Ad Valvas 2003-2004 - pagina 413

AD VALVAS 1 APRIL 2004

PAGINA 9

VU scoort goed bij vernieuwing onderzoek

Jong, veelbelovend, VU In twee jaar tijd twee akademiehoogleraren, een hoge Veni-Vidi-Vici-score en opvallend veel allochtoon talent; de VU gooit hoge ogen als het gaat om stimuleringsregelingen. Levert dat ooit iets op? Dirk de Hoog

Onlangs werd informaticus Andy Tanenbaum benoemd tot akademiehoogleraar. Hij is de tweede VU-hoogleraar die die prestigieuze titel kreeg en daarmee is de Vrije Universiteit een topscorer. Landelijk zijn er namelijk maar tien van zulke 'superprofs'. De akademiehoogleraar is een project van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en bestaat sinds 2003. Per jaar krijgen vijf prominente hoogleraren van boven de 55 de gelegenheid zich volledig op innovatief onderwijs en onderzoek te richten. Ze zijn vrijgesteld van bestuurswerk. De KNAW betaalt hun salaris plus een onderzoekstoelage van twee ton. De universiteit waar de akademieprof werkt, moet dan wel een nieuwe, jonge, veelbelovende hoogleraar aanstellen op zijn oude post. Vorig jaar was sociaal psycholoog Gün Semin van de VU een van de vijf uitverkorenen en dit jaar dus Tanenbaum. Gezien het feit dat de VU een marktaandeel van acht procent heeft - ze krijgt acht procent van het geld dat de overheid aan de universiteiten besteedt - is een score van twintig procent akademieprofs een groot succes.

voor maar liefst vier van de 27 plaatsen binnengehaald." Een verklaring voor het succes van de VU heeft Van der Gaag niet direct. "Komt het door een goede voorbereiding of hebben we gewoon bovengemiddeld veel talenten?", vraagt hij zich hardop af Hij houdt het op een combmatie van beide: "We wijzen de faculteiten op het belang van een goede voorbereiding en van begeleiding van de kandidaten. Zo moeten ze vaak een pre-

sentatie van hun voorstel houden. Het is verstandig dat vooraf te oefenen."

Eeuwige postdoc Wat de gevolgen van al deze vemieuwingsimpulsen voor het onderzoek van de VU zal zijn, is nog met te zeggen. De projecten zijn nu pas echt goed op gang gekomen en pas over twee ä dne jaar zullen de resultaten duidelijk zijn.

Van der Gaag rekent er wel op dat veel projecten op termijn een vaste plek op de faculteiten zullen krijgen. "Vroeger had je ook wel subsidies voor jonge onderzoekers, maar daarvan werd vaak gezegd dat dit leidde tot de eeuwige postdoc die van tijdelijke plaats naar tijdelijke plaats verhuisde. Nu benadrukken we dat de faculteiten echt hun best moeten doen de projecten m de faculteit op te nemen. Ik heb de indruk dat men daar seneus mee bezig is."

Avontuurlijk Vonge week werd ook al bekend dat de VU de succesvolste universiteit is in de eerste selectieronde voor de nieuwe subsidieregeling ter stimulering van allochtone promovendi. Acht van de veertig geselecteerden komen van de VU: ook weer twintig procent. Bij de zogeheten Vemieuwingsimpuls blijkt de VU eveneens bovengemiddelde resultaten te halen. Dit programma startte in 2000 en is bedoeld om nieuw talent kans te geven aan de universiteit. "Het scheppen van creatieve ruimte voor avontuurlijke, baanbrekende onderzoekers gpom vrijelijk onderzoek naar hun keuze te doen én het behouden van deze onderzoekers voor het wetenschappelijk onderzoek staan daarom centraal in de Vemieuwingsimpuls", staat in een voorlichtingsbrochure van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), die de subsidieregeling uitvoert. De eerste twee jaar haalde de VU twaalf van de 86 Vemieuwingsplaatsen binnen (veertien procent). Hierbij krijgen gepromoveerden met een vernieuwend idee een subsidie van driekwart miljoen euro om in vijf jaar tijd een eigen onderzoeksgroep op te zetten. NWO betaalt twee derde van de kosten, de betrokken universiteit de rest. Ook moet de universiteit de intentie uitspreken om de betrokken onderzoeker in de bestaande formatie op te nemen. Sinds 2002 is het programma opgesplitst in drie doelgroepen: Veni voor pas gepromoveerden. Vidi voor onderzoekers met een aantal jaar ervaring en Vici voor ervaren universitaire onderzoekers. Sindsdien werden de VU-scores iets lager, I m a a r ze zijn nog altijd bovengemiddeld of gewoon goed; de universiteit haalde de afgelopen twee jaar 23 van de 207 Veni-plaatsen binnen (elf procent) en aan Vidi-plaatsen tien van de 122 (acht procent). Alleen in de Vici-afdeling passen de scores niet helemaal in het succesverhaal. In 2002 haalde de VU daar weliswaar maar liefst vier van de 27 te vergeven Vemieuwingsplaatsen binnen (vijftien procent), maar in 2003 was de opbrengst nul. "De spoeling is natuurlijk wel dun", zo verklaan Reindert van der Gaag die lage Viciopbrengst. De VU-stafmedewerker onderzoeksbeleid vervolgt: "Behalve wetenschappers van de dertien universiteiten mogen namelijk ook nog onderzoekers van andere onderzoeksinstellingen meedoen, zoals het Nederlands Kanker Instituut. Bovendien hadden we het jaar daar-

Chnstiaan Krouwels

Natuurkundige Kjeld Eikema bij zijn supersterke laser

Vernieuwing op twaalf cijfers achter de komma In het wis- en natuurkundegebouw heeft Eikema een eigen laboratorium vlak bij het beroemde VUlaserlab. Op twee tafels staan opstellingen met groene lichtstralen en allerlei spiegeltjes. Dat zijn de lasers waar Eikema met twee aio's aan werkt. "De bedoeling is een supersterke, supernauwkeurige laser te maken, die lichtpulsen uitzendt waarvan we precies de vorm en het tijdstip kunnen bepalen", legt Eikema uit. "De lasenntensiteit is zo hoog dat de lichtflitsen kunnen worden omgezet in róntgenlicht. Daarmee is het mogelijk kleinere structuren te zien dan met zichtbaar licht, zoals moleculen." Voor de bouw van de laser maakt Eikema gebruik van een idee dat al zo'n dertig jaar geleden ontstond, ledere kleur licht heeft namelijk een eigen trillingsfrequentie. Als je nu een laser met een heleboel kleuren licht neemt en deze zo laat werken dat alle kleuren op hetzelfde moment in de sterkste tnllingsfase zitten, heb je kortstondig een

De eerste subsidies in het kader van de Vernieuwingsimpuls werden In het jaar 2000 uitgereikt. Toen kregen zeven jonge onderzoekers geld om aan de VU aan de slag te gaan. Een van hen was Kjeld Eikema. Sinds januari 2001 houdt hij zich bezig met de ontwikkeling van een supersnelle en supersterke laser. Hoe staat het ervoor? heel sterke puls. Deze laser werkt met een miljoen kleuren. Hoewel het idee al tientallen jaren oud is, is de techniek nu pas zo ver ontwikkeld dat dergelijke lasers gebouwd kunnen worden. "Gewoon met onderdelen die in principe overal te koop zijn", zegt Eikema. Maar door ze op een speciale manier

aan elkaar te koppelen en met behulp van slimme computerprogramma's ontstaat een in de wereld nagenoeg unieke laser. Het is wel een uiterst precieze bezigheid. "We werken met een nauwkeungheid van twaalf cijfers achter de komma." De bouw van de laser staat natuurlijk met op zich. Het IS een middel om wetenschappelijk onderzoek te doen naar bijvoorbeeld biologische processen op moleculair niveau. Met deze laser kunnen namelijk moleculaire verandenngen die in heel korte tijd plaatsvinden, worden bestudeerd. "Bovendien zijn de kleuren in de lichtpulsen van deze laser extreem precies bekend, zodat die gebruikt kunnen worden om veel nauwkeunger dan voorheen uit te zoeken bij welke kleuren atomen en moleculen licht absorberen." Dankzij de subsidie heeft Eikema een positie weten te verwerven aan de universiteit. Hij is inmiddels in dienst bij de faculteit Exacte Wetenschappen. (DdH)

Haast je voor de miskoop van de maand! Er wordt veel te veel troep op de markt gebracht, vindt JMA, de longerenorganisatie van Milieudefensie. Vandaar dat ze de 'Misskoopverkiezingen' opzette. Half april vindt de laatste ronde plaats. VU-studente en JMA-Iid Laura Romijn over kofïïepads, piepkleine Dierflesjes en mensabrood. wegwerpschoenen. Zingende taartscheppen. Kleertjes voor de hond. De Productenlijst op www.misskoop.nl had 20 m de legendarische Bescheur-

kalenders van Koot en Bie gepast. Pindakaas uit een tube, ijsblokjes van bronwater, vers-uit-je-bed-look-gel: wat moeten we met die troep? Dat vragen de mensen achter de site zich ook af. Sterker nog: ze willen de makers van al dat overbodigs aan de kaak stellen. Maar wel op een speelse manier. Vandaar die campy presentatie. "We wilden iets doen met de overproductie en opkomst van onzinnige producten", vertelt Laura Romijn. "Maar het moest wel op een ludieke manier. JMA hanteert namelijk het principe dat we positief.

geweldloos en democratisch te werk gaan. We willen mensen vooral persoonlijk aanspreken op hun gedrag." JMA staat voor Jongeren Milieu Aktief, de jongerenorganisatie van Milieudefensie, en Laura Romijn - 27 jaar oud en tweedejaars culturele antropologie aan de VU - is een van de actieve leden ervan. Van tijd tot tijd brainstormen de JMA'ers over nieuwe acties en daar rolde emd vorig jaar dus 'MissKoop' uit. Een site waarop het gelijknamige domme, koopzieke blondje zogenaamd de meest milieuvervuilende hebbedinge-

tjes aanpnjst. Bezoekers kunnen er zelf nieuwe nonsens te kijk stellen of stemmen op de overbodigheden die anderen al inbrachten. De afgelopen maanden rolden daar al drie 'winnaars' uit, waaronder bronwater 'met extra veel zuurstof; JMA verraste de producent of importeur ervan met een oorkonde. De laatste 'misskoopverkiezing' vindt half april plaats. Wie er nog een bijdrage aan wil leveren, moet dus snel de site bezoeken. Zelf heeft Romijn, samen met haar vriend, ook een wanproduct genomineerd: bierflesjes die te klem zijn om

gerecycled te worden. Er staan dus ook 'gewone' miskopen op de site? "Ja hoor, het gaat niet alleen om zingende taartscheppen. Je hebt overbodige producten, maar ook een boel overbodig verpakkingsmateriaal. Een van de nominaties voor maart waren de apart verpakte boterhammen m de VUmensa. Nee, die was niet van mij afkomstig. Ik loop me ook echt met de hele dag te ergeren hoor. Hoewel als je zo'n product ziet als die kofSepads... alsof mensen niet meer zelf weten hoeveel koffie ze m een apparaat moeten doen!" (AP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen