Ad Valvas 2002-2003 - pagina 251

AD VALVAS 12 DECEMBER 2002

PAGINA 15

Cynische oorlogsgrappen waar je toch om moet lachen De Amsterdamse Stadsschouwburg wil meer jongeren trekken. In dat kader is momenteel het absurde stuk Slachthuis 5 te zien. In januari volgt het driedaagse programma Brandhaarden, met toneel, debatten, films en muziek. Shirley Haasnoot Er is een scène in Slachthuis 5 die precies de gekte van de oorlog weergeeft. Billy Pilgrim zit voor de televisie en ziet een oorlogsfilm achterstevoren: een kapotgeschoten Amerikaanse bommenwerper vol gewonde soldaten vliegt achterstevoren richting Frankrijk waar een Duits oorlogsvliegtuig de kogels uit het vliegtuig en de gewonden zuigt. Vervolgens vliegt de bommenwerper achterstevoren over een brandende Duitse stad en opent zijn luiken, waarna de vlammen verschrompelen tot stalen cilinders, die opstijgen en in het ruim van het vliegtuig verdwijnen. Die cilinders worden naar Amerika verscheept en ontmanteld, totdat alleen mineralen overblijven. Geleerden verstoppen de mineralen diep in de grond zodat niemand ze ooit kan terugvinden. En de soldaten trekken hun uniformen uit en gaan naar school. De scène maakt deel uit van de lange

monoloog van acteur Peter de Graef in het bovenzaaltje van de Stadsschouwburg. Samen met regisseur Margrith Vrenegoor bewerkte hij Kurt Vonneguts autobiografische klassieker Slaughterhouse Five - or The Children 's Crusade, A Duty Dance with Death (1969) voor toneel. Tussen grote spiegels - er is geen ontsnappen mogelijk - is De Graef Billy Pilgrim. Hij zingt, schreeuwt, fluistert, krimpt in elkaar en glimlacht gelukzalig. Hij vertelt hoe hij werd ontvoerd door ruimtewezens van de planeet Trafalmadore en hoe hij kan reizen in de tijd, omdat ieder moment blijft voortduren 'als een insect dat is gevangen in barnsteen'. Zo kan hij leven met zijn oorlogsherinneringen. Stukje bij beetje vertelt hij ook hoe hij als Amerikaans soldaat van nauwelijks twintig door de Duitsers krijgsgevangen werd gemaakt en in het leegstaande abattoir Schlachthof 5 in Dresden getuige was van het geallieerde bombardement op deze stad op 13 februari 1945. Daarbij kwamen 135.000 Duitse burgers om, meer dan tijdens de bombardementen op Hiroshima en Nagasaki samen.

Hete hangijzers Ondanks het zware onderwerp zit Slachthuis 5 vol grappen die vaak hard, absurd of cynisch zijn, maar waarom je toch moet lachen. Het stuk past uitstekend in het voornemen van de sjieke Stadsschouwburg om toegankelijk te worden voor een jong publiek. In dat kader is er in het eerste weekend van januari het driedaagse programma Brandhaarden, over maatschappelijke en Europese kwesties. Zo speelt acteur

Een boswandeling, een bitterkoekje of een stinger. Met de likeurtjes van dranklokaal D e Drie Fleschjes word je o p ijskoude dagen vanzelf weer w a r m . Een bitterkoekje is niet alleen een koekje, maar ook een mierzoet likeurtje dat zeker niet bitter is. Het heeft een goudbruine kleur en smaakt, zoals alle soorten bitterkoekjes, naar amandelen. Het lijkt eigenlijk nog het meest op amaretto di saronno, maar dat durven we niet te zeggen tegen barman Jack, in Bootz Proeflokaal De Drie Fleschjes I in de Gravenstraat in Amsterdam. Hij is trouwens I toch te druk in gesprek met andere gasten, aan wie I hij geanimeerd over zijn gestorven moeder vertelt. Op ijskoude dagen heb je een dranklokaal nodig lom warm te worden. Dat wist Rembrandt van jRijn al, als hij na het schilderen een borrel ging halen. Het schijnt dan ook dat hij bij De Drie Fleschjes over de vloer kwam en dat was toen nog vrij modem, want het pand opende zijn deuren in 1650. In 1816 werd het pand proeflokaal van likeurstoker Hendrik Bootz en konden zijn klanten

Voor Billy Pilgrim is er geen ontsnappen mogelijk Fedja van Huêt in Ongebluste Kalk de Leidse anarchist Marinus van der Lubbe, die in 1933 als protest tegen Hitler de Rijksdag in brand stak. Kan een individu een desastreuze sociale beweging stoppen? Behalve toneel zijn er redevoeringen, debatten, films, documentaires en muziek. Met fictieve dialogen met mensen

zoals politicus Eduard Bomhoff en verdachte Volkert van der G. worden maatschappelijke kwesties aangeroerd waarop politici kunnen reageren. 'Expanding theatre' noemt de Stadsschouwburg het, over 'hete hangijzers' en 'zaken die mensen beroeren en treffen'. Uiteindelijk over al die zaken die Kurt Vonnegut meer dan dertig jaar ge-

Likeurtjes om warm te worden gratis een glaasje uitproberen voordat ze hun kannetjes en flessen vulden. Bijna tweehonderd jaar later heeft De Drie Fleschjes nog steeds meer dan twintig verschillende likeurtjes van zowel Bootz als concurrent Bols, vijf soorten jenever, maar ook wijn, bokbier van de tap en het Engelse strongbow cider. Hoewel gratis proeven er helaas niet meer bij is, ziet het er niet uit alsof er in eeuwen iets is veranderd. Op de vloer ligt zand, de houten wanden zijn oudgroen geschilderd en achter de bar staan glimmende flessen. In een hoekje hangen gedroogde worstjes, maar om te eten moet je ergens anders zijn. De tijden dat een andere belangrijke historische Nederlander, Michiel de Ruyter, hier zijn haring at, zijn voorbij. Echt gezellig is het bij de Fleschjes niet, daarvoor is het te donker en te weinig comfortabel. Het is

de bedoeling dat je aan de bar hangt of tegen de muur leunt onder een dubbele rij tonnetjes, ongetwijfeld vol likeur. Maar we zijn er dan ook om te drinken. Ons tweede drankje met de prachtige naam boswandeling wordt door Jack met zwierige gebaren gemaakt: een flinke scheut triple sec, een scheut angustora en meer dan de helft wodka erbij. Natuurlijk zit er een kop op, die we er over de bar heen gebogen moeten afslurpen, voordat we ons glas zonder morsen bij het pootje kunnen optillen. Het is wel even wennen na het mierzoete bitterkoekje; zoet en bitter tegelijk met een vleugje kruidnagel. Een beetje zoals Beerenburger maar dan zachter. We krijgen de smaak te pakken en willen de stinger proberen, een half glas vieux met crème de menthe. Barman Jack vraagt ons eerst wat het is en kan het vervolgens niet maken omdat de vieux op is. Dan maar een drankje van crème

De Drie Fleschjes, Gravenstraat 18, Amsterdam. Open ma t/m WO 15.00-20.30, do t/m za 12.00-20.30, zo 15.00-19.00. Pnjzen: Bootz likeur € 2,10, mixdrankjes € 2,60. Fnsdrank € 1,70. Tel 020-6248443.

Fictie

'De keuze van fotomodel Lucija Nalis

In de VU Boekhandel werden de volgende boeken de afgelopen maand het best verkocht:

Elke week iaat Ad Valvas iemand voor 50 euro winkelen bij de VU Boekliandei. Lucija Nalis is de vrouw die, in witte onderbroek en met een Turks brood voor haar borst, op de uitnodiging voor de traditionele kerstiunch staat.

Lucija Nalis is verslaafd aan lezen. 'Zelfs het etiket op een fles mineraalwater spel ik helemaal uit." Naast haar bed ligt een boek over heksen. Witches and neighbours. "Heksenvervolging is een onderwerp waar ik me vooral als vrouw bij betrokken voel. Als ik een paar honderd jaar geleden had geleefd, was ik waarschijnlijk ook op de brandstapel geëindigd. Ik jaag altijd mensen tegen me in het harnas. N u weer, door te poseren voor die foto op de uitnodiging voor de kerstiunch. Ik had geen Idee dat ik daarmee iets verkeerds deed." uc

In een folder van de boekhandel heeft aanspreekt. Het heet Een liefde in Afrika en gaat over de enige vrouw die ooit in het Vreemdelingenlegioen heeft gezeten. Helaas heeft de boekhandel het boek

RN,alls een boek gezien dat haar wel

niet. Adverteer er dan ook niet mee, zou je zeggen. Nalis begeeft zich daarom maar naar de filosofen en theologen. Een boek met op de omslag De Dulle Griet van Bieter Breughel trekt haar aandacht. Het is Riskante humaniteit van theoloog Gerrit Maneschijn ( € 19,95). "Ik verdiep me graag in de verschillende aspecten van de mens, daarom heb ik ook filosofie gestudeerd", verklaart ze haar keuze. Wat hoopt ze in dit boek te vinden? "Hoe sterk het barbaarse in de mens is. Ik heb in Kroatië, waar ik vandaan kom, zelf een oorlog meegemaakt en beschaafde mensen in beesten zien veranderen." Het volgende boek dat ze pakt is van Martien Brinkman, Het drama van de menselijke vrijheid ( € 2 1 , 1 0 ) , met op de omslag de verdrijving van Adam en Eva uit het paradijs, van de Italiaanse schilder Massacio. "Een interessant thema", aldus Nalis. "Wat is vrijheid?

Slachthuis 5, t/m 21 december. Acteur Peter de Graef, regie Margnth Vrenegoor. Entree € 9, 50. Brandhaarden, 3 t/m 5 januan. Beide in de Stadsschouwburg, Leidseplein 26. Informatie over tijden, prijzen en aanbiedingen: 6242311 of www.stadsschouwburgamsterdam.nl. Informatie over Brandhaarden ook op www.zthollandia.nl.

de menthe heet, aangelengd met vijftig procent rum. We schrikken van de gifgroene kleur en vinden het niet lekker vanwege de sterke pepermuntsmaak. Maar omdat het zonde is om te laten staan, slaan we het toch naar binnen. We raken aardig opgewarmd en in een uitstekend humeur als we besluiten met een laatste glas 'verrassend vreemd', een flauwe en oubollige naam voor een verrassende mix van bruinpaarse, zoete parfait amour in een limonadeglas met veel ijsblokjes en bitter lemon. Het is weliswaar zoet, maar niet stroperig zoals het bitterkoekje, en het heeft een flauwe smaak van citroen en de kinderaspirine sinaspril. Een soort chique Breezer eigenlijk en nog goedkoper ook. Hoewel het door het vele ijs vooral een zomerdrankje is, vinden we dit toch de beste keus. En warm word je vanzelf, als je maar genoeg drinkt. (SH)

Voor 50 euro boeken

Peter Breedveld

leden ook in Slachthuis 5 beschreef.

1. Jonathan Franzen De kunst van het alleenzijn 2. Toon Teilegen Brieven aan Doornroosje 3. JJ. Voskuil Requiem voor een vriend 4. Séndor Mérai Land, land!... 5. Norbert Middelkoop e.a. Kopstukken, Amsterdammers geportretteerd 1600-1800 Lucija Nalis

Christiaan Krouwels ingezonden

B e s t a a t vrijheid eigenlijk wel? Als p r a k t i s e r e n d c h r i s t e n h e b ik altijd veel moeite gehad m e t de beperkingen die worden opgelegd door dogmatisch denkende mensen." Bij d e a a n b i e d i n g e n ligt Het evangelie volgens Jezus Christus, e e n o m s t r e d e n

boek van de Portugese Nobelprijswinnaar José Saramago ( € 5,90). Nalis is zelf verrast door de voorkeur voor 'christelijke' boeken die ze aan de dag legt. "Blijkbaar houdt het geloof me toch meer bezig dan ik zelf in eerste instantie misschien zou toegeven."

mededeling

Annejet van der Zijl

Anna

Het leven van Annie M.C. Schmidt € 29,90

VU Boekhandel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen