Ad Valvas 2003-2004 - pagina 473

PAGINA S

/U) VALVAS 29 APRIL 2004

Weetjes

Selecteren - maar hoe?

Goed geschift

Berlage Het grote publiek kent hem als voorbeeld van 'rationalistische' bouwkunst en zelf mofielde hij zijn esoterische uitstapjes later weg, maar architect H.P. Berlage (18561934) is toch echt een tijd fors beïnvloed geweest door de theosofie. En niet in zijn minste periode; uit de ontwerpen voor de Koopmansbeurs aan het Damrak Wijkt dat hij ronduit 'bezeten' was van de Egyptische driehoek, een door theosofen graag gehanteerd proportiesysteem. Dat was al langer bekend, maar architectuurhistorici waren het nog oneens over de vraag hoe ver die esoterische invloed reikte. Volgens kunsthistorica Martine Bax, die afgelopen dinsdag promoveerde op de relatie tussen theosofie en kunst in Nederland, ging die invloed veel verder dan tot nu toe werd aangenomen. Dit concludeert ze onder andere uit het feit dat Berlage zich in zijn Beurs-periode omringde met theosofisch geïnspireerde medewerkers. Ook in zijn persoonlijke leven werd de architect, zo ontdekte Bax, omgeven door theosofen. (AP)

Economische planten

Nu de politiële het hoger onderwijs groen licht heeft gegeven voor selectie aan de poort, staan de universiteiten voor een nieuw probleem: hoe pil< je de goeden eruit? Bas Belleman en Onno van Buuren/HOP Bacheloropleidingen die hun studenten op kwaliteit willen selecteren, kunnen voortaan hun gang gaan. De instelling die wil, mag er van het kabinet volgend studiejaar al mee beginnen. 'Den Haag' mag eruit zijn, de maatschappelijke tegenstand is nog lang niet overwonnen. Veel hogeronderwijsinstellingen zijn afwachtend tot sceptisch, of zelfs mordicus tegen. Het ingezonden stuk van VU-hoogleraar psychologie Pieter Drenth dat op 8 april in NRC Handelsblad stond, was koren op de molen van de tegenstanders. In zijn stuk zette de oud-voorzitter van de commissie Toelating numerus-fixusopleidingen alle tegenargumenten nog eens op een rij: het vwo-diploma selecteert al voldoende, eindexamencijfers voorspellen het studietempo beter dan IQ-tests, betrouwbare procedures zijn duur en sollicitatiebrieven zijn fraudegevoelig. Maar ook selectie op grond van motivatie is onzinnig: "Motivatie is geen blijvende, stabiele karaktereigenschap die men vroegtijdig kan meten en die een voorspellende kracht heeft."

Zwarte b a n d In Nederland is inmiddels overigens al aardig wat ervaring opgedaan met selectie aan de poort. De kunstopleidingen in het hbo weten niet beter en ook een aantal numerus-fixusopleidingen in hbo en wc selecteert een deel van de studenten al zelf, de zogenaamde decentrale selectie. De rest wordt ingeloot of heeft automatisch toegang dankzij een hoog examengemiddelde. Professor Ted Splinter van de Rotterdamse faculteit Geneeskunde is heel tevreden over de resultaten van zijn decentrale selectie. "De scholieren moeten allereerst een brief sturen. Als die scheef is afgescheurd of er zit een koffievlek op, belandt hij in de PniUenmand. Dat soort brieven krijgen we echt." Daarna kijkt hij of iemand naast zijn school nog iets extra's doet. "Heeft hij de zwarte band karate, speelt hij viool op hoog niveau?" Wie door die selectieronde komt, moet in de vakantie een paar cognitieve tests komen maken. De op die manier geselecteerde studenten doen het

goed. Splinter: "Dankzij ons idiote lotingssysteem hebben we een paar controlegroepen. Studenten die we afwijzen komen via de Groningse tombola soms toch bij ons terug. Anderen komen uitsluitend via loting binnen. Een derde groep mocht sowieso instromen, want die had gemiddeld een acht of hoger op het eindexamen." De op hun kwaliteiten geselecteerde scholieren hebben gemiddeld dezelfde eindexamencijfers als de scholieren die zijn ingeloot. Toch presteren ze beter, namelijk net zo goed als de acht-plussers die sowieso mochten instromen. Bovendien is de uitval in de propedeuse slechts drie procent, terwijl dat normaal gesproken vijftien procent is. Kortom: in

'Het voortgezet onderwijs is ai één grote sorteermachine' Rotterdam wrijven ze zich in de handen. Splmter begrijpt de kntiek van Drenth. "Als je via een test alleen een momentopname maakt, kom je inderdaad weinig te weten. Maar betrek je de buitenschoolse activiteiten in de beoordeling, dan heb je een veel completer beeld. Want niemand speelt in twee weken goed viool." De hoogleraar verwacht dat de goede selectieresultaten de komende jaren bevestigd zullen worden.

Zonde van de tijd

Toch blijven er voldoende gezaghebbende figuren over die weinig op hebben met selectie aan de poort. Voor topopleidingen als university colleges en topmasters is selectie nuttig, zegt bijvoorbeeld de vice-voorzitter van de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie Olchert Brouwer op persoonlijke titel, maar voor gewone bacheloropleidingen vindt hij het zonde van de tijd. "Tenzij je - landehjk voor alle opleidingen kiest voor een ander systeem van toelatingsexamens." Nederland heeft al heel selectief voortgezet onderwijs, meent Brouwer. "Het voortgezet onderwijs is sinds de Mammoetwet één grote sorteermachine." Onzin, vindt echter onderwijskundige Paul Vedder, voorzitter van een werkgroep van de Universiteit Leiden die een inventarisatie maakte van buitenlandse selectiemethoden. Ten eerste is volgens hem de instroom in de wo-bachelors veranderd: "Van

hbo'ers en buitenlandse studenten is niet op voorhand duidelijk wat hun kwaliteit is." Ten tweede meent Vedder dat de schoolonderzoeken van de verschillende middelbare scholen van elkaar afwijken. "Daarom moeten universiteiten zich meer gaan gedragen als die in landen waar ook geen sprake is van een sterke centrale diplomastandaard, zoals de VS, Groot-Brittannië en België." Vedder verschilt op het punt van de eindexamencijfers echter niet alleen van mening met Drenth en Brouwer, maar ook met de grote voorvechter van de university colleges in Nederland, professor Hans Adriaansens - terwijl deze ambitieuze opleidingen toch het imago van 'strenge selectie' aankleeft. "Je kunt veel zeggen van ons onderwijssysteem, maar het vwo-diploma is een prachtig diploma", zegt Adriaansens, momenteel dean van de Roosevelt Academy in Middelburg. "Als je selecteert, zou je vooral moeten kijken of iemand bij jouw opleiding past", meent hij. Want volgens hem is meestal niet motivatie of aanleg de oorzaak van studievertraging en uitval, maar het onderwijssysteem. "Vijfennegentig procent van de middelbare scholieren is gemotiveerd. Je moet die motivatie alleen niet binnen drie weken om zeep helpen. Je moet goed onderwijs bieden. Als ze dan niet vreselijk ziek of verliefd worden, kunnen ze heus wel hun diploma halen." Toch wijst Adriaansens zelf ongeveer twintig procent van de sollicitanten af. Waar hij naar zoekt, is nieuwsgierigheid en initiatief. Die moeten blijken uit de motivatiebrief van kandidaten en het persoonlijke gesprek van drie kwartier. "Warmeer we iemand afwijzen, vragen we altijd of iemand anders er ook naar kan kijken. Het is riskant. Je kunt je altijd vergissen."

Wederzijdse verwachtingen Niet iedereen vindt het zo riskant. De Universiteit Maastricht, die eerder al had aangekondigd een selectie-experiment te willen beginnen, sluit niet uit dat er komend studiejaar al gekozen zal worden voor harde selectie, met name aan de grote faculteiten economie en rechten. Peggy Rompen, beleidsmedewerker aan de Universiteit Maastricht, is het met professor Drenth eens dat studiemotivatie sterk aan verandering onderhevig kan zijn. Maar volgens haar is het anderzijds wel belangrijk te voorkomen dat studenten met een verkeerd beeld aan een studie beginnen. "Zeker in een persoonlijk gesprek kun je nagaan of de wederzijdse verwachtingen op elkaar aansluiten. Er kunnen bovendien ook aanbevelingen uit volgen voor de potentiële student."

Alle planten vertonen economisch groeigedrag. Dit constateren 33 auteurs, onder wie VU-systeemecoloog dr. Hans Comelissen, in de Nature van 22 april . Hun onderzoek omvat alle typen vegetatie uit alle klimaatsgebieden. Planten beconcurreren elkaar om de beschikbare hoeveelheid licht en voedingsstoffen in de strijd om te overleven en volgen daarbij een hoge of een lage investeringsstrategie om blad te vormen. Beide strategieën zijn economisch verantwoord. Planten met een lage investeringsstrategie vormen dunne bladeren die in korte tijd veel licht kurmen opvangen. Deze planten zijn veelal pioniers, zoals de berk in heidegebieden, en reproduceren zich snel. In korte tijd moeten ze namelijk voor veel nakomelingen zorgen voordat ze 'overgroeid' worden door andere planten die een duurzame strategie volgen. Planten met een duurzame strategie investeren veel in de vorming van blad en produceren dan ook dikke leerachtige bladeren. Dit dikke blad bevordert de levensduur van de plant. OfB)

Verraderlijke tumorremmer De bestrijding van tumoren door remming van de aanleg van bloedvaten in en rond de gezwellen (angiogenese) bevat een fikse valkuil. De angiogeneseremmers kunnen soms juist de aanleg van bloedvaten stimuleren. Dit concludeert Yvette van Hensbergen, die op 12 mei promoveert. In haar proefschrift toont zij de tegenstrijdige werking van het eiwit CD 13 aan. CD 13 komt veel voor in tumoren en wordt noodzakelijk geacht voor de ontwikkeling van bloedvaten. Van Hensbergen testte of bestatine, een angiogeneseremmer waarvan bekend is dat deze de activiteit van CD 13 afi-emt, inderdaad ook een remmende invloed heeft op de bloedvatontwikkeling. Integendeel, zo bleek in haar onderzoek, bestatine stimuleerde de aaimiaak van bloedvaten. Vergelijkend vaatgroei-onderzoek in andere micromilieuomstandigheden toonde aan dat met name de aanwezige eiwitten bepalen of CD 13 bloedvatontwikkeling stimuleert of juist afremt. Bij tumoren in het lichaam is de combinatie van het rumormilieu en het weefseltype bepalend voor het effect van CD 13 op de aanleg van bloedvaten in en rond gezwellen. (JB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen