Ad Valvas 2003-2004 - pagina 429

AD VALVAS 8 APRIL 2004

PAGINA 9

Rennen naar de snackbar

Marijn Alders

Han Kemper (r): 'Mensen worden aangezet tot overgewicht'

Van tijd tot tijd een frietje mét is helemaal geen probleem - als je maar genoeg beweegt. Tot die conclusie kwam bewegingswetenschapper Han Kemper na jarenlang onderzoek. Naar aanleiding van zijn emeritaat een gesprek over brommerpieken en dikmakende straten. Weimoed Visser "Hamburgers zijn niet slecht", zegt hoogleraar bewegingswetenschappen Han Kemper terwijl hij genietend een hap cheeseburger neemt in een Amstelveens fastfoodrestaurant. "Iedereen zegt dat we tegenwoordig te veel eten, maar we eten echt niet meer dan onze voorouders. Die aten ook vet hoor, vergis je niet." De oud-gymleraar die onlangs afscheid nam als hoogleraar is ervan overtuigd dat minder eten niet de oplossing is voor het groeiende probleem van overgewicht in Nederland. Meer bewegen is beter. Dat is misschien wel de belangrijkste conclusie uit zijn grootschalige gezondheidsonderzoek, waarvoor hij dertig jaar lang een grote groep Amsterdammers volgde. Ze waren schoolkinderen toen hij aan het onderzoek begon. Inmiddels lopen ze tegen de veertig. T o e n Kemper de groep in 2000 voor het laast onderzocht, was veertig procent van de mannen en een kwart van de vrouwen te zwaar. Bij de eerste meting, toen ze dertien waren, gold dat voor slechts twee procent. Kempers aanvankelijke vooronderstelling dat je gezonder blijft als je als kind veel beweegt, heeft hij inmiddels met zijn eigen onderzoek onderuit gehaald. Ook de kinderen die veel renden en fietsten, belandden als volwassene in de auto en worden te dik. Maar beweging in je jeugd is nog steeds wel goed voor je botten, ook op latere leeftijd: het botontkalkingsproces gaat minder snel. Kemper kan zich opwinden over straten zonder fietspaden en onvindbare trappenhuizen in kantoorgebouwen. Hij noemt onze leefomgeving 'obesogeen': "Mensen worden aangezet tot inactiviteit en daarmee tot overgewicht." Ook kinderen groeien tegenwoordig op in een obesogene omgeving: "25 jaar geleden kon je nog op straat spelen en fietste je naar school. Nu is dat te gevaarlijk, waardoor kinderen op de achterbank belanden. Dat heeft vreselijke gevolgen voor h u n gewicht."

In de hele maatschappij nemen overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten toe. We legden Han Kemper vijf personages voor en vroegen hem om een gezondheidsadvies. Nick (16) gooit soms in de pauze zijn brood weg om een hamburger te halen. Sinds hij een scooter heeft is zijn fiets niet meer uit de schuur geweest. Nick krijgt zijn lichaamsbeweging op vrijdagavond in de disco. Als hij niet danst, drinkt hij bier; twintig glazen op een avond. Toch is Nick beslist niet dik: hij weegt 75 kilo bij een lengte van 1,86 meter. Kempers commentaar: "Het verbaast me dat Nick niet zwaarder is. Gemiddeld zie Je rond liet zestiende jaar een toename in liet iicliaamsgewiclit: de brommerpieii. il< vermoed dat Nicl< tot voor l<ort nog veel bewoog. Maar ais liij zo doorgaat, is de l<ans groot dat tiij eliijaar een paar i<ilo zwaarder wordt. Nick zou elke avond naar de disco moeten - om te dansen, niet om te zuipen. Maar liet allerbelangrijkst is dat hij zijn fiets weer uit de schuur haalt." IVlaria (24) studeert economie en is geobsedeerd door lijnen. Elke paar maanden volgt ze een nieuw dieet. Bij vlagen doet ze veel aan sport, dan weer doet ze maandenlang niets. In die perioden eet ze nogal eens een hamburgermenu en komt ze flink aan. Haar gewicht schommelt rond de zeventig kilo bij een lengte van 1,73 meter. Kempers commentaar: "Dat schommelende gewicht zie je vaak bij mensen die lijnen. Het vervelendst is dat ze na elke lijnpoging een paar kilo dikker worden. Lijnen

is moeilijk, doordat je je afzondert: je kunt niet gewoon mee-eten met de rest. Helemaal als je van die vieze poeders moet eten is het bijna niet vol te houden. Daardoor krijg je dat geschommel. Maria zou moeten stoppen met lijnen. Ze moet de fiets nemen, en elke trap die ze tegenkomt. " Johannes (36) is hoofd van een computerafdeling op de universiteit. Hij heeft twee kinderen, die in het weekend altijd naar een fastfoodrestaurant willen. Johannes bestelt dan zelf een hamburgermenu. Hij heeft meestal geen tijd om de fiets naar zijn werk te nemen. Wel gaat hij eens per week squashen met collega's. De laatste driejaar is hij vijf kilo aangekomen. Hij weegt nu 97 kilo bij een lengte van 1,85 meter. Kempers commentaar: "Johannes is het voorbeeld van een volwassene die weinig meer aan bewegen toekomt. Dat squashen is leuk, maar voor zijn gezondheid haalt het weinig uit. Het is maar een uurtje per week. Johannes zou elke ochtend moeten gaan zwemmen, dat is een goede sport voor mensen met overgewicht. Je hebt in het water minder last van je gewicht en je verbrandt wel calorieën. Daarnaast moet Johannes op de fiets naar zijn werk. Anders loopt hij de kans dat hij over vijftien jaar lijdt aan hart- en vaatziekten of diabetes." Annette (52) is hoogleraar scheikunde. Ze

werkt zo'n zeventig uur per week. Ze rookt anderhalf pakje sigaretten per dag. Tijd om te koken schiet er vaak bij in. Dan haalt ze pizza of een hamburger. Ze eet niet gezond, maar Annette maakt zich weinig zorgen, want ze is niet te dik. Kempers commentaar: "Je kunt ook ongezond leven zonder datje te dik wordt. Annette heeft een vergrote kans op harten vaatziekten door haar stressvolle leven en haar rookgedrag. Bovendien mist ze waarschijnlijk allerlei vitamines en mineralen doordat ze slecht eet. Ze zou minder fanatiek moeten gaan werken. Er zijn ook andere leuke dingen in het leven." Andries (63) is lid van het college van bestuur van een universiteit. Hij begint 's ochtends om zeven uur met werken en gaat vaak door tot in de late avond. Doordeweeks komt het niet van sport, maar in het weekend is hij een fervent zeezeiler. Andries draagt altijd een goed gesneden pak, maar dat camoufleert zijn buikomvang steeds slechter. Kempers commentaar: "Andries lijdt duidelijk aan hypokinesie, zoals dat met een duur woord heet. Hij beweegt te weinig, want dat zeezeilen is natuurlijk niet veel meer dan op je gat zitten en aan touwtjes trekken. Hij loopt het risico op botontkalking als hij niet meer gaat bewegen. Hij zou moeten gaan zwemmen of wandelen in het weekend."

'Historische motie' brengt selectie en topcollegegelden nabij Staatssecretaris Nijs ( V V D ) m a g selecteren a a n d e p o o r t e n opleidingen m o g e n e e n h o g e r collegegeld vragen. G e s t e u n d d o o r e e n opzienbarende K a m e r m e e r d e r h e i d van P v d A , W D e n L P F k a n Nijs zelfs v e r d e r g a a n d a n i n h e t r e g e e r akkoord is a f g e s p r o k e n . De PvdA gooide 5 april de knuppel in het hoenderhok door Nijs via een moüe op te roepen aan het differentiëren en selecteren te gaan. T o t vreugde van Nijs, die sprak van een historische motie. Minder gelukkig waren coalitiegenoten D66 en CDA. Die vinden Nijs' plannen te ver gaan en wijzen op het regeerakkoord. Daarin zijn de plannen van Nijs als experiment toegestaan, maar alleen bij "erkende, evidente meerwaarde". Als de motie wordt uit-

gevoerd, krijgen instellingen uitgebreide mogelijkheden om studenten te selecteren en een hoog collegegeld te vragen, al moet een opleiding haar kwaliteit wel kunnen aantonen. CDA en D66 zijn niet overtuigd van Nijs' plannen. De regeringsfracties willen eerst weten wat voor kwaliteitstoets een hoog collegegeld rechtvaardigt. Lambrechts (D66): "We hebben het nooit gehad over de mogelijkheid die universiteiten hebben om het bestel te verlaten en de markt op te gaan. Daar lijkt me niets mis mee." Met selecteren zijn CDA en D66 eveneens terughoudend, maar ook daar stuiten ze op een andersdenkende kamermeerderheid. "Zolang het helder is waarop een instelling selecteert, is er niets aan de hand", zegt PvdA'er Tichelaar, die toevoegt dat een student wel in beroep moet kun-

nen tegen een negatieve beslissing. Angst voor beperkte mogelijkheden van de doorsneestudent of de komst van de 'Aldi-universiteit' heeft de bewindsvrouw niet. "De eisen blijven even hoog: er is een vwo-diploma nodig voor de universiteit en een havo-diploma voor een hogeschool." Opmerkingen van D66 en CDA over inflatie van die diploma's - ze verschaffen met de selectieplannen immers geen automatische toegang meer tot het hoger onderwijs - ontlokten aan Tichelaar nog een boude uitspraak. "Er is een groeiende spaiming tussen het competentiegericht leren en het centraal schriftelijk eindexamen. Ik zeg niet dat we van die eindexamens af moeten, wel dat we er eens over moeten nadenken." Daarnaast wees het PvdA-Kamerlid op de actuahteit. Zo'n vaart zal het

niet lopen met selectie aan de poort, immers: "Toen Leiden vorige maand met selectieplannen kwam, liet een flink aantal instellingen al weten er niets in te zien." Ook Nijs zei niet bang te zijn dat het hoger onderwijs ontoegankelijk zal worden voor de middelmaat. D e staatssecretaris heeft er echter nooit een geheim van gemaakt dat de plannen wat haar betreft slechts het begin zijn van een totaal ander bestel, met meer keuzemogelijkheid en maatwerk voor studenten, maar ook met selectiemogelijkheden voor instellingen, die dan ook nog grotendeels zelf mogen bepalen hoe hoog het collegegeld is. De student komt dan vanzelf bij de kwalitatief goede opleiding terecht. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat Nijs blij is met de oproep van PvdA, W D en L P F . Maar het getuigt

wel van politieke lef. Had ze naar de letter van het regeerakkoord gehandeld, dan had ze de motie moeten ontraden. CDA-Kamerlid Joldersma wees daar nadrukkelijk op. Toen GroenLinks-parlementariër Vendrik de staatssecretaris nogmaals vroeg de motie te ontraden, antwoordde Nijs: "Dat kunt u op uw buik schrijven. Ik neem deze motie, de wens van een Kamermeerderheid, mee terug naar het kabinet. Wat er verder mee gebeurt, is aan de Tweede Kamer." De motie biedt alledrie de partijen die hem ondertekenden een belangrijke ontsnappingsmogehjkheid. De staatssecretaris mag volgens de tekst alleen overgaan tot selectie en topcollegegelden als daar een goed studiefinancieringssysteem tegenover staat dat brede toegankelijkheid van het hoger onderwijs waarborgt. (TdO/HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen