Ad Valvas 2002-2003 - pagina 83

AD VALVAS 2 6 SEPTEMBER 2 0 0 2

PAGINA 7

Medewerkers van onderzoeksgroep bij Economie worden telkens weggekocht

Op de rand

Aan het eigen succes ten onder

Schrik

Een onderzoeksgroep levert belangrijke bijdragen aan de wetenschap, de kwaliteit van het werk wordt alom geprezen en toch worden de overlevingskansen gering geacht. Het overkwam de groep van hoogleraar kosten en winstvraagstukken Tom Groot, die onlangs door een visitatiecommissie 'weinig levensvatbaar' werd genoemd.

Peter Breedveld Boekhouden is sexy sinds het schandaal rond de frauduleuze boekhouding van het Amerikaanse bedrijf Enron en de bouwfraude in eigen land. T o m Groot, hoogleraar kosten en winstvraagstukken aan de faculteit Economie, merkt het aan zijn studenten. Allemaal spreken die hun afkeuring uit over de schimmige praktijken van de Enronboekhouders, maar ze willen wél precies weten hoe ze het 'm toch hebben geflikt. Zo is de boekhouder in één keer verlost van het droogstoppelige imago dat hem sinds eeuwen aankleeft. Groots studenten vragen zich de laatste weken nog iets anders af. Hoe zit het met Groots onderzoeksgroep berichtgeving en besluitvorming, die onlangs door een visitatiecommissie weinig levensvatbaar' werd genoemd? Van dat sombere beeld heeft de groep best last, bekent docent management accounting Henri Dekker, die als onderzoeker aan de groep is verbonden. "Studenten stellen er kritische vragen over. Onze geloofwaardigheid heeft eronder te lijden."

Cultuuromslag En dat terwijl Groot juist heel opgetogen was over het rapport. Dezelfde commissie heeft immers geconstateerd dat de kwaliteit van het onderzoek en oe productiviteit van Groots groep aanzienlijk zijn verbeterd sinds de aatste keer dat de commissie langskwam, in 1995. ye groep onderzoekt de invloed van oe financiële verslagen van een bedrijf of organisatie op de beleidsbesluiten van managers, aandeelhouders en zakenpartners. De visitatiecommissie

Chnstiaan Krouwels Tom Groot wil het personeelsverloop bij zijn onderzoeksgroep een halt toeroepen sprak in 1995 een vernietigend oordeel uit over de kwaliteit en de productiviteit en het was dus tijd voor een cultuuromslag. De nadruk kwam vanaf dat moment te liggen op het publiceren in internationaal gerenommeerde tijdschriften (daarvoor lag de nadruk vooral op Nederlandse vakbladen) en het creëren van een stimulerende omgeving voor ambitieuze onderzoekers. Om uit het slop te geraken moest er echter meer geld komen. "Als onderzoeker word je pas gefinancierd wanneer je een paar goede prestaties hebt neergezet", aldus Groot, die in 1995 projectleider werd. "Maar wat als je die output niet hebt?" Om meer financiële ruimte te creëren werd daarom in 1998, met de steun van de economische faculteit en twee postdoctorale accountancy- en cowtrora-opleidingen, het onderzoeksinstituut ARCA opgericht. ARCA, Amsterdam Research Center in Accounting, stimuleert wetenschappelijk onderzoek op het gebied van financiële verslaggeving. Het doet ook onderzoek in opdracht van bedrijven en organisaties als ministeries, gemeenten en de Europese Unie. Daarmee weet de onderzoeksgroep berichtgeving en besluitvorming de eigen broek behoorlijk op te houden. "Van de drie ton aan middelen die we het afgelopen jaar tot onze beschikking hadden, hebben we twee ton zelf verdiend", aldus Groot. Daardoor beschikt de groep over meer faciliteiten en kunnen Groot en zijn collega's vaker naar belangrijke congressen en seminaria in de hele wereld.

Wapenwedloop Waarom acht de visitatiecommissie de groep dan toch niet levensvatbaar?

Probleem is het grote verloop van de onderzoekers. Juist doordat ze publiceren in gerenommeerde bladen, vallen ze op en worden ze weggekocht door andere instellingen en het bedrijfsleven. Vooral de economische faculteit van de Universiteit Maastricht is een geduchte concurrent, vertelt Groot. Hij heeft al veel talent naar het zuiden zien verdwijnen. "We gaan aan ons eigen succes ten onder", zegt hoofddocent externe verslaggeving en onderzoeker Kees Camfferman. Gedeeltelijk ligt dat volgens hem aan de beperkte carrièremogelijkheden die de economische faculteit aan de vu kan bieden aan talentvolle onderzoekers. Er is een strikt beleid ten aanzien van het aantal beschikbare posities van bijvoorbeeld universitair hoofddocent. Dat zou naar de smaak van Camfferman best wat minder strikt mogen. Groot pleit voor een Angelsaksisch model: het personeelsbeleid moet worden afgestemd op persoonlijke kwaliteiten en niet op het aantal beschikbare posities. "Al moet je oppassen dat er niet een soort wapenwedloop met andere universiteiten ontstaat, waarbij je iedereen maar hoogleraar maakt", tekent Camfferman aan. Toch ziet Groot ook onder de huidige omstandigheden mogelijkheden om de situatie te verbeteren. "Het zou erger zijn als de kwaliteit van ons onderzoek in het geding was", aldus Groot. Het probleem van het personeelsverloop is te overzien. Daar kan aan worden gewerkt, bijvoorbeeld door met de medewerkers veel strenger vooruit te plarmen en goede afspraken te maken over hun carrièrepad. Bovendien is de arbeidsmarkt minder gespannen door de verslechterde economie. De werk-

loosheid groeit. Groot; "We verwachten dat daardoor meer mensen zullen kiezen voor een academische carrière."

Onafhankelijkheid Zijn groep lijkt een ideaal te zijn voor de nieuwe minister van Onderwijs, die wil dat het hoger onderwijs zichzelf meer gaat bedruipen. "Met dit verschil, dat het ons niet is te doen om bezuinigingen, maar om de verbetering van de kwaliteit van ons onderzoek", haast Groot zich te zeggen. Behalve dat de onderzoekers door het geld dat zij verdienen vaker congressen kunnen bezoeken, houdt ARCA ook nuttige contacten over aan de opdrachten en krijgt het interessante kijkjes in de keukens van organisaties en bedrijven. Groot noemt een voorbeeld: "Een promovendus die ik begeleidde, had bepaalde informatie van een bedrijf nodig voor zijn onderzoek. Die kreeg hij toen niet, maar datzelfde bedrijf benaderde ons met een onderzoeksopdracht, waarvoor we juist diezelfde gegevens nodig hadden. Zo opent het ARCA deuren die anders voor ons gesloten zouden blijven." Is de onafhankelijkheid van het wetenschappelijk onderzoek niet in het geding wanneer bedrijven ervoor betalen? "De relatie tussen wetenschappelijke onafhankelijkheid en contractonderzoek is tricky", beaamt Groot. "Je moet altijd goed in de gaten blijven houden dat een bedrijf jouw resultaten niet gebruikt voor onethische praktijken."

Met een donkere blik kijkt Wim Noomen mij aan. Er gaat dreiging uit van de collegevoorzitter. Er zit iets van ingehouden woede in zijn blik. Iets van minachtig ook. Iets van: "Wat moet jij nou eigenlijk, mannetje. Wat denk jij wel." Ik voel me heel klein worden. En dan gaat het hier nog om een foto, een poster die vorige week als advertentie in Ad Valvas stond. 'De vu-vereniging is voor ieder die de vu een warm hart toedraagt', staat erbij. En onderaan de foto; 'Denk na. Word lid.' Het is als in The Godfather. "I'll make you an offer you can't refuse." Ik zou maar lid worden, want anders... "Ik had ook liever een lachende Noomen gehad", zegt Marijke de Wit van de vu-vereniging. Volgens haar was dit nog één van de betere foto's die de makers van de poster tot hun beschikking hadden. "Niet iedereen is een fotomodel." De Wit is blij dat Noomen bereid is gevonden om voor de poster te poseren. "En deze foto heeft in elk geval attentiewaarde." Daar valt geen speld tussen te krijgen. Het is de tweede poster in een serie van zes en de eerste was me niet eens opgevallen. Daar staat een aantrekkelijke dame op die haar parelwitte tanden blootlacht. Voor héér wil ik wel lid worden. Maar het is Noomen die me bijblijft. H é m neem ik mee naar huis. Aan de eettafel ga ik zelfs een beetje rechter zitten en ik eet netjes met mes en vork. De poster heeft nog een paar andere eigenaardigheden. Links van de grote vu-roerganger staan drie kleinere afbeeldingen: een pasgeboren baby'tje met het onderschrift; 'Hij wordt voetbalvandaal, hoe is jouw aanleg?', een portret van Schopenhauer, ook al geen zonnetje in huis: 'Hij denkt, wat denk jij?' en lege stoelen in de Tweede Kamer: 'Zij praten mee, wat zeg jij?' Vooral die laatste opmerking is vreemd. De stoelen zijn leeg, er praat helemaal niemand mee! "Dat is ook cynisch bedoeld", legt De Wit uit. "Het is om mensen te prikkelen en uit te nodigen om binnen de vereniging mee te komen praten over maatschappelijke kwesties." En de ouders van dat baby'tje dan, weten die dat hun kind als voetbalvandaal wordt geafficheerd? Geen zorgen, stelt De Wit gerust. "De makers van die poster gaan met al het beeldmateriaal heel zorgvuldig om." "Dreigend?", reageert Quirina Wezelman van het Audio Visueel Centrum (AVC) van de vu met lichte verontwaardiging in haar stem. Wezelman is één van de ontwerpsters van de poster en vindt dat Noomen er juist heel zakelijk en serieus uitziet. Een foto van een lachende Noomen was er wel, maar er is bewust gekozen voor de norse (pardon, zakelijke) versie, omdat die de kritische houding van de vu-vereniging uitstraalt. "Je moet niet vergeten dat deze poster er één is van een serie", aldus Wezelman. Elke week worden de posters vervangen door nieuwe, die weer een ander aspect van de vereniging belichten. De Wit wil nog niks verklappen, behalve dat de laatste poster een hele bijzondere wordt. "Een echte uitsmijter." Dat belooft wat. Peter Breedveld In Op de rand staan voorvallen in de marge van het universitaire nieuws. Wie vindt dat de redactie ergens aandacht aan moet besteden, kan suggesties mailen naar: redactie@advalvas.vu.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen