Ad Valvas 2002-2003 - pagina 583

KD VALVAS 26 JUNI 2003

PAGINA 1 1

Omstreden VU-hoogleraar hoopt nog steeds op open debat over evolutieleer

Ik begrijp het evolutiemechanisme niet' Oe evolutieleer is sinds kort weer het middelpunt van discussie. Eén van de aanjagers van het debat is VU-wiskundige Ronald Meester, die in zijn boek 'Het pseudoniem van God' stelt dat ook Darwin niet overal een antwoord op heeft. Hoon was zijn deel. Een gesprek met de getergde hoogleraar. Jos van den Broek Erg makkelijk heeft Ronald Meester het zich niet gemaakt met Het pseudoniem van God. De VU-hoogleraar begeeft zich met zijn boek op het glibberige pad tussen wetenschap en religie. Als het dan óók nog voor een deel over evolutie gaat, kun je op tegenwind rekenen. En die kwam er. De Leidse evolutiebioloog professor Edi Gittenberger mocht in Trouw over hem en een andere hoogleraar die vraagtekens plaatst bij de evolutieleer, zeggen: "Heren, loopt u eerst maar eens college hier en dan zien we of u het tentamen haalt. Zo ja, dan praten we wel verder." Meester is er nog verontwaardigd over. Overigens ook over de manier waarop hijzelf sprekend in de pers werd opgevoerd. "Veel dingen heb ik niet gezegd", moppert hij. "Andere citaten heb ik later opnieuw uitgelegd aan de interviewers, maar dan kwam ik ze toch fout tegen in de krant. 'Je hebt het gezegd!', zeiden ze bij Trouw." Het gesprek met Ronald Meester vindt plaats in zijn huis in de Leidse Professorenwijk. D e 39-jarige hoogleraar wiskunde aan de Vrije Universiteit - met als leeropdracht de kansrekening - oogt jeugdig in T-shirt en korte broek. Meester heeft van tevoren aangegeven graag te praten over zijn hele boek, dat als ondertitel Een wiskundige over geloof, wetenschap en toeval draagt. Niet alleen over zijn opmerkingen over evolutie dus, die vooral het laatste hoofdstuk beslaan. T o c h zullen we het deze

avond vooral over evolutie hebben. De 'crypto-creationist' of 'neo-creationist' - zoals hij door sommigen wordt genoemd - blijkt er een veel genuanceerdere mening op na te houden dan een enkele passage uit Het pseudoniem van God doet vermoeden. Zo levert hij in zijn boek stevige kritiek op de paus; dat die zich voor de evolutietheorie uitspreekt, komt volgens Meester doordat Johannes Paulus II zich door de wetenschap in de hoek heeft laten drijven. Zo lijkt het alsof de auteur vijftig jaar biologische ontwikkelingen negeert. "Tja", geeft Meester toe, "misschien heb ik me daar niet helemaal zorgvuldig uitgedrukt."

Pretenties Kernvraag in Het pseudoniem van God is volgens de auteur: heeft religie bestaansrecht? In die vraag heeft de wetenschap volgens hem de afgelopen vijftig jaar geen gaten geslagen. Dat staat los van de vraag of evolutie

bestaat. Over dat laatste is Meester dan ook resoluut: "Hoe zou je dät kurmen ontkennen?! D a t is volstrekt helder!" Het evolutieproces moet je volgens hem echter los zien vaii de onderliggende mechanismen. "Ik zal niet zeggen dat ik het mechanisme begrijp. Ik protesteer echter tegen wetenschappers die zeggen het mechanisme wél te begrijpen, zoals Richard Dawkins (een sterk op de voorgrond tredende evolutiebioloog - JvdB). Mijn boek richt zich tegen de pretenties van de Dawkinsen van deze wereld, die alle mechanismen van het evolutieproces menen te begrijpen - inclusief het antwoord op de vraag waar wij mensen vandaan komen - en die met hun pretenties sterk op de voorgrond treden. Ik ga echter beslist niet tegen de ideeën van alle evolutiewetenschappers in. Ik toon slechts aan dat de pretenties van Dawkins geloofsuitspraken zijn, en geen wetenschappelijke."

Gaten schieten Als wiskundige die zich met kansberekening bezighoudt, is Meester wel zeer gecharmeerd van het onderzoek van zijn Amerikaanse collega William Dembski. Deze bekijkt met wiskundige methoden of er voldoende gelegenheid, in tijd of ruimte, heeft bestaan om bepaalde evolutionaire gebeurtenissen tenminste één maal te kunnen doen plaatsvinden. Als de kans daarop nihil is, moet er volgens Dembski

sprake zijn van 'Intelligent Ontwerp' (in het Engels Intelligent Design of ID). Dembski wijst erop dat veel biologische systemen zo ingewikkeld zijn dat ze 'onherleidbaar complex' kunnen worden genoemd: ze functioneren alleen als alle onderdelen functioneren. Als er ook maar één onderdeel uitvalt, werkt het hele systeem niet meer. In het menselijk lichaam treden bijvoorbeeld biochemische processen op waarin een hele collectie eiwitten elk een heel specifieke taak heeft. Als één daarvan zijn taak niet naar behoren zou uitvoeren, werkt het hele systeem niet. Sommige critici van de mechanistische evolutietheorie argumenteren dat een dergelijk proces nooit geleidelijk kan zijn ontwikkeld: óf het systeem functioneert in zijn geheel, óf het functioneert niet. Volgens hen is er geen zinvol tussenstadium waarin het systeem 'een beetje' functioneert, terwijl zo'n zinvol tussenstadium in een darwinistische visie wel degelijk aanwezig zou moeten zijn. "Ik sta zonder meer open voor nieuwe ideeën die kurmen bijdragen aan ons begrip over het ontstaan van het leven op aarde", schrijft Ronald Meester in zijn boek. "ID is zo'n nieuw idee, waarvan ik vind dat we het moeten beoordelen op wetenschappelijke inhoud, zonder af te dwalen in niet ter zake doende discussies over de vraag of iemand die Darwins idee bekritiseert automatisch een creationist is. (...) Ik zie geen enkele reden om I D

'Match!' geen match voor studenten Jaarlijks veranderen heel wat studenten van studie. "Het past gewoon niet bij me", is een vaak gebruikt argument. Op het eerste gezicht lijkt het of Match!: zelfselectie voor studenten' een uitkomst is voor deze groep. Maar het boek is niet wat het lijkt. Floor Bal Vaak levert het verkeerd kiezen van een studie meer op dan alleen teleurstelling en twijfels. Veel studenten

verspillen op deze manier een studiejaar, collegegeld én een jaar recht op studiefinanciering. Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) vindt het jammer dat zo veel studenten op de verkeerde plek terecht komen. En omdat studenten collegegeld betalen, vindt het ISO ook dat het de taak van universiteiten en hbo's is om te voorkomen dat eerstejaars bij de verkeerde studie terechtkomen. Zij hebben, volgens ISO-voorzitter Jonathan Zondag, zelfs "de morele verplichting om studenten die niet op h u n plek zitten, zo snel mogelijk door te verwijzen". Bovendien zouden ze studenten al van tevoren de kans moeten bieden te achterhalen of ze geschikt zijn voor een bepaalde studie. Daarom gaf de club Peter Brandsma,

student bedrijfskunde in Groningen, opdracht te onderzoeken wat voor vorm een (zelf) selectiemethode zou kunnen krijgen. Het resultaat, Match!, is zeker geen fijn zelfhulpboekje dat aankomende

recensie studenten door middel van testjes op het spoor zet van de juiste studie. Brandsma, die het boekje schreef als afstudeerscriptie, ontwikkelde een vragenlijst waarmee aanstaande hotelschoolgangers en studenten elektrotechniek of sterren- en natuurkunde

konden kijken of hun kwaliteiten wel aansluiten bij de eisen van de opleiding. Dat het een scriptie betreft, is het werk aan te zien. Voor de publicatie is het niet nog even opgefiist zodat het wat makkelijker leesbaar zou zijn. Minutieus beschrijft Brandsma onder andere de opzet van het onderzoek, de testinhoud en de onderwijsprogramma's van de onderzochte smdierichtingen. Geen stof dus voor een student die zoekt naar houvast. Maar het boek wil dat, hoewel de titel verwijst naar de 'klik' tussen student en smdie, ook helemaal niet zijn. Match! is bedoeld voor beleidsmakers in het onderwijs en deskundigen op het gebied van werving-en-selectie. En voor die doelgroep is het zeker wel een match.

af te schieten alleen omdat het niet in het darwinistische plaatje past waar veel mensen blijkbaar erg aan hechten." Hij voegt daar in het gesprek aan toe: "Als ik Dembski's werk wetenschappelijk interessant vind, ben ik voor sommigen een creationist. Ik voel me geen slachtoffer, maar ik vind het wel eigenaardig. Zodra er een zweem van kritiek op de evolutietheorie doorbreekt, zodra je er vragen over stelt, word je in die hoek weggezet. En dat terwijl het wetenschappelijk gezien juist heel verantwoord en zelfs noodzakelijk is om vragen bij theorieën te stellen." Hij lacht: "Ik heb weleens gaten in mijn eigen wiskundige theorieën geschoten, maar dan vinden sommige collega's je ook een idioot..." Het lijkt Meester geweldig om samen met echte biologen naar de wiskunde van Dembski te kijken, om te beoordelen of daar wetenschappelijke beoordelingsfouten over evolutionaire 'toevalsprocessen' in zitten. Hij is echter bang die biologen moeilijk te kunnen vinden. "Ik ben een groot voorstander van interdisciplinair onderzoek, maar dat is buitengewoon moeilijk te doen. Je loopt vaak vast op autoriteitsclaims. Je krijgt al gauw opmerkingen naar je hoofd geslingerd als: 'Daar moet jij niet over praten; daar weet jij niets van.' Hij zucht. "Zo zij het." Zijn jongensachtige grijns breekt echter weer door als hij besluit: "Geïnteresseerde biologen weten me te vinden."

Match!

Peter Brandsma, Match! Zelfselectie voor studenten. Uitgave Interstedelijk Studenten Overleg, 164 biz., € 10,- (voor studenten) / € 15,(voor instellingen) Te bestellen bij het ISO, T 030-2302666, E secretariaat@iso.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen