Ad Valvas 2003-2004 - pagina 355

y ) VALVAS 2 6 FEBRUARI 2 0 0 4

CULTUUR BOEKEN

PAGINA 1 1

Bunkerparty Hitler is jarig, maar eclit vrolijk wil het niet worden. Althans, niet in de poppentheaterversie waarmee Neville Tranter volgende week de Griffioen aandoet. Shirley Haasnoot 20 april 1945. H e t is Hiders 56ste verjaardag en de Fuhrer zit in een donkere bunker onder de grond, in gezelschap van zijn vriendin Eva Braun, zijn bediende Heinz Linge, luchtmaar­ schalk Göring en propagandaminister Goebbels met zijn gezin. Een ongenode, steeds weer opdui­ kende gast is de Dood, verkleed als extravagante goochelaar, compleet met hoge hoed en veren­ boa Hitler zelf zit, hoewel hij onmiskenbaar het mid­ delpunt is, het grootste deel van de tijd zwijgend ineengedoken. Alleen zijn ogen, gemaakt van stukjes glas, lijken te leven. En aan het begin van het stuk klaagt hij nog even: "Waarom ben ik Goebbels niet? Ik speel alle rollen die je wilt, maar ik ben een echte Goebbels­acteur." Schicklgruber alias Adolf Hitler is poppentheater, over de laatste dag van Hiders leven. Alle 'spe­ lers' staan bij aanvang te wachten onder witgazen sluiers, waardoor ze een spookachtig aanzien krij­ gen Poppenspeler Neville Tranter zelf heeft ook een rol. Hij is voortdurend op de achtergrond als Hitlers bediende Heinz Linge. Alles is nep, lijkt Tranter steeds te willen zeggen. Toch komen de poppen zo tot leven dat je ver­ geet dat het allemaal maar een spelletje is. Eva Braun ziet er oud uit, ondanks haar felrood ge­ stifte lippen en bruidssluier met rozen. Herr Goebbels is klein en gluiperig, met zwarte ogen m een grauw gezicht. Hij leunt op een kruk. Braun vraagt de propagandaminister om een filmrol m een productie ä la Gejaagd door de wind, maar dan geheel Duits. "We worden doodge­

gooid met Amerikaanse troep", beaamt Goeb­ bels, waarna een hevig Amerikaans bombarde­ ment klinkt. Alle historische feiten en grappen kloppen, tot aan het gebruik van de naam Schicklgruber, die Hitlers vijanden gebruikten om de Führer bela­ chelijk te maken. Want het was maar toeval dat zijn ongetrouwde grootmoeder Anna Schicklgru­ ber met Joharm Georg Hiedler trouwde en dat haar onwettige zoon Alois ­ de vader van Adolf Hider ­ de naam van zijn stiefvader aannam. Maar omdat het toch allemaal onecht is, van plastic en papier­maché, krijg je de kans om zon­ der afschuw naar deze historische personages te kijken en zelfs om ze te begrijpen. Je voelt zelfs medelijden als Goebbels zijn zoontje heeft vergiftigd en Linge het slappe lijkje, de m o n d vreemd opengesperd, naar binnen draagt. Blijkbaar kan een pop er dood uitzien. Hoe was dat in die bunker, waar meneer en mevrouw Goebbels hun zes kinderen ombrachten voordat ze zelftnoord pleegden? Geloofde Goebbels echt dat één speech van Hitler het oorlogsverloop kon veranderen? De radiorede die Goebbels voor Hitler regelt, mislukt jammerlijk. "Nooit een rede beginnen met het woord ik", zegt de D o o d uiteindelijk ter­ wijl hij Hider knuffelt. "Het Duitse volk dan? Het moorddadige joodse volk?" suggereert Hit­ ler. "Dat is beter", zegt de Dood. "Maar wat denk je van 'Er waart een spook door Europa?' Of 'God is dood', mijn persoonlijke favoriet?" Uiteindelijk blijkt Hitler nog het meest onder de indruk te zijn van "Ich hm ein Berliner". D a n wordt de Dood ernstig: "Er waren momenten dat ik dacht dat je de dood beter begreep dan ik." Dan jaagt Hider zich een kogel door het hoofd. Schicklgruber alias Adolf Hitler tioor het Stuffed Puppet Theatre Gezien za. 2 1 februari in Weesp Te zien do 4 maart in De Griffioen, Uilenstede 1 0 6 , Amstelveen. Aanvang 2 0 . 3 0 uur, entree € 8, / l O , ­ Reserveren. 0 2 0 ­ 4 4 4 5 1 0 0 Zie ook www.stuffedpuppet nl of www.kleinespui nl.

Een zomer in Mexico Eindeloos gepraat over seks, eindeloos ge­ toer over stoffige wegen: 'Y tu m a m é t a m ­ bién' is een m e n g e l i n g v a n tienerfilm e n road movie. Maar dan wel van het sympathieke soort. Volgende week in de Griffioen. Tenoch en Julio zijn een jaar of zeventien en net geslaagd voor hun eindexamen. H u n vnendinne­ tjes zijn met vakantie en de lange zomervakantie hangen ze op feestjes rond of bij het zwembad. Ze blowen, doen wedstrijdjes wie het langst onder water kan zwemmen, trekken zich tegelij­ kemjd af en kletsen over de toekomst. Julio heeft zich ingeschreven voor een studie biologie, T e ­ noch wil eigenlijk schrijver worden maar zijn vader vindt economie geschikter. Pas als Tenoch en Julio Tenochs üen jaar oude­

re, aantrekkelijke, aangetrouwde nicht Luisa ont­ moeten op een bruiloft, begint het verhaal in de Mexicaanse film Y tu mamä también ('En je mama ook') zich te ontwikkelen. De vrienden vertellen haar voor de grap dat ze op reis gaan naar Boca del Cielo ('Hemelmond'), een naam die ze ter plekke bedenken. Maar als Luisa er de volgende dag achter komt dat haar man haar be­ dnegt, pakt ze haar spullen, belt ze haar neefje en dezelfde middag zit het drietal in de auto. Er zijn talloze films die dit avontuur vertellen: twee jongens en een meisje in een auto op weg naar een onbekende, en in dit geval zelfs niet­be­ staande bestemming. Toch is Y tu mamä también niet de zoveelste road movie of tienerfilm met veel seks, drugs, zon, zee en verliefdheid. Dat komt vooral door de mannelijke hoofdpersonen. H o e ­

wel Tenoch en Julio twee geile jongens blijven die opscheppen over de seks met hun vriendm­ netjes maar ook Luisa in haar hotelkamer be­ gluren, weet je al snel te veel van ze om ze niet aardig te vinden. De gesprekken tussen de drie tijdens de lange autorit zijn vaak grappig en gaan, hoe kan het ook anders, over vriendschap en seks: "Die van mij een gamaaltje? Hij is maar vijf milimeter korter dan die van jou!" Maar heel terloops, bijna toevallig lijkt het, gaat de film ook over Mexico. Een postertje van Che Guevara hebben wel meer mensen aan de muur. Maar de militairen aan de kant van de weg, de roadblocks, de vader die bij een corruptieschan­ daal betrokken was, de vele auto­ongelukken en de bodyguards tijdens de bruiloft: ze vormen een verrassend decor. Af en toe wordt het verhaal stopgezet waarna een voice over uideg geeft over de plekken waarlangs de reis voert. Op een kruis­ punt vond tien jaar eerder een dodelijk ongeluk plaats. Het paradijselijke strand wordt binnen vier jaar een toeristenoord waarvan de arme vis­ sersfamilie voor altijd wordt verdreven.

Tenoch, Julia en Luisa rijden er schouderopha­ lend langs. En juist dit maakt de film geloofwaar­ dig. N e t zoals de vele andere details, zoals Luisa die je onderweg m de verte even snel een plas ziet doen achter een boom. Of een bedelaar m het restaurant die wat kleingeld krijgt en dan het beeld weer uit schuifelt. De soms wat schokken­ ge cameravoering versterkt het idee dat iemand de reis stiekem heeft gefilmd met zijn eigen vi­ deocamera. Een road movie blijft het natuurlijk wel. In de auto vertellen de drie elkaar verhalen (over seks). Ze krijgen ruzie (vanwege seks). En ze maken het weer goed (zonder seks). Ook is het slot onver­ mijdelijk: aan het eind van de zomer, als Julio biologie gaat studeren en Tenoch toch maar eco­ nomie, is iedereen sadder but wiser. Het leven zal nooit meer hetzelfde zijn. Dat hoort er nu een­ maal bij, net als in het echte leven. (SH) Donderdag 4 maart om 19 0 0 uur en 2 1 25 uur in filmhuis Griffioen, Uilenstede 1 0 6 , Amstelveen Entree € 2,50­ 3,50 Reserveren: 0 2 0 4 4 4 5 1 0 0

Voor vijftig euro boeken

Fictie

De keuze van geneeskundestudente Rafzana Gunput

I^V H

Elke week laat Ad Valvas iemand voor vijftig euro winkelen bij de VU­boekhandel. Deze week is dat derdejaars geneeskunde Rafzana Gunput (23). Ze is voorzitter van de commissie van studievereniging IVIFVU die op 3 maart een symposium over bioterrorisme organiseert.

Het Aü'VU­symposium D e aanslag gaat vooral in op de medische kanten van bioterrorisme. Verschillende sprekers zullen vertellen over de mogelijkheden om aanslagen te plegen en over de rol van medici bij de slachtofferopvang. O m d a t de M F V U het symposium naar het boek van Harry Mulisch heeft vernoemd, west Rafzana G u n p u t om te beginnen D e aanslag vfeo)50), "Dat schijnt een van de hoogtepunten uit de Nederlandse literatuur te zijn. En het is nooit te laat om iets te lezen, toch?" egenwoordig leest Rafeana niet veel meer, hooguit in de vakantie. Ze is te druk met haar studie. Op de J^aag wat ze het laatst las, moet ze diep nadenken. ^ a vijf minuten weet ze het weer: verhalen van M a ­ •^'anne Fredriksson. Haar andere boeken heeft ze og niet gelezen, dus ze kijkt of die haar aanspreken. "et wordt Simon, ( € 14,90) over een Zweedse jon­

gen die vlak voor de Tweede Wereldoorlog ontdekt dat hij van joodse afkomst is. "Ik vind de hele oorlog wel interessant. Ik heb verschillende boeken erover gelezen, zowel van de kant van de Duitsers als die van joden. En elk boek is weer anders en laat andere dingen zien." Een boek uitzoeken kost haar moeite. "Er is niet echt één genre dat ik fantastisch vind, ik lees van alles en nog wat. Ik kan hier echt uren rondkijken." Maar uiteindelijk gaat ze toch voor D ostoevski's pa­ raplu van Carl Friedman (€ 12,50). "Ik heb romans van haar gelezen, en die lezen goed weg. Dit zijn 7>o«TO­columns van haar. Handig voor in de trein, je kunt telkens een stukje lezen." O m d a t ze ook van historische boeken houdt, neemt ze ook The Shadow of Elisa Lynch van Stan Rees. ( € 17,50). "Dat gaat over een Ierse die de machtig­ ste vrouw van Paraguay wordt. Waarom ik dit wil lezen? Misschien is het toch een beetje feminisme."

9^^\

«^».^^HK.

1) R o b e r t A n k e r , Hajar

| _ | | ^ p ^ M ^ yfWj^^

BBm ~' MÊÊ ^p

K ^^H^^^^ ^^B^^

*WÊÊÊÊÊÊ

f

: ^ ^

Lü^­­*^HP' ^^^K^

IHMW'­

en

Daan 2) W i l l e m J a n O t t e n , en

Specht

zoon

3 ) H a n s W a r r e n , Geheim boek

pF'­'^M \ % i * ^ . '

In de VU­boekhandel werden de volgende boeken de afgelopen maand het best verkocht:

dag­

1984­1987 Zonder

4) K a r i n a S c h a a p m a n , moeder

^ H^B| *i 1

1 1

5) A n n e l i e s V e r b e k e ,

Slaap!

ingezonden mededeling Het grootste sportboek ter wereld in een gelimiteenJe en gesigneerde editie G.O.A.T. ­ Greatest of All Time: A Tribute to M u h a m m a d Ali Collector's Edition: € 3000,­ Champ's Edition: € 7500,­

lvUSoe/c/7ande/J Amsterdam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen