Ad Valvas 2002-2003 - pagina 415

AD VALVAS 27 MAART 2003

PAGINA 7

Veel mensen getraumatiseerd door schooltandarts

Tandartsangst kan levens ruïneren'

Illustratie Nico den Duik

'andarts en psycholoog Ad de Jongh ­IS onlangs benoemd tot bijzonder hoogleraar aan ACTA, de gemeen­ schappelijke tandheelkundefaculteit van VU en UvA. Hij is de enige hoog­ leraar in Nederland die zich bezig­ houdt met angst en gedragsstoor­ nissen in de tandartspraktijk. Roor Bal Is dat nou echt nodig, een hoogleraar op dit gebied? "Ja. Een tandarts krijgt regelmatig te maken met psychische aandoeningen. Dan is het wel handig als je weet waarmee je te maken hebt. Stel, er komt een patiënt langs die last heeft van pijn in zijn mond. En die pijn lijkt zich te verplaatsen. Vaak heeft dat geen lichamelijke maar een gees­ telijke oorzaak. Bijvoorbeeld doordat de patiënt last heeft van stress. Dan moet de tandarts dat wel herkennen en er niet de boor in zetten. VCant dan volgt een reeks van behandelingen die mets oplossen. "Psychische problemen zoals alcoholisme, bouli­ mia en depressie hebben ook bepaalde gevolgen voor de mond. Zo beïnvloeden bepaalde antide­ pressiva het speeksel, waardoor je sneller last krijgt van tandbederf. En bij een anorexia­ of boulimiapatiënt die veel braakt lost de binnen­

kant van de tanden vaak op. Tandartsen moeten daar dus wel iets van weten. "Maar het bekendste probleem zijn natuurlijk mensen die bang zijn voor de tandarts. Ik wil graag onderzoeken waarom de een daar last van heeft en de ander niet." Hebben bangerds vroeger niet gewoon een nare tan­ darts gehad? "Ja, 95 procent van hen beschrijft slechte erva­ ringen. Vooral oudere mensen die vroeger bij de schooltandarts zijn geweest, hebben daar last van. In zo'n bus zat vaak al een aantal kinderen te wachten terwijl er eentje zonder verdoving werd geboord ­ en sommige patientjes hadden wel tien gaatjes! Niemand die bedacht dat dat naar was voor die kinderen. Als iemand over­ stuur raakte, kwam er geen reactie of werd er 'stel je niet zo aan' gezegd." Waarom zijn mensen bang voor de tandarts en niet voor de dokter? "Mogelijk heeft dat met pijn in je mond te maken. Je ligt weerloos in zo'n stoel met je mond wijd open. Je wordt zo letterlijk mond­ dood gemaakt. Bovendien kan boren makkelijk een kwartier duren. Geen prik duurt zo lang." Wat is er eigenlijk mis met gewoon niet naar de tan­ darts gaan? "Dan krijg je na een paar jaar gegarandeerd gaatjes. En doe je daar niets aan, dan wordt dat steeds erger. Zo raken mensen in een vicieuze

cirkel. Uiteindelijk komen mensen zelfs in een sociaal isolement terecht. Laatst mailde me iemand: 'Ik ben in mijn jeugd heel slecht behan­ deld door de tandarts, daardoor ben ik vanaf 1965 niet meer bij de tandarts geweest. Mijn

logie gaan studeren. N u heb ik psychotherapie­ praktijk voor mensen met een trauma, bijvoor­ beeld door een ongeluk of een verkrachting. Tandartsangst lijkt ook op een licht post­trau­ matisch stress­syndroom. Mensen die aan tan­

"Bij de schooltandarts zat vaak al een aantal kinderen te wachten terwijl er eentje zonder verdoving werd geboord" gebit ziet er niet meer uit, mijn voortanden zijn spontaan afgebroken in de loop der jaren. (...) M e d e daardoor is ook mijn sociale leven op een zeer laag pitje komen te staan. Mensen zien je meer als een zwerver of een junk. Zelfs werk heb ik niet meer, ook mede daardoor.'" Hoe kwam u erbij om psychologie met tandheelkun­ de te combineren? "Na mijn afstuderen in 1985 als tandarts ging ik bij tandartsbus De Witte Jas in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt werken. Daar zag ik veel men­ sen die erg bang voor de tandarts waren. Ik dacht: Als ik ze echt wil helpen, moet ik psycho­

dartsangst lijden, hebben ook last van herbele­ vingen en vertonen vermijdingsgedrag." Zijn tandartsen zelf ergens bang voor? "Een paar jaar geleden bleek uit een onderzoek dat veel tandartsen een fobie voor verstandelijk gehandicapten hebben. Ze vinden ze eng. Colle­ ges over deze patiëntengroep hebben ze niet gevolgd omdat ze dat als student niet interessant vonden. Komt er een verstandelijk gehandicapte met pijnklachten, dan kijken ze vaak maar even in hun mond om de patiënt vervolgens naar huis te sturen met het advies een asperientje te nemen."

Taalgrens dreigt tussen masters en bachelors Steeds m e e r m a s t e r o p l e i d i n g e n worden alleen n o g in h e t E n g e l s aangeboden. D e A k a d e m i e v a n Wetenschappen pleit v o o r t w e e t a ­ ligheid in d e w e t e n s c h a p , m a a r breekt tegelijk e e n lans v o o r h e t N e d e r l a n d s in h e t onderwijs. Loopt de taalgrens straks t u s s e n bachelors en m a s t e r s ? Iedereen viel over onderwijsminister Ritzen heen toen hij in 1989 Engels voorstelde als voertaal op de universi­ teiten. Hoe durfde hij het onderwijs in onze moerstaal in de ban te doen? Rit­ zen haalde bakzeil, maar sluipender­ wijs krijgt hij alsnog zijn zin. De opi­ukkende internationalisering dringt net Nederlands in de verdediging. Aan de universiteit van Leiden wordt gels in principe de voertaal voor de masters, tenzij het Nederiands aan­ toonbaar nodig is. In Wageningen zijn alle masteropleidingen al Engelstalig, op ae Erasmus Universiteit wordt het dnekwart, in Utrecht bijna de helft. iJe universiteiten willen zo veel moge­

lijk buitenlandse studenten aantrek­ ken. De VU noemt als bijkomend argument dat ze ook voor de Neder­ landse studenten de lat hoog wil leg­ gen. Bij de bacheloropleidingen is het Engels vooralsnog een uitzondering, zoals de VU, die de variant bedrijfs­ wetenschappen uitbouwt tot een vol­ waardige engelstalige bacheloroplei­ ding. En er zijn natuurlijk de Engels­ talige University Colleges in Utrecht en Maastricht. De vraag rijst of de opmars van het Engels doorzet tot het oude ideaal van Ritzen is bereikt. D e Koninklijke Nederlandse Akademie van Weten­ schappen (KNAW) breekt in het rap­ port 'Nederlands, tenzij' een lans voor het Nederlands in de geestes­, gedrags­ en maatschappijwetenschap­ pen. Maar het advies roept ook het Engels uit tot de nieuwe mondiale lin­ gua franca, de taal van de wetenschap. Eeuwenlang had het Latijn die func­ tie, later publiceerden wetenschappers vooral in het Duits en Frans. De K N A W pleit daarom voor tweeta­

ligheid. "Studenten in het hoger onderwijs moeten zich goed kunnen uitdrukken in de formele taal van de wetenschap. Dat geldt evengoed voor het Engels als voor het Nederlands." Tweetaligheid als nastrevenswaardig compromis in de taalstrijd? Niet als het gaat om de voertaal. De K N A W pleit voor het Nederlands als de voer­ taal van alle bacheloropleidingen en van die masteropleidingen "die inhou­ delijk de Lage Landen raken". Daar­ voor dragen de wetenschappers prakti­ sche argumenten aan. Zij stellen dat onderzoek naar de kwaliteit van het Engels als instructietaal bij ervaren docenten in technische disciplines een verontrustend beeld opleverde: "Erva­ ren Nederlandse docenten moeten, als zij in het Engels doceren, ongeveer vijftien procent kwaliteit inleveren." Met andere woorden: met het steen­ kolen­Engels van de meeste Neder­ landse docenten gaan veel nuances verloren. Bovendien zou Nederlands­ talig onderwijs voor een betere aan­ sluiting tussen hoger onderwijs en samenleving zorgen.

Als het advies wordt opgevolgd, lijkt er in hoog tempo een taalkundige waterscheiding te ontstaan tussen de bachelor­ en masteropleidingen: 'Ba' wordt 'Nederlands, tenzij' en ' M a ' 'Engels, tenzij'. Bestuurslid Arno Schrauwers van de Stichting Natuurlijk Nederlands (SNN) is weliswaar blij met het BCNAW­advies het Nederlands op te waarderen tot erkende wetenschap­ staal, maar hij betreurt het dat er alleen naar de alfa­ en gammaweten­ schappen is gekeken, en niet naar de exacte studies. De S N N overweegt juridische stappen tegen de T U Delft, die veel opleidingen alleen in het Engels aanbiedt. Daarnaast werken de taaiverdedigers aan een petitie voor het parlement. "De Kamer heeft na de rel met Ritzen bij wet bepaald dat het Nederlands de taal van instructie en examens in het hoger onderwijs moet zijn. Uitzonderingen daarop zijn mogelijk, maar mogen niet de regel worden." De landelijke studentenbond LSVb laat actie op dit terrein voorlopig over

aan de lokale bonden, met name in Wageningen en Delft. Voorzitter Noortje van der Meij juicht de inter­ nationalisering toe, maar ziet verplicht Engels als een toenemend probleem. "We krijgen er veel klachten over. Het gaat ten koste van de kwaliteit van het onderwijs." Oplossingen heeft ze niet meteen voorhanden. "Je kunt je wel voorstellen dat je de studenten op gro­ tere opleidingen splitst in Nederlands­ en Engelstalige groepen." D e Delftse studentenbond VSSD heeft het college van de T U Delft enthousiast gemaakt voor bijscholing van docenten. Om de aandacht op het probleem te vestigen en meer ideeën te inventariseren, organiseert de VSSD in mei een discussieavond met een ludiek wedstrijdelement. Nicole de Klein: "We verzamelen uitspraken in steenkolen­Engels. De docent met de meeste op zijn naam wordt dan uitgeroepen tot 'worst teacher', waar­ bij 'worst' op z'n Nederlands wordt uitgesproken." Ze heeft al een aardige binnen: 'I hate you all very welcome.' (OvB/HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen