Ad Valvas 2003-2004 - pagina 379

/ID VALVAS 1 8 MAART 2 0 0 4

PAGINA 7

Weetjes

Vrouwen van het woord

Constanten Zijn fysische constanten wel echt constant of veranderen ze door de tijd? De laatste jaren is deze discussie weer opgelaaid onder natuurkundigen. Onderzoek van VU-professor Wim Ubachs toont echter aan dat de verhouding tussen het gewicht van protonen en elektronen - de constante m - door de tijd heen gelijk is gebleven. Ubachs vergeleek, samen met collega Elmar Reinhold uit Parijs, licht dat miljoenen jaren geleden door een quasar werd uitgezonden met licht met een ultrakorte golflengte dat zijzelf produceerden in het lasercentrum. D e onderzoekers keken in hun vergelijking naar de absorptiespectra van waterstof. Daaruit konden ze de constante m afleiden, zowel bij het Ucht dat van de quasar afkomstig was als bij het in het lasercentrum geproduceerde licht. De constante m blijkt in de loop van miljoenen jaren niet veranderd. Het onderzoek is gepubliceerd in Physical Review Letters. (WV)

Scheiden

Gereformeerde zending, dat was mannenwerk. Vonden althans de mannen. In werkelijkheid speelden vrouwen een essentiële rol bij de verspreiding van Gods woord in Nederlands-Indië. Rineke van der Woerdt haalt hen uit de vergetelheid met haar proefschrift over Jacqueline van Andel-Rutgers.

De opleiding van echtscheidingsbemiddelaars moet worden verbeterd en er moeten vaste regels komen voor bemiddelingsprocedures. Dat stelt juriste Brigitte Chin-A-Fat in haar proefschrift over scheidingsbemiddeling. Goede juridische en psychologische ondersteuning voor alle betrokkenen in combinatie met een flitsscheiding (dus zonder tussenkomst van een rechter) maakt de echtscheidingsprocedure efficiënter en dat is beter voor iedereen. ChinA-Fat wil zelfs dat het mogelijk wordt om bij de burgerlijke stand te scheiden, dan hoeft die hele flitsscheiding ook niet meer. (PB)

*-*«

Peter Breedveld Toen Jacqueline Rutgers, dochter van VU-hoogleraar kerkrecht Frederik Rutgers, in 1898 haar verpleegstersdiploma haalde, werd haar meteen een baan aangeboden als directrice van het ziekenhuis van de Gereformeerde Vereeniging voor Ziekenverpleging. Er was één probleem: Rutgers had haar diploma gehaald aan de Zwitserse verpleegstersschool La Source in Lausanne en dat was niet geldig in Nederland. Als oplossing werd haar een Nederlands diploma aangeboden. Rutgers weigerde dit omdat ze het als een vernedering voor La Source beschouwde. Zo ging het directeurschap van het eerste gereformeerde ziekenhuis in Amsterdam aan haar voorbij. In plaats daarvan werd Rutgers - na haar huwelijk met predikant Huibert Antonie van Andel heette ze Van Andel-Rutgers - de motor achter de gereformeerde zending op Midden-Java. BetrekkeHjk anoniem uiteraard, want zending, dat was mannenwerk. Officieel trok haar man de kar. Hij stond op de loonlijst van de kerk. Maar Jacqueline, die vloeiend Javaans sprak (voordat het paar naar Java kwam, had ZIJ er al acht jaar als verpleegster gewerkt), schreef zijn preken en toespraken, organiseerde de verspreiding van het evangelie onder de Javaanse bevolking en vormde de spil van een uitgebreid netwerk van Indische en Nederlandse vrouwen dat cruciaal was voor de gereformeerde zending - en het daarmee gepaard gaande sociale werk - op MiddenJava.

Enorme belangstelling Binnen de gereformeerde kerk was nooit veel belangstelling voor vrouwelijke zendelingen als mevrouw Van Andel-Rutgers. "Mensen vertelden me wel vaak dat vrouwen belangrijk waren voor de zending m Nederlands-Indië", vertelt historica Rineke van der Woerdt, die twee weken geleden bij Theologie promoveerde op een proefschnft over Jacquelme van Andel-Rutgers. "Maar wat ze precies deden, daar kwam ik nooit achter." De belangstelling voor haar onderzoek is enorm, vooral vanuit gereformeerde hoek. T o e n Van der woerdts promotiedatum bekend werd, stonden dezelfde dag nog het Reformatorisch Dagblad, het Nederlands Dagblad en de E O bij haar op de stoep. Zeven hoogleraren meldden zich spontaan aan als opponent bij mijn promotie", vertelt Van der Woerdt. "Allemaal willen ze er iets over zeggen." fot haar teleurstelling waren alle opponenten mannen. En dat terwijl ze er bij haar faculteit op had gewezen dat Leiden twee vrouwelijke hoogleraren heeft die zijn gespecialiseerd op het gebied van haar onderzoek. "Maar ze hadden er bij Theologie zelfs met aan gedächt om buiten de eigen kring naar geschikte opponenten te zoeken."

Geen feministe Voor Van der Woerdt is Van Andel-Rutgers een rolmodel. Ze was mtelligent, eigengereid, krachtdadig en ze liet niet over zich heen lopen. "Van haar heb ' geleerd dat je, als je als vrouw iets wilt bereiken, '^^ regie in eigen hand moet houden. Je moet het vooral niet overlaten aan mannen." Want hoewel er '^ de gereformeerde kerk veel is veranderd sinds het begin van de vorige eeuw, blijft het een typische niannenwereld waar een vrouw voor haar plaats moet vechten.

Onderwijs

<^M^

Jacqueline van Andel-Rutgers, motor achter de gereformeerde zending op Midden-Java T o c h kun je Van Andel moeilijk een feministe noemen. Voor de Tweede Wereldoorlog mochten Javaanse gereformeerde vrouwen, in tegenstelling tot de vrouwen in Nederland, meedoen aan de verkiezing van predikanten in hun gemeente. Van Andel sprak zich daar faliekant tegen uit in een brief aan de Synode van Magelang; vrouwen hadden volgens haar "een andere taak". Een bruggenbouwer was Van Andel ook al niet. D e islam beschouwde ze als 'de tegenpartij'. Allah was volgens haar een willekeurige tiran bij wie van liefde geen sprake kon zijn. D e boodschap van de islam was er een "van vrees in leven en sterven, in plaats van den blijde boodschap van den eenigen troost", zo schreef ze in het voorwoord van haar boekje Islam en christendom, een bewerking van een boekje van de Engelse zendeling W . H . T . Gairdner. Met communisten had ze zo mogelijk nog minder op. "Men zegt, dat Mr. de Graeff (de gouverneurgeneraal van Nederlands-Indië) tegen de doodstraf is. Jammer als het waar is", schreef ze in 1926 aan haar lievelingsbroer Victor met betrekking tot de Javaanse communisten. N u voerden communistische bendes in die tijd ook een ware terreur, werpt Van der Woerdt tegen. Mensen werden door communisten uit hun huizen gesleept en vermoord, of gedwongen zich aan te sluiten bij een van de communistische bendes. En wat Van Andels standpunten ten aanzien van vrouwen en de islam betreft, tja. Van der Woerdt: "Het waren andere tijden. Iederéén dacht zo zwart-wit. Wat dat betreft was ze een echt kmd van de AntiRevolutionaire Partij." Van der Woerdt is kritischer ten aanzien van de

Nederlandse Gereformeerde Kerken als werkgever. "Louise Goemaat, die in 1931 samen met Sara Bos als zendingszuster voor de Van Andels op Java kwam werken, heeft met tranen in de ogen verteld over de gekke dingen die de kerk met haar heeft uitgehaald", vertelt ze. "Toen ze na de Tweede Wereldoorlog terugkeerde uit de jappenkampen, heeft ze jaren moeten wachten op een financiële regeling van haar werkgever. Toen ze met pensioen ging, bleek de van haar salaris ingehouden pensioenpremie spoorloos verdwenen." D e Delftse Gereformeerde Kerk, die Goemaat en Bos uitzond, ging ook alleen maar akkoord omdat de Van Andels hadden toegezegd dat ze zelf het benodigde geld bij elkaar zouden brengen. Voor het werk dat de beide zendingszusters in Indiè deden, bestond in Nederland niet de geringste belangstelling.

Recht doen aan gestorvenen In 1937 haalde de kerk de twee weer terug naar Nederland vanwege bezuinigingen, maar tegelijkertijd werden er wel mannelijke zendeUngen naar Java gestuurd. Daar was dus blijkbaar wél geld voor. Overigens wist Goemaat in Nederland de kerk ervan te overtuigen om haar haar werk op MiddenJava te laten voortzetten, en daarvoor nu ook de financiële verantwoordelijkheid te nemen. Geschiedschrijven is recht doen aan gestorvenen, vindt Van der Woerdt. Haar proefschrift is een poging recht te doen aan de gestorven zendingszusters. Ze mterviewde Goemaat tien jaar geleden, niet lang voordat die overleed. "Het is goed dat je eindelijk eens uitzoekt hoe het allemaal echt is gegaan", zei Goemaat toen tegen haar.

Onderwijskundigen moeten achter hun bureau vandaan en de klas in, zodat de modellen die zij ontwikkelen voor het onderwijs beter aansluiten bij de praktijk. Dat is de voornaamste conclusie van het promotie-onderzoek van pedagoge Jacquelien Bulterman. Rekening houden met niveauverschillen tussen leerlingen en individugericht lesgeven blijkt in de praktijk lastiger te realiseren dan onderwijskundigen denken. Vaak is het onhaalbaar om iedere leerling recht te doen en daarnaast kan een afwijkende behandeling leiden tot spanningen in de groep, doordat leerlingen zichzelf voortdurend met hun groepsgenoten vergelijken. Dat laatste kan echter ook positieve gevolgen hebben: de groep kan het individu in positieve zin meetrekken. Daaruit blijkt volgens Bulterman het belang van gezamenlijk leren. Individugericht onderwijs en klassikaal onderwijs mogen niet tegen elkaar worden uitgespeeld, stelt zij. Aandacht voor het individu én de hele groep lijken een paradox, maar vormen samen een optimale onderwijssituatie. (PB)

Reuma Botontkalking bij patiënten met chronische gewrichtsreuma hangt vaak samen met de ontstekinsremmende corticosteroiden die ze krijgen voorgeschreven. Dat blijkt uit onderzoek van geneeskundige Mariette Lodder. Reumapariënten die aan botontkalking lijden zijn meestal oud en hebben een laag gewicht, wat de kans op botontkalking vergroot. Dat is ook het geval bij patiënten die nooit met corticosteroiden zijn behandeld. Toch ontdekte Lodder een relatie tussen de ontstekingsremmers en botontkalking. Warmeer patiënten begirmen met een corticosteroïdenkuur is de achteruitgang van de botdichtheid vrij precies te voorspellen. Bij een gemiddelde dosis van vijftien milligram per dag is de jaarlijkse achteruitgang van de botdichtheid 1,5 procent, in zowel de wervelkolom als de heup. Dit bevestigt de noodzaak van preventieve maatregelen bij patiënten die aan de corticosteroiden gaan. (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen