Ad Valvas 2003-2004 - pagina 247

^* AD VALVAS 8 JANUARI 2 0 0 4

PAGINA 7

VU­onderzoeker op drieduizend meter onder de zeespiegel

Weetjes

Op de buik naar een moddervulkaan

Werk

De bodem van de Middellandse Zee rookt en borrelt. Het stikt er namelijk van de moddervulkanen. En daar wil marien geofysicus John Woodside alles van weten. Zo schoof hij onlangs in een mini­onderzeeër over de bodem van de Nijldelta.

We moed Visser

Scheiden

Drie kwartier duurt het om op de bodem van de Middellandse Zee te komen, in de kleine onderzeeër waarin je alleen op je buik kunt liggen. Marien geofysicus John Woodside van de V U heeft goede hemmenngen aan zijn 'veldwerk' op drieduizend meter diepte. "In het begin zie je allerlei vissen, maar langzamerhand wordt het donkerder. D e stuurman zette meestal een muziekje op. Daar lig je dan met zijn drieën op je buik een beetje naar Bob Marley te luisteren, terwijl je door de zee zweeft. Een geweldige ervaring." Afgelopen herfst ging Woodside met een postdoc van de VU, onderzoekers van de Universiteit Utrecht en het Nederlands Instituut voor Onder­ zoek der Zee en buitenlandse wetenschappers op expeditie naar de monding van de Nijl. Inmiddels is hij terug op de VU. Zijn tafel ligt bezaaid met cd's, videobanden en datatapes, die allemaal wachten op analyse. De Canadees zit al meer dan twintig jaar in het zee­ bodemonderzoek ­ waarvan ruim tien jaar aan de VU ­ en is gespecialiseerd in moddervulkanen. Iets waarvan het in de onderzeese Nijldelta stikt. M o d ­ dervulkanen ontstaan als er in de aardkorst grondla­ gen onder druk staan en er minder sterke lagen overheen liggen. Het materiaal dat onder druk staat, duwt zich dan een weg naar buiten. Woodside wijst aan op de kaart: "Kijk, dit hele ?ebied is gevuld met sedimenten die door de Nijl

Het onderzeetwotje waarin Woodside en collega's naar de zeeiKMfem afdaalden. De drie grote 'gaten' voorin zijn de ramen; daaromheen de lampen. Voor het raampje rechtsonder ligt de ^ l o o t , daarnaast ligt de wetenschapper. Achter het bovenste raampje zit de copiloot. witte vlek op de kaart: "Hier zaten we n u . " Onge­ veer twee derde van de Middellandse Zeebodem is ingetekend, de rest moet nog. Tijdens de expeditie in september ging het onder­ zeebootje ­ een bolletje met twintig centimeter dikke titanium wanden die de waterdruk buitenhouden ­ elke dag drieduizend meter naar beneden met twee wetenschappers en een stuurman aan boord, ieder achter een raampje. Met camera's kon de onder­ zeeër foto's en filmopnamen maken. D e boot was uitgerust met zuigers om watermonsters te kurmen nemen en met robotarmen om stukken steen en andere dingen op te pakken. De duikboot bleef zeven uur onder water en al die tijd moesten de onderzoekers op hun buik blijven liggen omdat de ruimte te klein was voor een andere houding. "Je krijgt overal spierpijn doordat je de hele tijd in dezelfde houding ligt", vertelt Woodside. "Je kon je net een beetje op je zij draaien om te

Voor een rog is een moddervulkaan een soort jacuzzi zijn afgezet. Daar is vijf miljoen jaar geleden een zoutlaag overheen gekomen, toen de Middellandse Zee voor een groot deel opdroogde door een kli­ maatschommeling. D e riviersedimenten onder de zoutlaag staan onder druk. Het water in dit materi­ aal had niet de tijd weg te stromen voordat het met ?out werd afgedekt. Op de zoutlaag zijn daarna allerlei andere grondlagen terecht gekomen. Daar­ door is het zout op sommige plekken gaan glijden, zodat de zoutkorst daar minder sterk is. O p dit soort plekken kan het onderliggende materiaal naar boven komen m de vorm van een moddervulkaan." Met nieuwe sonartechnieken heeft Woodside samen met collega's stukken zeebodem in kaart gebracht. Hl) laat een andere kaart zien met een maandland­ schap aan putjes, kraters en bergen. "Dit stuk heb­ ben we met onze expeditie in 1995 in kaart gebracht en deze gebieden zijn door de Italianen in kaart gebracht", wijst Woodside. En, wijzend op een nog

i (l) met twee mede­onderzoekers

Er zijn grote verschillen tussen de manier waarop allochtonen en autochtonen of mannen en vrouwen naar werk zoeken. Organisaties die mensen helpen bij het zoeken naar werk, zoals het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI), zouden daar meer rekening mee moeten houden. Dat betoogt arbeids­ en organisatie­ psycholoog Edwin van Hooft, die op 22 januari hoopt te promoveren. Van Hooft onderzocht verschillende groepen werkzoekenden en ontdekte dat de kans op een baan groter wordt als je intensiever zoekt. De werkzoekende moet het nut inzien van het zoeken naar een baan. Vooral voor autochtonen is dat een belangrijke dnjfveer, ontdekte Van Hooft. Voor allochtonen zijn de sociale omgeving en het vertrouwen in de eigen soUicitatievaardigheden belangrijkere factoren. (PB)

H

eten. Je hebt een doktersverklaring nodig dat je niet claustrofobisch bent." Beneden op de zeebodem is het aardedonker, maar met de schijnwerpers van de onderzeeër kun je toch wat zien. Behalve grote moddervulkanen zijn er ook kleine borrelende plekken, die soms door roggen als 'jacuzzi' worden gebruikt. Woodside: "Die beesten liggen erbovenop te bubbelen, dat voelt waarschijn­ lijk lekker." Er waren meer dieren op de zeebodem: schelpen, krabben, verschillende soorten vissen en wormen. Ook opvallend was de grote hoeveelheid afval. Woodside: "Helaas kom je op de zeebodem veel vaten en plastic zakken tegen. Dat maakt het een stuk minder romantisch." Met 25 onderzoekers zat Woodside op het Franse onderzoeksschip l'Atalante. Doordat er maar twee mensen per keer in de duikboot konden, bestond het grootste deel van de expeditie uit wachten. Zelf gmg hij twee keer naar beneden, waarvan een keer met een biologe die hem op allerlei vissen wees die hij zelf niet zou hebben opgemerkt. Dat er dit keer ook biologen mee waren, was omdat Woodside bij een eerder onderzoek voor de kust van Turkije had ontdekt dat er schelpen en wonnen op de moddervulkanen leven. Woodside diept weer iets op uit de omvangrijke uit­ stallmg op zijn kamer: "Dit zijn de verkalkte skeletten van kokerwormen, een soort koraal. De beesten in die buisjes leefden nog toen ik dit boven water haalde." Een keer of vijftien heeft Woodside inmiddels met een onderzeebootje over de bodem van de Middel­ landse Zee gezweefd. Hij vindt het elke keer weer een fantastische ervaring en hij kijkt dan ook al weer uit naar zijn volgende expeditie, komende zomer, dit keer met een Nederlands schip.

Een van de moddervulkanen op de zeebodem, begroeid door een koraal

Zet uw viTok jegens uw ex opzij. Dat voorkomt dat u na uw schei­ ding geïsoleerd raakt. Hardnekkige negatieve gevoelens over de ex­part­ ner staan het vormen van nieuwe relaties namelijk in de weg. Ook helpt het om tijdens uw huweHjk al te investeren in uw eigen persoonlij­ ke netwerk. Dat advies geeft sociaal wetenschapper Lissy Terhell in haar proefschrift C hanges in the Personal Network after Divorce. Terhell verge­ leek de netwerken van gehuwde en (ooit) gescheiden mannen en vrou­ wen en onderzocht veranderingen in persoonlijke netwerkrelaties over een langere periode na echtschei­ ding. Voor sommigen hield de scheiding een tijdelijke netwerkcrisis in, ontdekte Terhell. Voor anderen leverde het beëindigen van een pro­ blematisch huwelijk meer vrijheid op om relaties met anderen te onderhouden. (PB)

Darmkanker Nederlanders moeten, als ze daar om vragen, worden gescreend op dikkedarmkanker (coloncarcinoom), stelt hoogleraar maag­, darm­, en leverziekten Chris Mulder. Met behulp van endoscopische scree­ ningstechnieken kan dikkedarmkan­ ker in een vroeg stadium worden vastgesteld. Uit onderzoek is geble­ ken dat het aantal mensen dat over­ lijdt aan deze ziekte (vijfduizend Nederlanders per jaar) hiermee sterk vermindert. D e ziekte wordt vaak in een laat stadium ontdekt, waardoor behandeling nauwelijks zin heeft. In zijn inaugurele oratie op 19 december zei Mulder dat het vroeg detecteren van dikkedarmkan­ ker te weinig pnonteit krijgt. (PB)

Vakbond De Wet op de collectieve arbeids­ overeenkomst (1927) moet worden aangepast. Dat zegt jurist Alwin Stege, die op 15 januari hoopt te promoveren. Op grond van deze wet bindt de CAO slechts de CAO­ partijen en hun leden. Met een aan­ gepaste wet kan de toepasbaarheid ervan ook voor met­georganiseerde werknemers dwingend worden gere­ geld. Zi) kunnen dan eveneens ver­ plicht worden om (een deel van) de onkosten te betalen die de vakbond mede ten behoeve van hen maakt. Bovendien bestaat dan geen ondui­ delijkheid meer over de vraag of een CAO wel of met van toepassing is. N u hangt dat af van het vakbonds­ lidmaatschap van de werknemer. Een CAO heeft hierdoor voor een kleine minderheid van de Neder­ landse werknemers onmiddellijke rechtsgevolgen, aangezien maar 26 procent van de werioiemers vak­ bondshd is. (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen