensgezind hebben opgesteld ten aanzien van de bezuinigin­ gen. De universiteiten hadden afgespro­ ken om met één gezamenlijk reactie op de aangekondigde bezuinigingen te komen. Er hoeft maar één van de uni­ versiteiten te roepen dat het allemaal Wel meevalt, zoals de universiteit van Wageningen deed, en daar zal dan onmiddellijk misbruik van worden gemaakt door de media en de politiek. iJan wordt er gezegd: 'Zie je wel, er is niks aan de hand, die universiteiten zitten maar wat te zeuren.'" 'J hebt zich boos gemaakt over de sugges­

tie van staatssecretaris Nijs dat de uni­ versiteiten zelf geld moeten verdienen. "Waar ik boos over ben is de sugges­ tie van Nijs om de universiteiten toe te staan op privaatrechtelijke basis te werken, zodat ze makkelijker buiten de overheid om geld kunnen verdie­ nen. Tegelijkertijd zit de overheid echter te piepen dat universiteiten oneigenlijke concurrentie uitoefenen. Ik vind dat de overheid een duidelijk standpunt moet innemen: beschouwt ze het onderwijs als een publiek goed of niet? Als het antwoord ja is, dan moet het dus ook volledig uit publieke middelen worden betaald." Bent u ertegen dat universiteiten hun eigen geld verdienen? "Geld verdienen is niet de primaire taak van universiteiten, maar ik ben er zeker niet tegen. Het gebeurt immers al. Grof geschat komt eenderde van onze inkomsten uit de zogenaamde derde geldstroom, dus uit eigen ver­ diensten." Moeten universiteiten elkaar wel becon­ curreren? "Concurreren doe je bijna per defini­ tie. Maar tegelijkenijd merk je dat het ook nodig is om samen te werken. Deze zomer bijvoorbeeld heeft een commissie onder leiding van onze eigen rector Sminia voorgesteld om algemene en technische universiteiten te laten samenwerken op het gebied van de bètaopleidingen die overal te maken hebben met teruglopende stu­ dentenaantallen. Dat blijft wel het spannende, dat je aan de ene kant op basis van een goede concurrentie jouw positie weet te handhaven, maar aan de andere kant ook de samenwerking niet schuwt om die positie juist te ver­ sterken." Nijs zei vorige week in Ad Valvas dat een van de criteria voor een topmaster kan zijn dat het bedrijfsleven er iets aan heeft.­Als dat niet zo is, zou het bedrijfs­ leven volgens haar inhoudelijk bij zo 'n master moeten worden belrokken. "Daar is op zich wat voor te zeggen. Maar het moet niet zo zijn dat het voorbestaan van een topmaster zou afhangen van het fiat van het bedrijfs­ leven. We moeten niet aan het

bedrijfsleven gaan vragen: 'Zeg maar hoe jullie het hebben willen.'" Nwo­voorzitter Peter Nijkamp zei laatst in een interview dat universiteiten slecht zijn in strategisch denken. Voelt u zich daardoor aangesproken? "Wij zijn al een paar jaar bezig met de zogenaamde strategische agenda van de universiteit. Eén van de belangrijk­ ste projecten in dat kader is de fusie met de Hogeschool Windesheim, omdat wij geloven dat de scheidings­ muren tussen universiteiten en hoge­ scholen uiteindelijk zullen wegvallen." Eigenlijk loopt de VU dus al jaren vooruit op de koers van het huidige kabinet. Heeft u dit allemaal zien aankomen? "Als de continuïteit van je universiteit je lief is, moet je altijd alert zijn op ontwikkelingen in je omgeving, je bewust zijn van de waarde van het opendeuradagium 'stilstand is achter­ uitgang'. Tegenwoordig hebben we te maken met toenemende concurrentie, met globalisatie. Als je als Nederland­ se universiteit wilt blijven voortbe­ staan moet je zorgen dat je een belangrijke plaats in Europa inneemt en goede contacten onderhoudt met universiteiten in Noord­Amerika, maar ook in China, waar de ontwikke­ lingen razendsnel gaan. Vanuit je maatschappelijke betrokkenheid moet je banden onderhouden met universi­ teiten in het zuiden van Afrika. En je moet je bij het invullen van het onder­ wijs­ en onderzoeksprogramma niet alleen laten leiden door de discussie rond het bachelor/mastersysteem, maar door de algemene vraag wat aantrekkelijk is voor tal van doelgroe­ pen." Is de VU een voorbeeld voor andere uni­ versiteiten? "Het is altijd gevaarlijk om jezelf op de borst te kloppen, maar het is ook wel heel prettig om collega's te horen zeggen dat ze dat toch niet hadden gedacht van die universiteit aan de buitenkant van Amsterdam." Nijkamp vindt dat universiteiten bij het brede publiek niet goed duidelijk kunnen maken wat hun maatschappelijke belang is. Dat geldt zeker voor de VU. Die is

toch veel te bescheiden over succesnum­ mers als de klapschaats, die notabene hier is ontwikkeld? "Maar dat is nou juist het aardige van de vu. Onze cultuur is er een van gewoon je werk doen en als dat leidt tot een schouderklopje is dat meege­ nomen, maar we lopen er niet mee te koop. Het is wel zo dat je meer kunt scoren door vaker op de televisie en in de krant te komen en daar zijn we ook wel mee bezig. Mijn ideaal is dat we op termijn een situatie bereiken waar­ in mensen niet meer om de vu heen kunnen, willen ze over een bepaald onderwerp goed geïnformeerd zijn, of dat nou de economie, het milieu of de medische sector is." Er is tegenwoordig een trend om allerlei nieuwe interdisciplinaire opleidingen samen te stellen uit onderdelen van bestaande studies, om maar zoveel moge­ lijk nieuwe studenten te trekken. Daar doet de VU ook enthousiast aan mee. "Dat is niet alleen een kwestie van zoveel mogelijk studenten binnenha­ len. Je bewijst de samenleving ook een dienst omdat er kennelijk behoefte is aan zo'n nieuwe opleiding. En nieuwe bètaopleidingen zouden wel eens hard nodig kunnen zijn om de klassieke opleidingen natuur­, wis,­ en schei­ kunde overeind te houden." Hoewel u zegt dat de Nederlandse uni­ versiteiten een gezamenlijk standpunt ten aanzien van de bezuinigingen moeten innemen, wijkt uw eigen geluid toch ook wel af van het gesomber van de andere universiteiten. "Politiek gezien is het niet verstandig om te zeggen dat het allemaal wel meevalt, maar het zou het verkeerd zijn om bij de pakken neer te gaan zit­ ten, want dan werk je mee aan een nóg verdere verslechtering van de uni­ versiteiten."

D e beschaving van Paaseiland is volgens vu­hoogleraar Jan Boerse­ ma niet in korte tijd ingestort, omdat de bevolking te veel zou hebben geconsumeerd. Deze theo­ rie, die milieuhistorici vaak aanha­ len, is Boersema veel te pessimis­ tisch. In zijn oratie liet hij deze week zien dat Paaseiland door overconsumptie waarschijnlijk langzamerhand minder rijk is geworden: het voedingspatroon werd minder gevarieerd, de bomen verdwenen en de eilanders kregen minder kinderen. Paaseiland wordt vaak als afschrik­ wekkend voorbeeld gebruikt voor hoe overconsumptie de hele aarde naar een snelle ondergang zou kunnen helpen. T e n onrechte, vindt Boersema, niet alleen omdat het historisch onjuist is, maar ook omdat hij gelooft dat het met de teloorgang van de aarde niet zo'n vaart za! lopen. "Er is geen sprake van een ineenstorting, maar meer van een verschuiving naar nieuwe configuraties." (WV)

Tunnelsyndroom Mensen die lijden aan het carpale tunnelsyndroom, waarbij een zenuw in hun pols bekneld is geraakt, kunnen maar het best meteen worden geopereed. Een spalk heeft onvoldoende effect. Dat stelt vu­onderzoekster Annette Gerritsen in The journal of the American medical association. Het carpale tunnelsyndroom lijkt wat symptomen betreft op RSI, met erge pijn in de polsen en tintelin­ gen in de handen. Het wordt vaak met RSI op een hoop geschoven. Volgens Gerritsen is het syndroom echter eenduidig vast te stellen met een geleidingstest. In het onderzoek kreeg van twee­ honderd patiënten de helft een spalk en de andere helft een chirur­ gische operatie. Na anderhalf jaar was negentig procent van de geopereerden klachtvrij, tegen drie­ kwart van de mensen met een spalk. (WV)

Immuunsysteem Suikers spelen een belangrijke rol in ons afweersysteem. Afweercellen herkennen ziekteverwekkers vaak aan speciale typen suikers, die voorkomen op ziekteverwekkers. Er zijn echter ziekten, zoals kanker, die het immuunsysteem weten te misleiden omdat het afweersysteem hierbij de specifieke suikers aan de buitenkant niet herkent. Deze ziek­ ten kunnen dan het lichaam kim­ nen binnendringen. Vu­hoogleraar Yvette van Kooyk gaat met haar groep onderzoeken hoe dit soort misleidingen ontstaan. Uiteindelijk is het de bedoeling om de commu­ nicatie tussen de ziekteverwekker en het immuunsysteem te manipu­ leren, waardoor ziektekiemen niet meer kurmen binnendringen. (WV)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen