Ad Valvas 2002-2003 - pagina 257

AD VALVAS iS DECEMBER 2002 I

PAGINA 5

Onderzoek toont het effect van media op de kiezers

'Politici moeten liun eigen spelregels maken' Politici krijgen media-aandaclit ais ze conflicten uitlokken. Dat is een les die de vorige verkiezingen volgens hoogleraar communicatiewetenschappen Jan Kleinnijenhuis hebben opgeleverd. Begin januari verschijnt het boek Puinhopen in liet nieuws. Yvette Nelen Wat is de belangrijkste uitkomst van uw onderzoek? Kleinnijenhuis: "In het verkiezingsnieuws was Pim Fortuyns immigrantencampagne natuurlijk belangrijk, maar ook het feit dat hij bleef hameren op de puinhopen van Paars. Je kreeg steeds meer berichten over hoe slecht het ging in Nederland, met de veiligheid, de bedrijfswinsten, onderwijs en gezondheidszorg, de infrastructuur. Dat heeft een aantoonbaar effect gehad op de partijkeuze van mensen. Het politieke nieuws was voordelig voor het CDA en de LPF."

Wanneer trok een partij de meeste stemmen? "Partijen bleken succesvol als ze thema's naar voren schoven waarin zij een sterke reputatie hebben. Als 'sociale voorzieningen' het verkiezingsthema was geweest, waren de linkse partijen in het voordeel geweest, maar de verkiezingen werden gedomineerd door rechtse thema's." Ligt deze conclusie niet voor de hand? "Juist niet! In De kaasstolp aan diggelen, het evaluatierapport van de PvdA, wordt gesuggereerd dat er niets aan de hand was geweest als de partij de thema's van Pim Fortuyn eerder had opgepakt. Maar dat had de PvdA niet gered. De les lijkt eerder 'schoenmaker, blijf bij je leest'. Aan de andere kant had de partij wel buiten campagnetijd moeten discussiëren over bijvoorbeeld het immigrantenthema. Dan hadden ze vragen hierover snel kunnen pareren om het vervolgens weer over 'de echte problemen' te hebben." Welk nieuws beïnvloedde het stemgedrag nog meer? "Je moest als partij successen boeken. De verkiezingsoverwinning van Leefbaar Rotterdam werd breed uitgemeten in de pers, waardoor het leek alsof het heel wat was. Toch was Pim Fortuyn niet alleen successvol. De week na het debat waarin hij het aflegde tegen Paul Rosemöller ging het onmiddellijk slechter met de partij. De publieke opinie varieerde meer van week tot week dan we ons nu nog herinneren. Ook telde mee of je opviel en op welke manier. Fortuyn kwam het meest in het nieuws, zowel positief als negatief. Zelfs degenen die weinig naar het nieuws keken, konden niet om hem heen. Verliezer Ad Melken kwam bijna alleen maar negatief in het nieuws - over demoniseren gesproken! En de grote winnaar Jan Peter Balkenende kwam weliswaar minder in het nieuws dan Fortuyn, maar wel altijd positief. Vergeet overigens niet dat van hem de uitspraak afkomstig is dat de multiculturele samenleving niet iets IS om na te streven."

U dacht dat we met Kerstmis de geboorte van Jezus vieren? Dan hebt u het mis, zegt de Italiaanse taalkundige Francesco Carotta. Volgens hem liep Julius Caesar over het water. Peter Breedveld Wist u dat Jezus een Italiaan was? Jazeker, hij woonde op zijn 33e nog bij zijn ouders in, hij geloofde dat zijn moeder maagd was en zijn moeder dacht dat hij God was. Italiaanser kan niet. Itahanen worden altijd een beetje chagrijnig van dit grapje. Gebrek aan zelfspot, dacht ik altijd, maar ik weet nu beter. Er is niks te lachen omdat het gewoon zo is. Jezus was een Italiaan en Francesco Carotta toont dat onomstotelijk aan in zijn boek Was Jezus Caesar? Jezus Christus is Julius Caesar en Johannes de Doper is zijn aartsrivaal Pompeius. Caesar bevond zich met in Galilea, maar in Gallié toen Johannes/Pompeius begon met dopen. Hij stak met de Jordaan, maar de Rubicon over om tegen Pompeius/ Johannes ten strijde te trekken.

Jan Kleinnijenhuis: 'Vooral hoogopgeleiden bleken gevoelig voor het idee van Paarse puinhopen' Speelde de achtergrond van de kiezers nog mee? "Degenen die wel af en toe naar nieuwsprogramma's keken maar niet zoveel politieke kennis hadden, bleken gevoelig voor een thema als veiligheid. Degenen die meer kennis in huis hadden, bleken juist gevoelig voor het idee van de Paarse puinhopen. Zij stemden geen LPF, maar zijn wel weggelopen van de Paarse partijen, meestal naar het CDA." Hebben de partijen ervan geleerd? "De WD en de PvdA blijven voorlopig wel even weg van het thema asielzoekers, zeker nu de LPF toch in duigen ligt. Zij halen weer hun eigen thema's aan en die draaien om de economie. Ook hebben ze gekozen voor lijsttrekkers die toegankelijk hun woordje kunnen doen. En men weet dat men zijn eigen succescriteria moet vaststellen." Zijn de media zich anders gaan opstellen naar aanleiding van de vorige verkiezingen? "Niet echt. De snelheid van het nieuws is flink

toegenomen en belangrijke zaken blijven vaak onderbelicht. Politici weten dat ze in het nieuws komen als ze een conflict uitlokken. Aangezien nieuws altijd moet bestaan uit hoor en wederhoor is het zaak om tegenstanders te vinden. Juist als die tegenstanders met weinig heldere tegenargumenten komen, wordt je eigen thema versterkt. Dat zag je in de campagne van 2002 heel goed. Uiteindelijk hebben de vele negatieve reacties op Pim Fortuyn zijn positie verbeterd." Hoe verklaart u het succes van Jan Marijnissen? "De kiezers hebben zeer inconsistente wensen. Gezondheidszorg, onderwijs, sociale voorzieningen, openbaar vervoer, files, veiligheid, alles moet beter. Maar dat mag niet te veel kosten, want we willen niet te veel belasting betalen. Deze wensen kun je rechtsom bedienen, zoals de LPF deed. Dan suggereer je bijvoorbeeld dat er beter bezuinigd kan worden op voorzieningen voor asielzoekers, of dat de bureaucratie moet verdwijnen. N u de LPF heeft gefaald, kan het

Chnstiaan Krouwels

ook linksom. Dan zeg je: we halen het bij de rijken, zoals Jan Marijnissen wil." En waarom doet Balkenende het zo goed? "Zijn normen-en-waardenthema leeft. Op het gebied van veiligheid is het CDA net zo streng als de WD. Ook zit die tegenstelling van enerzijds een sociaal gezicht en anderzijds minder uitgaven altijd al in deze partij. Bovendien probeert Balkenende boven de partijen te staan. Net als Wim Kok deed: als je persoonlijk wordt aangevallen, negeer dat dan minzaam." Wat wordt de uitslag van de komende verkiezingen? "De PvdA wordt weer groter. De SP gaat een stukje terug ten opzichte van de huidige peilingen. Het kabinet wordt linkser. Ik verwacht geen rechtse meerderheid." Jan Kleinnijenhuis, Dirk Oegema, Jan de Ridder, Anita van Hoof en Rens Vliegenthart, Puinhopen tn het nieuws. De rol van de media blj de Tweede-Kamerverkiezingen van 2002, Verschijnt begin januan bij uitgeven] Kluwer.

Jezus was een Italiaan In dat licht moeten we ons bij dopen natuurhjk ook iets heel anders voorstellen dan we tot nu toe deden. 'Dopen' komt van het Griekse haptisma, dat 'wassing' betekent, net als het Latijnse lustratio, dat in militaire taal staat voor het monsteren van een leger. Et voila, Jezus en Johannes hielden zich helemaal niet bezig met dopen, zij maakten hun legers klaar om een burgeroorlog te voeren. Zegt Jezus op een gegeven moment ook niet: "Wie niet tegen ons, is vóór ons" (Markus 9: 40)? Precies wat Caesar antwoordde, toen Pompeius ä la George W. Bush verklaarde dat hij iedereen die zich met achter hém schaarde, als zijn vijand zou beschouwen. Pompeius eindigt trouwens uiteindelijk net als Johannes de Doper: met zijn hoofd op een schaal. N u IS het natuurlijk niet moeilijk meer om Jezus' verrader Judas te identificeren als Decimus Brutus, die met de Romeinse senatoren een complot smeedde tegen Caesar. Caesar werd vermoord en bijgezet in het Capitool, dat hetzelfde betekent als Golgotha: 'schedelplaats'.

Carotta bedelft ons onder een stortvloed van taalkundige en historische feiten om te bewijzen dat Jezus Caesar was. Elke parabel, elk incident uit de evangeliën weet hij terug te voeren tot een gebeurtenis in het leven van Julius Caesar. Als er dan toch een discrepantie is, goochelt Carotta die weg met een handig balletje-balletjespel met Griekse en Latijnse woorden. Een boek om met rooie oortjes in één ruk uit te lezen.

recensie Toch past ook enige scepsis. Een aantal jaren geleden bewees iemand 'onomstotelijk' dat de Odyssee zich in Zeeland afspeelt en in het zeshonderd pagina's tellende stripboek Erom Heil wordt 'feilloos' aangetoond dat Jack the Ripper, 's werelds allereerste seriemoordenaar, niemand anders was dan hofarts William Gull, die handelde in

opdracht van koningin Victoria. De schrijver daarvan, wandelende encyclopedie Alan Moore, benadrukt zelf voortdurend dat zijn werk maar fictie is, dat je in de dikke brei van beschikbare historische feiten elk door jou gewenste patroon kunt ontwaren en dat Jack the Ripper waarschijnlijk, hoe teleurstellend ook, gewoon een loslopende gek was. Hoe dat onomstotelijk bewijzen van onhoudbare hypotheses in zijn werk gaat, beschrijft Umberto Eco voortreffelijk in zijn roman De Slinger van Eoucault. Daarin ontdekt een groepje mannen aan de hand van een document een eeuwenoud complot van Tempeliers, Rozenkruisers en Vrijmetselaars. Allerlei historische verbanden worden gelegd, een koortsachtige, paranoïde sfeer ontstaat en dan komt een vrouw het verhaal binnenwandelen die tussen neus en lippen door opmerkt dat het document niks anders is dan het boodschappenbriefje van een middeleeuwse huisbediende. De complottheorie zakt ineen als een mislukte soufflé en de lezer blijft met lege handen achter.

En dät is wat Carotta's boek ook nodig heeft: iemands zus of moeder die het ventieltje eruit trekt, waardoor het hele boeltje ineen zijgt. Of zou het dan toch waar zijn dat Jezus....? Francesco Carotta, Was Jezus Caesar^ Uitgeven] Aspekt, € 32,-.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen