Ad Valvas 2003-2004 - pagina 455

VALVAS 22 APRIL 2004

PAGINA 7

'A man for this season *

Weetjes

Kuyper in Amerika

Bones in space Bot is een levend weefsel. De beenderen in het hchaam worden continu vernieuwd door de activiteit van botcellen. Deze activiteit wordt gestuurd door signaalmoleculen, die onder invloed van mechanische prikkels door een bepaalde groep van botcellen (osteocyten) geproduceerd worden om het bot gezond en stevig te houden. Wanneer bot niet wordt belast en daarmee de mechanische prikkel ontbreekt, neemt de botmassa enorm af. Ook m de tandheelkunde is botverlies een bekend probleem, zoals in een tandenloze kaak. De Nederlandse kosmonaut André Kuipers, die afgelopen maandag de ruimte in ging, neemt op zijn reis onder meer levende botcellen mee van de tandheelkundige faculteit ACTA om te onderzoeken of (en zo ja, waardoor) botcellen onder gewichtloosheid minder gevoelig zijn voor prikkels om botweefsel aan te maken. Zo kan wellicht worden verklaard waardoor botverlies bij kosmonauten optreedt en waardoor langdurige inactiviteit resulteert in broze en breekbare botten. (PB)

Het was een veelzeggend moment, de overhandiging vorige maand van de Abraham Kuyper Prize aan premier Balkenende. Hij kreeg hem namelijk van een Amerikaanse instelling, in Amerika. Wat hebben ze daar met de anti-revolutionaire VU-oprichter? En wat hebben we hier nog met hem?

Waarden en nonnen Elk mens heeft een vast kader van waarden en normen nodig om richting te geven aan zijn leven. Een vaste waarheid bestaat echter niet, overtuigingen veranderen voortdurend, stelde de Duitse filosoof Karl Löwith (1897-1973). De twee belangrijkste kaders - de klassieke kosmologie (de Griekse filosofie) en het christendom - gingen teloor in de negentiende eeuw. Löwith verzette zich daarom tegen het zogenaamde historische denken en koos voor de gedachte van de onveranderlijke natuur waarvan de mens een deel vormt. Binnen de grote kosmos heeft de mens een geordende plaats. Volgens André van der Eist, die op 20 april promoveerde, iaat de mens zich echter niet zo makkelijk in een dergelijke alomvattende natuur voegen. Hij wil die natuur altijd ontstijgen. Zelf pleit Van der Eist dan ook voor een visie op de mens die én recht doet aan het historische karakter van het mens-zijn én aan het menselijke vermogen om de historische wereld te ontstijgen. (PB)

Kronen "Zelfs zal het niemand verwonderen, als eerlang een man van Hollandsche afkomst President der Vereenigde Staten wordt", schreef Abraham Kuyper in 1898. In de herfst van dat jaar bevond de VU-stichter zich aan het Amerikaanse Princeton Theological Seminary, de verzelfstandigde theologische faculteit van de Princeton Universiteit. Hij hield er een zestal lezingen over het calvinisme, de zogenaamde Stonelezingen. Aan Princeton zelf ontving hij ook een eredoctoraat in de rechtswetenschap. Kuyper nam meteen de gelegenheid te baat om een rondreis door de Verenigde Staten te maken en vergaapte zich er aan de welvarende arbeiders, de mondige huismoeders, de onzedige 'negerbevolking', de sensatiebeluste pers en het bloeiende kerkleven. Hij legde zijn indrukken vast in een boekje, Vana Americana. "Als ooit een man met HoUandsch bloed in de aderen het Witte Huis binnengaat, dan 21) het een man van hoge eere", schreef hij. Zou hij ooit hebben durven dromen dat zijn invloed zich zelfs in de 21ste eeuw nog in de Oval Office zou doen gelden?

gieuze non-profïtorganisaties weer door de overheid werden gesubsidieerd", vertelt Harinck. "Dat idee is mede van Kuyper afkomstig, die zich in de negentiende eeuw al verzette tegen de opvatting dat de staat neutraal moest zijn en dus geen religieus getinte organisaties mocht steunen." Het publieke domein is niet alleen van de liberalen, vond Kuyper, die premier was van 1901 tot 1905. Elke groep - protestants, katholiek, islamitisch of socialistisch - heeft recht op haar eigen plekje waarover de staat geen zeggenschap heeft: het beginsel van de 'soevereiniteit in eigen kring'. De antirevolutionaire politicus is daarmee de architect van de verzuilde samenleving. Daaraan wordt in Nederland tegenwoordig met afgrijzen teruggedacht, maar in de Verenigde Staten maakt 'soevereiniteit in eigen kring' juist opgang onder de naam 'Sphere Sovereignty'. Niet langer komt een pubheke organisatie alleen in aanmerking voor subsidie als die seculier is. Het komt nu aan op de resultaten die zo'n organisatie boekt, of die nu protestants, katholiek, joods, islamitisch of neutraal is. "Onmiskenbaar kuyperiaans", aldus Harinck. 'A man for this season' is Kuyper volgens het blad Christianity Today zelfs.

Radiopraatjes

Vergeten hoek

Peter Breedveld

"Het gedachtegoed van Abraham Kuyper maakt ontegenzeglijk deel uit van de intellectuele bagage van de Amerikaanse president George Bush", zegt George Harinck, de Kuyper-deskundige van het aan de VU verbonden Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme. Zo is Bush' ideoloog Marvin Olasky, die de term (compassionate conservatism ('conservatisme met mededogen') muntte waarmee Bush in één klap beroemd werd, een kuyperiaan pur sang. Olaslq' citeert graag Kuypers uitspraak "geen duimbreed is w op heel het eiÏF van ons menschelijk leven, waarvan de Christus, die aller Souverein is, niet roept: Mijn!" Ook de invloedrijke conservatieve columnist Chuck Colson, die vanwege zijn betrokkenheid bi) het watergateschandaal de gevangenis in draaide en Zich daar bekeerde tot het christendom, haalt KuyPer regelmatig aan in zijn radiopraatjes. Een van de eerste dingen die Bush deed nadat hij «s president was geïnstalleerd, was zorgen dat reli-

Aan zijn eigen VU lijkt Kuyper, bijna 85 jaar na zijn dood, in de vergetelheid te zijn geraakt. Zijn borstbeeld staat naast de hoofdingang van de VU-aula, vrij ver uit het zicht, de blik afgewend. "Alsof hij zeggen wil: Kan mij 't schelen wat hier allemaal gebeurt", moppert Hans Seijlhouwer, archivaris van het Historisch Documentatiecentrum. Een jaar geleden zag Seijlhouwer hoe het geschilderde porttet van de VU-vader in een vergeten hoek van het hoofdgebouw in de zon hing te verbleken. "Ik heb het van de muur gehaald en mee naar mijn kantoor genomen", vertelt hij. Inmiddels is het schilderij schoongemaakt en hangt het in de forumzaal, maar vreemd vindt de archivaris het nog steeds, dat hij ongestoord met een schilderij van Kuyper door de VU kon sjokken. Kuyper moet weer terug de VU in, vindt Seijlhouwer. Er zou minstens een zaal naar hem moeten worden vernoemd. "En ik ben zeer teleurgesteld te moeten constateren dat er aan de VU - de bakermat van het kuyperianisme - niet eens een volledige set

van Kuypers publicaties te vinden is." In Amerika is Kuyper sinds zijn bezoek in 1898 nooit meer uit de harten van de conservatieven verdwenen. Daar wordt hij gezien als de grootste calvinistische denker van de negentiende eeuw. Honderd jaar na de Stone-lezingen werd er aan het Princeton Theological Seminary een conferentie gehouden over Kuypers ideologische nalatenschap. Daarbij werd de eerste Abraham Kuyper Prize for Excellence in Reformed Theology and Public Life, bestaand uit een oorkonde en tienduizend dollar, uitgereikt aan de inmiddels overleden VU-histoncus George Puchinger.

Filmploeg Onlangs werd deze prijs voor de zesde keer uitgereikt en wel aan premier Jan Peter Balkenende, vanwege diens verdiensten op het gebied van de verspreiding van het kuyperiaanse gedachtegoed. In 2002 werd op het seminarium het Abraham Kuyper Centre for Public Theology opgericht. Het centrum steunt projecten op het gebied van theologie in het openbare leven. Onder de gesteimde projecten bevinden zich onder andere een vertaalproject rond Kuypers werk, een koflBetafelboek over Kuyper en een wetenschappelijke bibliografie. In mei komt er een Amerikaanse filmploeg naar de VU om een documentaire over Kuyper te draaien. George Harinck van het Historisch Documentatiecentrum is onder andere betrokken bij de samenstelling van een bibliografie van secimdaire literatuur over Kuyper. Hij bezoekt jaarlijks het Amerikaanse Kuypercentrum en ziet een opvallend verschil tussen de manier waarop de VU-oprichter wordt benaderd in Nederland en in de Verenigde Staten. "Hier is de belangstelling voor hem vooral historisch-academisch van aard, terwijl hij voor veel Amerikanen reële oplossingen geeft voor een aantal huidige maatschappelijke problemen." Er wordt hem regebnatig gevraagd hoe het toch komt dat de VU zelf niks met Kuyper doet, vertelt hij. Harinck ziet zelf wel wat verbetering. Het borstbeeld, dat tot voor kort was verstopt op de kamer van de VU-rector, staat nu tenminste weer op een openbare plek. "Maar Kuyper ligt in Nederland vanwege zijn ideeën nog steeds een stuk minder makkelijk dan in Amerika."

Tegenwoordig is het mogelijk tandkronen met behulp van een computer te ontwerpen en produceren. Tandheelkundige Niek de Jager, die op 20 april promoveerde, onderzocht computertechnologie waarmee betrouwbare gelaagde vol-keramische kronen kunnen worden gefabriceerd die de natuurlijke tand zo veel mogelijk benaderen en die spontane breuken uitsluiten. Hij concentreerde zich vooral op de ruwheid van porselein en het gedrag van de cementlaag tijdens het uitharden. Voor het onderzoek van de cemendaag ontwierp hij een computersimulatie. (PB)

Seks Medische studenten houden er tolerante opvattingen op na ten aanzien van seksuele relaties tussen artsen en patiënten. Frans Meijman, hoogleraar medische publiekscommunicatie aan het VUmc, vindt dat maar niks. "Het mag niet, het mag nooit", schrijft hij in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Eén op de 25 huisartsen heeft zich wel eens bezondigd aan seksuele contacten met patiënten, blijkt uit een onderzoek van dat blad. Meijman pleit voor een publiek debat over de kwestie. Volgens hem moet het stilzwijgen worden doorbroken. (Bron: dagblad Trouw.) (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen