Ad Valvas 2003-2004 - pagina 502

AD VALVAS 24 MEI 2004

PAGINA 2

BAS VAN DER SCHOT

colofon Ad Valvas is het redactioneel onafhankelijke weekblad van de Vrije Urtlversltelt Redactieadres De Boelelaan 1105 kamer OE-60 (bezoek en post) 1081 HV Amsterdam tel (020) 4445630 Faxnummer (020) 4445639 E mailadres redaotie@advalvas vu nl Oplossingen cryptogram en mededelingen naar mededeiingen@advalvas vu nl Redactie Marieke Schilp (hoofdredacteur 4445632 mschilp@advalvas vu nl) Anne Pek (eindredacteur 4445640 apektg>advalvas vu nl) Floor Bal (4445638 fbal@advalvas vu nl) Peter Breedveld (4445631 pbreedveld@advalvas vu nl) Dirk de Hoog (4445637 ddehoog@advatvas vu nl) Weimoed Visser (4445634 wvisser@advaivas vu ni) Secretariaat Maria Koelewijn (4445630 mkoelev/ijn@advalvas vu nl) Jolanda Brunt Aan dit nummer werkten mee Jolanda Brunt Shirley Haasnoot Daphne Lentjes Martine Postma Selma Schepel Marten Stol Annette Wiesman Foto^-afen Marijn Alders Bram de Hollander Chnstiaan Krouwels Peter Strelitski Tekenaars Merlijn Draisma Nico den Duik Inge Heremans Bas van der Schot Berend Vonk Copyright HOP kopij Hoger Ondervi/ijs Persbureau Leiden Ontwerp Hollandse Hoogte Vormgeving Rob Bomer Adviesraad prof H van den Heuvel (voorzitter) J de Berg H Invernizzi B Mullink prof N Schrijver A Soldaat (ambtelijk secretaris) Advertenties opgeven bij Bureau Van Vliet postbus 20 2040 AA Zandvoort tel (023)5714745 fax (023) 5717680 Ook voor Adjes commercieel Overige Adjes redactieadres advertenties van VU instanties opgeven bij Dienst Communicatie J L K van der Veen lH-41 BelleVUe tel 45660 Productie Dijkman Offset Diemen Abonnement per jaargang € 32 Later in het jaar per gemiste editie € O 50 minder Betaling per acceptgirokaart aan te vragen bij het secretanaat Int Standaard Sene Nummer 0166-0098 Overname van artikelen is alleen toegestaan na toestemming van de hoofdredacteur

Brieven Houd uw reactie kort. Over bijdragen langer dan 3 0 0 woorden is contact met de redactie nodig. De redactie kan bijdragen inkorten. Anonieme brieven worden niet geplaatst. Brieven mailen naar: redactie@advalvas.vu.nl

De redactie kreeg afgelopen weken veel ingezonden brieven naar aanlei ding van de berichtgeving over de rel rond het proefschnft van Matthijs van Veelen in de Ad Va/vas nr 3 1 (22 april) en de reacties daarop die we in nr 32 (29 apnl) al plaatsten Daarom deze week een brievenpagina alleen over de 'affaire-Van Veelen'

VU-wetenschap Graag ga ik hier in op een uitspraak van mevrouw EUers in de Ad Valvas van 29 apnl )1 Ik ga met m op de algemene discussie rond het proefschnft van Van Veelen, die zich mijns inziens kenmerkt door een grote onduidelijkheid, ten dele veroorzaakt door het kns en kras gebruiken van m de discussie onvoldoende gedefinieerde termen als "objectieve wetenschap" en "waardenvnj" Nee, ik wens slechts m te gaan op de uitspraak dat "wetenschap aan de VU toch met anders is dan elders" Ik citeer H H Kuyper (zoon van) bij de vienng van het vijftigjang bestaan der Vnje Universiteit "Het was echter met alleen daarom, dat dr A Kuyper een Calvmistische Universiteit wilde, maar veeleer, omdat hij zelf door bange zielsworstelmg tot het inzicht was gekomen, dat in het Calvinisme de machtige levens- en wereldbeschouwmg ons was geschonken, die omdat ZIJ uitgaat van de belijdenis van Gods soevereiniteit op het hoogst staat, dan ook onverbiddelijk als eisch stelt, dat op heel het gebied der wetenschap die soeveremiteit Gods zal worden gehandhaafd en geëerd Zoo is de oorsprong onzer Hoogeschool " Dr A Kuypers stellige verwachting

Bijbellezen is ook een vak was dan ook m 1899, bij het uitspreken van zijn Stone-lezingen m Pnnceton, dat "tenslotte en het roomsche en het Calvmistische en het evolutionistische begmsel een eigen wetenschappelijk leven zal doen ontstaan, en doen bloeien m een veelvormigheid van universiteiten 'Vnj' is alleen wat, streng aan zijn eigen beginsel gebonden, alle onnatuurlijke banden kan afwerpen " Vooral gezien de bijzondere ontstaansgeschiedenis van de VU - en vergeet met met welk doel zij tevens toentertijd gefinancierd is -, lijkt mij dat de uitspraak van Elders zeker in formele zin enige correctie kan gebruiken De wetenschapsbeoefenmg aan de (rijks)universiteiten van bijvoorbeeld Leiden, Utrecht en Groningen enzovoorts kan m zekere zin neutraal genoemd worden, hoewel ik dat woord in deze zin vnj dubbelzinnig vmd D e wetenschapsbeoefenmg aan de V U was dat met nadrukkelijke reden niet Zal dat zo blijven' Amco Wienng, eerstejaars bedrijfswetenschappen

Galilei D e Galilei-affaire is duizend keer gecompliceerder dan het middelbareschoolboekenverhaal dat Bakker, Verkleij en Schat m Ad Valvas van 29 apnl vertellen over wetenschap contra vroomheid Er zijn in de laatste halve eeuw zeker tien grondige wetenschapshistonsche boeken en een veelvoud aan artikelen over de kwestie verschenen Ik heb echter m de loop van de jaren de mdruk gekregen dat slechts weing alfa's of beta's dit soort literatuur ter hand nemen Puntsgewijs een paar opmerkmgen 1 In 1611 werden alle onderzoeksresultaten van Galilei bij monde van Clavius door het Collegium Romanum bevestigd, toen kardinaal Bellarmmus ernaar vroeg Bakker es maken geen onderscheid tussen onderzoeksresultaten en de mterpretatie ervan D e ontdekkingen van Gahlei bleven

bovendien niet zonder gevolgen al vnj snel heten de astronomen, ook die van het Collegium Romanum, het systeem van Ptolemeus vallen ten gunste van het gemengde systeem van Tycho Brahe, waann zon, maan en sterren om de aarde draaien en de planeten om de zon Galilei's onderzoek leverde namelijk wel krachtige argumenten tegen bepaalde onderdelen van het anstotelisch wereldbeeld, maar geen doorslaggevend bewijsmatenaal voor het gelijk van Copernicus 2 Het bestaan alleen al van een topinstituut als het Collegium Romanum, met zijn bekwame astronomen, ontkracht de idee dat wetenschappelijk onderzoek voor de autonteiten een bedreigmg zou vormen voor het geloof en dat het hier zou gaan om vroomheid versus wetenschap Een recent artikel vroeg met voor niets aandacht voor een andere tegenstellmg, namelijk die van Gahlei's geloof tegenover de wetenschap van de kerk 3 Er IS hier geen sprake van een conflict geloof-wetenschap, maar van een conflict tussen een gelovige katholiek en zijn kerk, allereerst over de reikwijdte van zijn ontdekkingen, maar vooral en in samenhang daarmee, over de interpretatie van Bijbelteksten, met name die die gaan over de beweging van de hemellichamen Kardmaal Bellarmmus liet duidelijk de mogelijkheid open (bnef 1615) van een herinterpretatie van de betreffende teksten, zodra er harde bewijzen op tafel kwamen 4 Een groot aantal factoren heeft geleld tot de veroordeling van Galilei door een paus die hem als kardmaal openlijk bewonderde Gahlei's stijl van polemiseren, zijn gebruik van de volkstaal, de hofcultuur van die tijd, de controverse Rome-Reformatie, Gahlei's lekentheologie enz In 1876 toonde Karl von Gebier aan dat Galilei nooit gemarteld is T o c h wordt er m een schoolboek van ruim een eeuw later (1980) over het martelen van Galilei gesproken D e afdelmg Algemene Vorming (FEW) behoeft voorlopig nog met te worden opgeheven Kees de Pater, Afdeling Algemene Vorming (FEW)

Weer een nieuwe wedstnjd m de oude serie 'wetenschap versus de inquisitie'' De discussie rond het proefschnft van Matthijs van Veelen, Survival of the Pair, lijkt er wel op Ingezonden stukken zien gevaar voor de wetenschap en brengen alvast Gahlei in stelling Het was voldoende reden om te proberen of je ook als bijbeluidegger dit proefschnft zou kunnen lezen Het ging. Van Veelen heeft aan de welwollende leek gedacht (p 5) Was het boek een belediging voor gelovige chnstenen' Welnee, van wat ik heb gelezen zal geen gelovige van slag raken Evolutie leidt tot het emde van het oude marktdogma hebzucht IS de wortel van alle goed Prachtig Maar als exegeet werd ik niet helemaal vrolijk van zijn boek Weet Van Veelen dat er zoiets als bijbelwetenschap bestaat' Hij loopt door de oude teksten als een westerse toenst door exotische culturen wat is het hier nog heerlijk pnmitief De humaniora m de rol van de academische delicatessenwmkel, altijd goed voor een aardige anekdote Van Veelen begint eenvoudig met ne story Igrew up with (p 1), een soort kmderbijbelvertellmg van Genesis 1-3 Een fout verhaal, vmdt hl), want de categorieën goed en kwaad "have evolved on our planet and in our species Ethics, in my view, is something human" (p 3) Maar zou Genesis fundamenteel iets anders beweren' Ik zie met waarom Van Veelen zijn experimenteerruimte zo nadrukkelijk moet veroveren op de bijbel Op p 189 zegt hij dat de hof van Eden nu vervangen is door een woud van evolutionistische verklaringsmodellen "a gtant leap forward " Ja, als je de bijbelwetenschap opsluit m de negentiende eeuw De bijbelse teksten vertegenwoordigen met een

pnmitieve biologie met een bovenna tuurlijke vanabele voor de dingen die we nog met konden weten Ze geven een stand van zaken omtrent de iden titelt van mensen, volgens een speci fieke geloofstraditie Dat gegeven /ou voor Van Veelen tot het domein van zijn waarnemmgen moeten behoren en met tot de concurrerende verkla rmgsmodellen Bovendien, Van Veelens laboratori umsituatie is een tamelijk virtuele wereld D e afspraak is dat we even de ogen sluiten (p 41) voor het gegeven dat mensen m de praktijk minder al truistisch handelen dan h u n eigen programmatische bewenngen voor schnjven Een theoloog moet werken met teksten uit een reële wereld Dan is het tussen haakjes zetten van sto rende details (wij noemen dat 'zonde) een luxe Wat mi) ovengens m de 'rel' he' meest stoorde, is niet Van Veelens naïeve omgang met bijbelteksten maar het verwijt van anderen dat zi)n werk kwetsend zou zijn "voor sommi ge chnstenen" D a n word je als gelo vige tot exemplaar van een bescherm de diersoort Mijn beschermers von den het kennelijk al evenmin nodig om de theologie als vakwetenschap te behandelen Niemand heeft m deze 'rel' aan enige bijbelwetenschapper een methodologische suggestie gevraagd Vertel mij hoe ik moet kie zen Uitgedaagd worden door model len die mijn vak als wetenschap uit sluiten' Of beschermd worden op een manier die dat al evenzeer doet' Je weet meer, als je ruim denkt Ik zou het graag eens meemaken Pep Talstra, hoogleraar Oude Testa ment. Theologie De discussie is hierbij gesloten (red)

advertentie

Vluchtelingen reizen a l t i j d last minute www.ZOAweb.orq

ZOA

VLUCHTEUNGEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen