Ad Valvas 2003-2004 - pagina 506

AD VALVAS 24 MEI 2004

PAGINA 6

Bernard Rootmensen over een kwart eeuw studentenpastoraat

Van nestgeur tot horecaformule Voor theologische kwesties zijn studenten nauwelijks meer t e porren. Maar daar zijn andere interesses voor teruggekomen, weet studentenpastor Bernard Rootmensen. Een gesprek naar aanleiding van zijn emeritaat: "Er is meer en­ gagement dan j e denkt."

PP^ te

fT' .Ijli'l

'

f­ I ­

i'^ '

f^'

*

f

Peter Breedveld Bernard Rootmensen loopt door het monumentale vE90, het studenten­ pastoraat aan de Van Eeghenstraat. Hij wijst naar de fraaie lambrizering, het art nouveau­achtige fonteintje^ het glas­in­loodraam met onze lieve vrou­ we met de twaalf sterren uit het bij­ belboek Openbaring. Een overblijfsel uit de tijd dat de Paters Karmelieten het pand bewoonden, legt hij uit. "Er IS contractueel vastgelegd dat dat raam aan de paters moet worden teruggegeven als de VU vE90 ver­ koopt." Voorlopig ziet de VU nog af van de verkoop van het gebouw. Maar ze wil het studentenpastoraat naar de VU­ campus halen, dus uiteindelijk zal het er wel van komen. "Ik zou dat heel dom vinden", zegt Rootmensen. "Strategisch gezien is dit een ideale locatie in de stad, en ook wat de ambiance betreft heeft dit gebouw iets te bieden. Bovendien is het studenten­ pastoraat niet alleen van de VU, maar ook van de UvA. Wil de VU UvA­stu­ denten dan dwingen om helemaal naar de VU­campus te komen?"

w

'i^'

Peter Strelitski

Bernard Rootmensen lifc,.,,»^.rtfÉfeMfc'i<Wi»iP

Horecaformule Rootmensen werd in 1978 als studen­ tenpastor 'beroepen' aan de UvA, maar hij heeft theologie aan de V U gestudeerd en is gereformeerd. " D e VU­nestgeur herken ik onmiddellijk", zegt hij. In die begintijd had elke studenten­ groep haar eigen pastor: hervormden, gereformeerden, lutheranen, kathoUe­ ken. N a de aankoop van vE90 werden die allemaal bij elkaar gebracht. "Ik was er alleen voor de gereformeerde studenten. Maar ook toen al was het de studenten worst tot welke denomi­ natie je behoorde." N a Rootmensens vertrek zullen er nog vijf pastores over zijn: twee gereformeerden, twee her­ vormden en een katholiek. Als studentenpastor 'ben je er' voor de studenten, legt Rootmensen uit. "Wij trekken op met studenten, den­ ken met ze mee. We praten over h u n studie, over politiek, over persoonlijke dingen, hun lifestyle. We worden betaald door de kerken, we komen vanuit een bepaalde traditie, en die verdoezelen we niet. We praten dus óók over het geloof en levensbeschou­

wing, maar dat gaat op een heel natuurlijke manier. D e studenten geven aan wanneer we die onderwer­ pen aansnijden en hoe." Het pastoraat giet die gesprekken in wat Rootmensen de 'horecaformule' noemt. Onder noemers als 'filosofisch café', 'spiritueel café', 'cinecafé' en 'psychologisch café' wordt er groeps­ gewijs gepraat over filosofie, spirituali­ teit, films en psychologie. Steeds vaker zijn er contacten met moslim­ studenten en er is al een kringavond 'Christendom voor moslims' geweest. O m meer wederzijds begrip te kwe­ ken, niet om moslims te bekeren, benadrukt Rootmensen. "Al is dat wel eens gebeurd." De themacafés worden redelijk tot goed bezocht, zegt Rootmensen. Alleen tijdens een politieke avond was de opkomst zo dramatisch slecht dat de pastors daar niet meer aan durven beginnen. 'Goed bezocht' betekent dat er rond de vijftien mensen op af komen. D a t is een fractie van de vele duizenden studenten die aan de VU en de UvA studeren, maar voor Root­ mensen is het indrukwekkend genoeg.

"Vijftien mensen die zo veel belang­ stelling voor zo'n gespreksavond heb­ ben dat ze de moeite nemen naar vE90 te komen, die pas om elf u u r 's avonds de deur weer uitgaan. Als je vijftien mensen aan het denken hebt gezet, heb je nuttig werk gedaan."

Hedonistisch Theologische avonden trokken in 1978 nog volle zalen, herirmert Root­ mensen zich. Tegenwoordig zijn er volgens hem veel mmder studenten die 'feeling' hebben met kerk of theo­ logie en daarom heeft het pastoraat ingezet op het begrip 'spiritualiteit'. Dat smaakt naar N e w Age en het 'iet­ sisme', beaamt Rootmensen. "Ik ver­ meed de term spiritualiteit aanvanke­ lijk zo veel mogehjk. Het is een buik­ woord waar je alles wel in kunt stop­ pen. Maar er zitten ook aardige kan­ ten aan. H e t biedt mogelijkheden voor allerlei soorten gesprekken." E n al zet de ontkerkelijking wel door, studenten hebben nog steeds behoefte aan antwoorden op "de belangrijke vragen van het leven", weet Rootmen­

sen. Hij is niet zo negatief over de huidige jonge generatie als veel van zijn leeftijdgenoten. "Er zijn best bewijzen aan te voeren voor de stel­ ling dat jongeren tegenwoordig hedo­ nistisch en individualistisch zijn. Z e worden geen lid meer van een politie­ ke partij en met de kerk willen ze niks meer van doen hebben. Maar als je ziet hoe betrokken ze zijn bij d e mis­ standen in de wereld, hoe ze daarte­ gen actievoeren op het internet, met e­mails en dergelijke... Hier en daar zie je ook nog traditionelere vormen van protest, bij de antiglobalisten, bij­ voorbeeld. E r is veel meer engage­ ment dan je op het eerste gezicht mis­ schien kunt waarnemen. "Kijk, ik weet ook wel dat de wereld er niet gezelliger op wordt, en dat er van jongeren nogal wat wordt gevraagd, bijvoorbeeld ten aanzien van de multiculturele samenleving. Vorig jaar maakten we met een groep studenten een reis naar Polen. Daar was ook een moslimstudente met een hoofddoek bij. Ik zie wel dat de meningen daarover verdeeld waren, maar in mijn ogen ging iedereen daar

toch heel goed mee om. Ik ben dus niet zo pessimistisch."

Kleinkinderen Bijna dertig jaar is hij bijna dagehjks opgetrokken met jongeren. Vorige week zondag heeft hij afscheid geno­ men in de Keizersgrachtkerk en is hi) met emeritaat gegaan. Een opvolger komt er niet, de kerken moeten bezui­ nigen en dat vindt hij niet leuk. "Het betekent dat er weer iemand minder zal zijn op het pastoraat en dat er dus een stuk werk niet meer ter hand kan worden genomen." Zal hij die jonge mensen niet vreselijk missen? "Daar raak je een gevoelige snaar", zegt hij en hij staart uit het raam. Hij voelt zich weemoedig. "Ik besef hoezeer ik de afgelopen tijd ver­ groeid ben geraakt met mijn vak. Ik heb er zeer van genoten. Ik zal die contac­ ten missen, het zal een beetje kaler en stil worden in mijn leven. Maar het is niet zo dat ik nu in een groot, zwart gat val hoor. We hebben sinds kort klein­ kinderen, mijn vrouw en ik, daar zal ik nu veel tijd aan kunnen besteden."

Een goede stoel is ook belangrijk S t u d e n t e n m o e t e n n i e t alleen o v e r kennis, m a a r vooral o o k over inzicht b e s c h i k k e n . D a t is e e n v a n de g e d a c h t e s a c h t e r h e t reflectief onderwijs w a a r m e e h e r e n d e r a a n de V U w o r d t g e ë x p e r i m e n t e e r d . E e n n e t v e r s c h e n e n b u n d e l laat d e s t a n d v a n z a k e n zien.

Dirk de Hoog "Deze tijd vraagt om studenten die leren leren, maar ook leren denken", schrijft VU­rector Taede Sminia in d e recent verschenen bundel Hoe word je wijzer als je ruim denkt? D e bundel is een verslag van een in november aan de VU gehouden congres over reflec­ tief studeren, aangevuld met wat andere artikelen. Twee dingen worden duidelijk. T e n eerste dat reflectief studeren een para­ depaardje van de VU is om op eigen­

tijdse wijze inhoud te geven aan de chnstelijke traditie en ten tweede dat iedereen een eigen invulling geeft aan dit nieuwe gedachtegoed. VU­filosoof Gerben Groenewoud laat overigens zien dat het helemaal niet zo'n nieuw begrip is. "Het gaat om de houding om vragen bij de stof te stel­ len, zodat er werkelijk begrip ontstaat. De student weet zijn kennis te relati­ veren en te relateren aan een groter geheel. In de klassieke filosofie werd deze reflectie aangeduid als: d e over­ gang van wetenschap naar wijsheid." Volgens Groenewoud draait het daar­ bij niet alleen over nadenken over de wetenschap op zich. "Het gaat erom dat studenten kritisch worden tegen­ over eigen vooronderstellingen. Reflectie neemt in die zin een keer naar binnen." I n de ogen van Groene­ woud hoef je daarvoor het onderwijs helemaal niet drastich om te gooien. Het moet gewoon goed worden gege­

ven. "Reflectie dient te worden gesti­ muleerd door wervend en inspirerend onderwijs. Hoorcolleges zijn daarbij onmisbaar. D e docent moet op een of andere wijze het belang van de reflec­ tie weten over te brengen op de stu­

recensie dent. Hij moet in zekere zm 'missio­ nair' zijn, zonder overigens zijn eigen visie aan de student op te dnngen." In de bundel komen ook Mark Kat­ tenberg en Marieke Withagen aan het woord, besmursleden van studenten­ vakbond SRVU. Ze zijn enthousiast over deze wijze van onderwijs. Vol­ gens hen is het huidige academische onderwijs te veel gericht op het laten afstuderen van zo veel mogelijk stu­

denten en te weinig op het studenten leren nadenken. "Door studenten hapklare brokken voor te schotelen, creeër je luie studenten", vmden zij. Reflectief onderwijs kan in h u n ogen studenten activeren. Maar daar is natuurlijk wel het een en ander voor nodig, stelt antropoloog Frans Kamsteeg. "Materiële facultei­ ten zijn ook belangrijk: het denkt fijn als je in een prettige stoel zit. Reflec­ teren moet je bij wijze van spreken doen met een kopje thee erbij." De bundel is een aardige inleiding voor mensen die zich willen verdiepen in reflectief onderwijs. Nadeel is wel dat alleen believers aan het woord komen. Enige relativering van deze nieuwhchtenj zou geen kwaad kun­ nen. Het onderwijs m Nederland bevindt zich tenslotte al te lang in een soort permanente staat van vernieu­ wingsdrang. E n bij reflectie hoort ook 'bezint eer gij begint'.

|il|Jè'ru||iéiiktf

Heidi Muijen, Geertje Appel, Tjard de Cock Buning (red.), Hoe word je wijzer als Je ruim denkf^ Reflectief onderwijs aan de Vrije Universiteit. VU Uitgeverij, 160 biz. € 17,50

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen