Ad Valvas 2002-2003 - pagina 81

PAGINA 5

AD VALVAS 26 SEPTEMBER 2002 !

Ombudsman helpt studenten met 'wezenlijke problemen'

Alleen een doos Kleenex ontbreekt '

Wat doe je als een docent je tijdens een college uitscheldt voor 'domme koe'? Of als je maanden moet wachten op een scriptiebegeleider? Tot voor kort konden studenten in dit soort gevallen alleen gaan klagen bij hun opleiding, die vaak partij is in het conflict. Maar sinds een halfjaar heeft de VU een onafhankelijke ombudsman voor studenten.

aantal jaren een ombudsman. De universiteiten van Groningen en Maastricht hadden er een, maar inmiddels is de functie weer opgeheven. In Groningen was de ombudsman eigenlijk een vertrouwenspersoon ongewenste intimiteiten. Daarom heet hij sinds vorig jaar geen ombudsman meer maar vertrouwenspersoon. De v u heeft naast een ombudsman een aparte vertrouwenspersoon voor ongewenste intimiteiten. "Want je moet eigenlijk gespecialiseerd zijn om verhalen over ongewenste intimiteiten juist te kunnen inschatten", aldus Hermans. De UVA heeft het meest ervaring met een ombudsman: zij had vorig jaar 87 zaken, waarvan 65 klachten, achttien vragen en vier meldingen. D e meeste klachten waren van studenten die zich niet correct bejegend voelden door een docent of iemand anders van de universiteit. Ze waren beledigd, uitgescholden of 'bot' behandeld. "Bejegeningsklachten zijn moeilijk op te lossen", stelt de ombudsman van de UVA, omdat je heel snel in een welles-nietesdiscussie belandt. Ook kreeg de UvA-ombudsman veel klachten over het onderwijsprogramma. Bijvoorbeeld over een practicumdocent die wekenlang afwezig was, zonder dat voor een vervanger was gezorgd. Of over een storing in het computerprogramma, waardoor studenten zich niet konden aanmelden voor een vak.

Weimoed Visser Ombudsman Dick Hermans (59) heeft het druk sinds het begin van het collegejaar. Er zijn de afgelopen twee weken zes klachten bij hem binnengekomen. D a t is meer dan in de maanden daarvoor. D e vu heeft sinds januari een eigen ombudsman voor studenten en de klachtenstroom moest duidelijk even op gang komen. "Maar steeds meer studenten weten mij te vinden en ze komen altijd met zeer wezenlijke problemen", vindt Hermans. Hij heeft zijn kamer in de E-gang van het hoofdgebouw erop ingericht: een ronde tafel, een nieuw koffiezetapparaat en een grote felroze gezinsbak suikerklontjes. Alleen een doos Kleenex ontbreekt. Naast zijn deur hangt een brievenbus waar studenten hun brieven in kwijt kunnen, maar ze kunnen ook bellen, emailen of direct een afspraak maken via de studentendecanen. "Een student dreigt het oude studieprogramma niet meer te mogen volgen, omdat hij net een punt te weinig heeft", noemt Hermans als voorbeeld van een zaak waarmee hij momenteel bezig is. Samen met de student in kwestie stelde Hermans een brief op voor de examencommissie. Hermans heeft geheimhoudingsplicht over de zaken die hij behandelt. Daarom wil hij niet te expliciet zijn in zijn voorbeelden. "Want ik ben er niet voor om faculteiten of docenten aan de schandpaal te nagelen, maar om te bemiddelen in een oplossing die voor beide partijen bevredigend is."

Buffer

Vriendelijke ogen Wie bij hem aan tafel zit, kan zich voorstellen dat Hermans een prettige persoon is om je verhaal aan te doen. Hij straalt rust uit. Een grote man, een tikkeltje langzaam, met vriendelijke ogen. Hij neemt altijd de tijd voor een klager. Eerst wil hij heel precies weten wat er aan de hand is. In het 'taxeren' van klachten, zoals hij het zelf noemt, helpt hem zijn jarenlange ervaring binnen de universiteit en in zijn privé-leven. "Vaak zie je in conflicten dat emoties en feitelijke gebeurtenissen helemaal door elkaar lopen. Mensen voelen zich boos en vernederd en dat kleurt hun hele beeld van de werkelijkheid. Dat moet je zien te ontwarren. Maar je moet wel hun gevoelens serieus nemen. Zinnetjes als 'dat was voor nuj...' of'ik zag dat als...' zijn daarin sleutelzinnen. Ik heb vaak bemiddeld tussen mensen die er zelf niet meer uit kwamen, ook in mijn vriendenkring. Dat is iets wat ik goed kan. Ik geloof niet in intuïtie, wel in 'gestolde levenservaring' die je kan helpen te bemiddelen." Hermans is van huis uit psycholoog en hij was jarenlang directeur van het Onderwijs Advies Bureau aan de vu, dat inmiddels is gefuseerd met de lerarenopleiding IDO-VU.

De ombudsman is voor studenten die een probleem hebben met de universi-

Marlèn Nolta

teit, h u n faculteit of een docent. Dat probleem kan op elk gebied zijn, maar vaak komt het erop neer dat een student zich niet correct behandeld voelt door de instelling. "Iemand heeft zijn scriptie bijna af, de eerste corrector keurt het in grote lijnen goed en de tweede corrector vindt dat het onvoldoende is, omdat de hele opzet verkeerd is. D a t kan natuurlijk niet, dan is zo'n student maandenlang niet goed begeleid", vertelt Hermans.

Verplicht Een ombudsman is er in dit soort gevallen niet om besluiten te herroepen of sancties uit te delen, maar om te beoordelen of studenten correct zijn behandeld. "Ik kan dus niet besluiten ongedaan maken. D a n krijg je namelijk allerlei ingewikkelde juridische problemen, maar ik kan wel beoordelen of een besluit redelijk is. Gewoonlijk zullen opleidingen zich dan het oordeel van de ombudsman

aantrekken en zelf nog eens overwegen of ze h u n besluit niet-moeten herzien." De ombudsman kan studenten op verschillende manieren helpen. Studenten kunnen een officiële klacht indienen, de ombudsman kan als bemiddelaar optreden, vragen beantwoorden, of alleen als luisterend oor dienen, zonder dat hij actie onderneemt. "Soms willen studenten gewoon dat iemand op de universiteit weet hoe ze zijn behandeld. Dan blijft het verhaal hier tussen deze vier muren", legt Hermans uit. Hij benadrukt dat het altijd aan de student is om te bepalen wat er met een klacht gebeurt. T o t een officiële klacht is het op de VU nog niet gekomen. T o t nog toe konden alle problemen door tussenkomst van de ombudsman worden opgelost. De ombudsman van de v u opereert zelfstandig en onafhankelijk. Hij is geen verantwoording schuldig aan het college van bestuur. D e ombudsman

komt in actie als studenten een klacht hebben, maar kan ook zelf het initia^ tief nemen tot een onderzoek. Als hij expertise of mankracht nodig heeft om iets uit te zoeken, krijgt hij dat van de universiteit. Bovendien zijn medewerkers verplicht mee te werken en de ombudsman informatie te geven als deze daarom vraagt. In veel opzichten lijkt de studentenombudsman dus op de nationale ombudsman, die problemen tussen burgers en het openbaar bestuur beoordeelt.

Intimiteiten Het begrip ombudsman komt uit Scandinavië. Toch zijn er in Europa weinig landen waar het gebruikelijk is dat universiteiten een ombudsman hebben, ook niet in Noord-Europa. In de Verenigde Staten daarentegen hebben veel universiteiten al vanaf de jaren zeventig een ombudsman. Hermans ging daar dan ook op cursus. In Nederland kent de UVA sinds een

Hermans begrijpt niet goed dat de VU niet al langer een ombudsman heeft. Hij vraagt zich af waar studenten voorheen met hun problemen naartoe gingen. "Je kunt je als student wel beklagen bij je opleiding, maar vaak ben je nog van hen afhankelijk voor je diploma. Regelmatig durven studenten dan ook pas te klagen als zij een vak hebben gehaald, of de studie hebben afgerond. Studenten ervaren het als heel prettig dat ze hun probleem niet helemaal alleen hoeven aan te kaarten, dat er een neutraal persoon is, die als een buffer werkt." Dat er soms problemen ontstaan is volgens Hermans eigen aan de 'typische relatie tussen student en docent'. "Vanzelfsprekend wordt de norm door de docent gesteld, die bepaalt wat goed en voldoende is. Maar dat kan soms onredelijk zijn voor studenten." Hermans vindt zijn klagers zelden onredelijk. "Meestal hebben de studenten die hier komen wel een punt en vaak gaat het om zaken die voor hen van wezenlijk belang zijn, omdat het hen bijvoorbeeld maanden smdietijd kost." In de driekwart jaar dat hij nu ombudsman is, zijn er ongeveer twintig studenten bij hem gekomen met een probleem. De afgelopen weken was het even erg druk, maar dat heeft volgens Hermans ook te maken met het begin van het studiejaar. "Dan ontstaan er problemen als studenten er ineens achter komen dat ze een nieuw programma moeten volgen, of dat ze niet goed staan ingeschreven." Hermans realiseert zich dat zijn baantje als ombudsman een positie is die hij heeft gekregen als laatste station voor zijn pensioen, maar hij heeft daar geen problemen mee. "Ik vind het een mooie afsluiting van mijn loopbaan. Ik voel me in deze positie erg nuttig, omdat ik zie wat voor last er van iemand afvalt als we een probleem hebben opgelost."

Dick Hermans is per e-mail bereikbaar; studentenombudsman@vu.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen