Ad Valvas 2003-2004 - pagina 83

AD VALVAS 25 SEPTEMBER 2003

CULTUUR BOEKEN

PAGINA 15

Zes Marokkanen en een Messias Zeg "religieus fanatisme" en "moordzucht" en de massa antwoordt: islam. Maar ook christenen kunnen er wat van, laat een groep Marokkaanse acteurs nu zien met het op waargebeurde feiten gebaseerde toneelstuk 'Waanzee'. Deze week in Frascati. Annemieke Bosman Een vissersvrouw in traditionele Hol­ landse kledij scharrelt behoedzaam het podium op. Ze is blind, maar dat is niet het enige opvallende. Want het gezicht dat het witte mutsje omlijst, is olijfkleurig, niet roze. En haar kool­ zwarte ogen kijken dwars door je heen als ze rampspoed voorspelt. Ook al weet je van tevoren dat het toneelstuk 'Waanzee van het Onafhankelijk T o ­ neel in het Marokkaans wordt opge­ voerd door Marokkaanse acteurs, het blijft vreemd om ze elkaar Neeltje en Willem te horen noemen. Achter deze constructie moet wel een bedoeling schuilgaan. Dat vermoeden wordt des te sterker als je de eerdere toneelstukken van re­ gisseur Gerrit Timmers in ogen­ schouw neemt. Hij heeft bijvoorbeeld een Othello gemaakt waarin de rollen zijn omgedraaid: een blanke hoofdper­ soon krijgt te maken met de vooroor­ delen van een gekleurde (Arabische) omgeving. En zijn stuk Aïsha, over de vrouw van de profeet Mohammed, werd in 2000 uiteindelijk niet opge­ voerd nadat fundamentalistische mos­ lims hadden gedreigd de voorstellin­ gen te verstoren. Dat er in protestants­ christelijke kring net zo heftig zal wor­ den gereageerd op Waanzee is niet waarschijnlijk, maar het is op zijn minst prikkelend om zes Marokkanen met de bijbel aan de haal te zien gaan. Want dat is wat er in Waanzee ge­ beurt. Het is 1915, de Eerste Wereldoorlog IS in volle gang. In het vissersdorp Zeewijk (lees: Katwijk) maken zes vis­ sers zich op om met hun logger op ha­

Het is officieel een 'cultuurpark', maar vooralsnog ligt het er a a n g e ­ naam rauw bij: het Westergasfa­ briekterrein aan de H a a r l e m m e r ­ weg. Snel gaan kijken, voor het te mooi wordt. Als )e vanaf de VU de stad helemaal doorfietst, eindig je bij de spoorlijn waarmee je Amsterdam ­ mocht je dat willen ­ kunt verlaten. Maar voor je dat doet, is het aardig om de ongepo­ lijste bermen van dat spoor eens te verkennen. Je treft er hier en daar een kleine vrijstaat aan, zoals bijvoorbeeld bij het Westergasfabriekterrein aan de Haarlemmerweg. Dat is onlangs offi­ cieel als cultuurpark geopend, maar het is er, ondanks een grondige bo­

ringvangst te gaan. Willem krijgt van zijn schipper te horen dat ene Arend, een man met profetische gaven, heeft aangemonsterd. "Bah,' een dominee aan boord", is Willems reactie. En hij blijkt het goed te hebben aangevoeld. Ze zijn nog maar net op zee als Arend met zijn heilige missie begint: ieder­ een ervan te overtuigen dat hij uitver­ koren is. God heeft hem ingefluisterd dat de wereld is vergaan. Ze kunnen maar beter hun werkzaamheden sta­ ken en wachten tot er een stralend wit schip langszij vaart om hen naar Jeru­ zalem te brengen. Behalve Willem slikt de rest van de bemanning deze openbaringen voor zoete koek. Feite­ lijk hoeft Arend maar één wonder te verrichten om hen van zijn goddelijk­ heid te overtuigen: het laten zweven van een boek. Pas als hij zich steeds autoritairder en uiteindelijk moord­ zuchtig begint te gedragen, daagt het de naïeve vissers dat Arend misschien toch niet is wie hij zegt te zijn. Maar dan is er al heel wat bloed gevloeid, op de klanken van orgelmuziek en kerkgezang. Met de huis­, tuin­ en keukenpsycho­ logie die tot de bagage van ieder m o ­ d e m mens behoort, vermoed je in Arend al snel een psychopaat: een le­ vensgevaarlijke man die aan groot­ heidswanen leidt. Dat streng gelovige, ongeschoolde vissers aan het begin van de vorige eeuw niet zo wantrouwig waren is voorstelbaar, maar Timmers heeft van hun 'bekering' wel erg wei­ nig werk gemaakt. Arend hoeft maar even met zijn ogen te rollen of ze zijn volledig in zijn ban. Alleen Willem biedt de nieuwe messias enig tegen­ spel; met zijn twijfels, angsten en op­

Waanzee: zes hedendaagse Marokkanen als Katwijkse vissers anno 1 9 1 5 standige gevoelens is hij eigenlijk het enige personage van vlees en bloed, ondanks de acteerprestaties van de rest van de ploeg. Blijkbaar vond Timmers de ontwikke­ ling van de karakters minder belangrijk dan het overbrengen van een bood­ schap: hoe gevaarlijk religieus fanatis­ me kan zijn, van welke stroming die ook is. Door Marokkanen een oer­ Hollands drama te laten opvoeren, laat hij zien dat het fundamentalisme waar niet­moslims in het Westen misschien

bang voor zijn, evengoed in een gods­ dienst van eigen bodem wortelt. Waanzee is namelijk gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Andersom zien moslims hün geloof wellicht in een breder perspectief geplaatst, juist door die vervreemdende taalelementen en gekke klederdracht. Je kunt blijkbaar ook met rehgieus gedachtegoed spelen zonder dat het blasfemisch is, er valt hier en daar zelfs iets te lachen. En als je huivert bij de gevolgen van het abso­ lutisme van een christen, wat zegt dat

Wachten op de hark demsanering en de aanleg van een wa­ terpartij en een speeltuin, nog steeds aangenaam rauw. Dat heeft alles te maken met de staat van de gebouwen. De gemeente wist lange tijd niet wat ze daarmee aan­ moest: afbreken was geen optie, want ze zijn aan het begin van de vorige eeuw ontworpen door niemand min­ der dan Isaac Gosschalk, de architect die veel van ons industriële erfgoed op zijn naam heeft staan. En dat hoort in­ middels allemaal thuis op de M o n u ­

mentenlijst. Maar onderhouden bleek ook wel erg duur, zodat het grootste deel van de werkplaatsen in de loop der jaren in verval is geraakt. Een lust voor de waaghalzen die 's nachts, voorzien van zaklantaarns en wandel­ schoenen, een urban jungle tour wiWen houden. Zo kun je een blik werpen (of proberen binnen te komen!) in de voormalige Club de Ville, waar ooit houseparties en andere dansfeesten werden georganiseerd ­precies wat je in een zoasteland­achtige omgeving ver­

wacht. Of in de gashouder: een merk­ waardige cilinder op pootjes, waar een experimenteel gezelschap als de Dog­ troep zich prima thuis zou voelen. Maar je kunt het ook iets minder avontuurlijk aanpakken om je behoefte aan grootstedelijke vrijgevochtenheid te bevredigen. In het Ketelhuis is al een aantal jaren een bioscoop voor Nederlandse films en documentaires gevestigd, bijvoorbeeld, en in het Transformatorhuis kun je toneelvoor­ stellingen bezoeken. Toneelgroep Am­

dan over je eigen geloof? Al deze din­ gen samen maken Waanzee tot een in­ teressant, je zou haast zeggen noodza­ kelijk experiment nu we net 11 sep­ tember weer hebben herdacht. Maar als je voor de dramatische ervaring naar dit toneelstuk gaat, valt er op Timmers' constructie wel iets af te dingen. Waanzee staat 25, 26 en 27 september in Frascati, Nes 63. Aanvang: 20.30 uur. Entree vanaf € 10,50. Reserveren: 020­6266866.

sterdam heeft er een tijdje z'n uitvals­ basis gehad, maar er treden ook ande­ re gezelschappen op. Voorafgegaan door een etentje in Kantine West heb je een aardig programma bij elkaar op een hippe locatie. Je zou er zelfs nog een skate­ronde aan vast kurmen kno­ pen: aan de uiterste rand van het cul­ tuurpark is een nieuw fietspad aange­ legd van zijdeglad asfalt. Het Vondel­ park heeft er in meer dan één opzicht een concurrent bij gekregen. Toch knaagt het ergens, als we over de kale zandvlakte tussen de verspreid lig­ gende gebouwen onze weg zoeken. Die stoere bulldozers en mannen met raw rfe«2m­pakken aan: gaan ze het niet té mooi maken, de komende tijd? (AB)

Voor vijftig euro boeken

^Ictie Non­fictie

De keuze van Kamerbureau­medewerker Cheryl Kroezen Politicoiogiestudente Cheryi Kroezen (23) is net begonnen bij het Kamerbureau van de SRVU. Ze leest in haar vrije tijd graag oude filosofen.

In de VU­boekhandel werden de volgende boeken de afgelopen maand het best verkocht:

A4BI fHE l|^I^H­i

3 ' !fi!: :£

1) K a r e n A r m s t r o n g , Een ge­ schiedenis van God, ( m i d p r i c e ) 2) G e r b e n H e i t i n k , Niet kerkganger

Weimoed Visser Cheryl Kroezen heeft net een boek uit van de negen­ tiende­eeuwse filosoof John Stuart Mill, On Liberty. Kroezen houdt ervan om oude teksten te lezen. Ze is gek op de Engelse romantiek, Jane Austen, de Bronté­zussen en Thomas Hardy. "Veel mensen vmden die boeken te dik, maar ik vind ze prachtig", vertelt ze. Mill ging ze lezen na een college waarin de filosoof werd behandeld. Momenteel is ze voor haar studie politicologie bezig ^et een essay over democratie en ook daarvoor is 'boezen op zoek naar een historisch boek: A Vindi­ ntion of the Rights of Women van Mary Wollstone­ ' "äft uit 1792. Kroezen: "Ik wind me erover op dat Wouwen vaak worden vergeten in de geschiedschrij­ ^''^g) bijvoorbeeld over de ontwikkeling van de de­ 1roocratiein Westerse staten. D a n noemen ze landen j *6n democratie terwijl het nog veertig jaar duurde

voordat ook vrouwen stemrecht kregen. Bij John Stuart Mill kwam ik de verwijzing tegen naar WoU­ stonecraft als een van de weinige vrouwen uit die tijd die zelf schreven. Hij is erg onder de indruk van haar en dus wil ik dat boek graag lezen. Misschien ga ik het gebruiken voor mijn essay." D e VU­boekhandel heeft WoUstonecraft niet op voorraad, maar bestelt het voor € 13,97. Kroezen wil nog even snuffelen bij de boeken over politicologie en filosofie. Ze vindt het boek D e groei van kennis van de wetenschapsfilosoof Karl Popper ( € 20,­). "Die is ook behandeld in een college en ik zou graag iets van hem zelf lezen", aldus Kroezen. Ze besluit het boek te nemen. Vervolgens gaan we naar de romans. Kroezen weet wat ze wil: de nieuwste Nicci French, D e verborgen glimlach ( € 18,90). "Ik heb een aantal boeken van hen gelezen en vind ze erg goed. D u s wil ik deze ook graag lezen."

zo'n

3) M a r t i n H e i d e g g e r , D e grondvraag van de metafysica

'WÊÊÊSmfÊÊI^^^^ÊKIÊ^^^JÊU^

4) Jaap H a g e n , weerklank

Nietzsches

5) S a n d e r S i m o n s , Het lute antigedoogboek

abso­

ingezonden mededeling

^^^^^^^^^^^^^\S!^^^M' ''jK

a

Een woord voor elke dag

VERHELDERING Okke Jager

€27,50

| v u eoe/c/7onije/1Amsterdam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen