Ad Valvas 2003-2004 - pagina 263

9 jD VALVAS 15 JANUARI 2004 I

PAGINA 7

Hoogleraar Kleinnijenhuis ziet niets in beperking mediamacht

Weetjes

Open die papegaaienkooi!

Engelen terug Mensen kurmen niet zonder enge­ len. En al wordt er in de heden­ daagse westerse kerk met geen woord meer over gerept, engelen­ ervaringen worden nog steeds met regelmaat gemeld. Dus wat doen mensen die met metafysische erva­ ringen en behoeften niet birmen de traditionele kaders terecht kunnen? Zij zoeken hun heil in allerlei vor­ men van spiritualiteit, desnoods bui­ ten het christelijke geloof. Predikant Leonardus de Graaff, die op 6 janu­ ari promoveerde op de verdwijning van engelen uit kerk en theologie, betreurt dat. Hij analyseerde de engelenpassages uit de bijbel en de commentaren van theologen uit de kerkgeschiedenis, en concludeert dat de verdwijning van een trans­ cendente wereld uit het westerse christendom de kloof tussen kerk en gelovige oimodig heeft vergroot. (MS)

Foetus

Het is tegenwoordig populair te zeggen dat de media te machtig zijn. Zij zouden de politieke agenda bepalen. Dat valt reuze mee, stelt VU­hoog­ leraar Jan Kleinnijenhuis. Maar journalisten praten elkaar wel te veel na.

Quota­hoppen

Dirk de Hoog Christiaan Krouwels

lan Kleinnijenhuis

"Met deze uitspraak ben ik het volko­ men oneens. Het kan een aantasting van de persvrijheid betekenen", reageert VU­hoogleraar communica­ tiewetenschap Jan Kleinnijenhuis op een uitspraak in NRC Handelsblad van 10 januari. "De pers moet strakker aan banden worden gelegd", stelt de Tilburgse hoogleraar Maurits Baren­ drecht daar. Het onderwerp sluit naadloos aan bij de nieuwjaarslezing die ïCleinnijenhuis twee dagen daarvoor aan de faculteit Sociale Wetenschappen hield onder de titel Media, mores en macht. Daarin ?mg hl) in op de voorstellen die maar liefst drie adviesorganen van de rege­ ring in 2003 deden om de media 'beter te laten functioneren". Volgens Kleinnijenhuis komen de voorstellen om de media aan banden te leggen voort uit een verkeerde dia­ Snose, namehjk de aanname dat de Diedia een geweldige macht hebben en dat we feitelijk in een 'mediacratie' leven. Zijn eigen onderzoek naar onder meer de rol van de media bij de amerverkiezingen bracht hem tot «n heel andere conclusie: "Het zijn og steeds de politici en andere maat­ chappelijke elites die de politieke Igenda in Nederland bepalen. En die 'olitieke agenda bepaalt weer waaraan 'e media aandacht besteden. Zij ver­ laan het politieke gebeuren en bein­ loeden op die manier weer de publie­ ke opinie, maar de media bepalen niet ^at politici aan de orde stellen." JJit het onderzoek van Kleinnijenhuis ''lkt dat politici nauwelijks reageren y uitspraken in de dagbladen, behal­ |e een enkele keer als De Telegraaf ^rs uithaalt. Wat dat betreft is de rol pn de televisie groter. Daarop reage­ n politici gretig. Aardig is dat tv­ 'Urnahsten wel veelvuldig dagbladen aadplegen om hun programma's voor te bereiden. Kleirmijenhuis: "Het is 2eer de vraag of de invloed van de fedia nu groter is dan dertig, veertig '^ar geleden, toen Nederiand nog ver­ ^'Id was. Toen hadden bijvoorbeeld ^r?'­'­'iiele commentaren in Trouw ' * Volkskrant direct effect op politi­

Alle zwangeren zouden echo's moe­ ten krijgen waarin de anatomie en het neurologisch fionctioneren van de foetus wordt onderzocht. Dat stelde bijzonder hoogleraar foetale ontwikkelingsneurologie Hanneke de Vries op 9 januari in haar oratie. Al sinds jaren tachtig maakt de echotechniek het mogelijk het bewe­ gingspatroon van ongeboren kinde­ ren te bestuderen, en dat heeft inmiddels veel kennis over afwijken­ de ontwikkelingen opgeleverd. Van recenter datum is de mogelijkheid om de hersenen van de foetus via vaginale echo's uitgebreid te beoor­ delen. Het wordt dus steeds beter mogelijk vroegtijdig vast te stellen of een kind zich afwijkend ontwikkelt. Gezien het feit dat Nederland in Europa het hoogst scoort op kinder­ sterfte rond de geboorte, is het hoog tijd om daar meer gebruik van te maken, stelt De Vries. (AP)

ei van de betreffende zuil. Belangen van partijen en kranten liepen toen veel meer door elkaar. Kijk naar de oprichter van de VU, Abraham Kuy­ per ­ die was zowel partijleider van de Anti­Revolutionaire Partij als hoofdre­ dacteur van dagblad De Standaard. Dat is nu toch niet meer voorstelbaar."

Kat of hond Daarmee wil de hoogleraar overigens niet gezegd hebben dat het wel goed gaat met de media. Tijdens zijn lezmg noemde hij vijf trends die hem zorgen baren: minder aandacht voor mhoud, meer aandacht voor conflicten, meer wedstrijd, meer emotie en een nega­

ten. Ze beseffen dat ze effectief media­aandacht kunnen genereren met harde, negatieve uitspraken over opponenten." Een ander probleem met de media is dat ze de neiging hebben elkaar na te praten. Kleinnijenhuis: "Journalisten komen bijeen op dezelfde plaatsen, waardoor ze makkelijk eikaars criteria voor wat belangrijk is ­ en zelfs de visie erop ­ van elkaar overnemen. In dit verband wordt wel van een pape­ gaaiencircuit gesproken. Op het Bin­ nenhof werken tweehonderd journalis­ ten en als je het nieuws volgt, lijkt het wel of ze allemaal hetzelfde doen." Hij ziet de remedie niet zozeer in het opleggen van allerlei regeltjes aan de

'Abraham Kuyper hoofdredacteur van een dagblad, dat is nu toch niet meer voorstelbaar'

tieve toonzetting. Citaat: "De primai­ re vraag in het politieke nieuws is niet meer wie welke toekomstvisie voor ogen heeft, maar tussen wie het meest hoog oplopende conflict ontstaan is, waarbij ook veel aandacht wordt besteed aan de vraag wie daarbij aan de winnende hand is." Volgens Kleinnijenhuis berichten de media ook steeds negatiever over de politiek. "Het nieuws suggereert dat het niet veel uitmaakt door welke kat of hond uit het Haagse circuit men gebeten wordt." Maar ook deze trend IS volgens hem niet alleen de schuld van de media. "Politici zijn behendig gaan inspelen op de neiging van de media om de politiek op te leuken met nieuws betreffende harde conflic­ ten over fundamentele uitgangspun­

pers, maar vooral in een kwaliteitsver­ betering. "Nu ktm je bij uitwassen al naar de rechter stappen wegens smaad, of bij de Raad voor de Journa­ listiek een rectificatie eisen. Het zou een slechte zaak zijn als een machtige organisatie naar aanleiding van een bepaalde publicatie onder dreiging met enorme dwangsommen vervolg­ publicaties kan voorkomen." Kleitinijenhuis vindt dat de rol van individuele journalisten te groot is geworden. Dankzij moderne compu­ tertechnieken kunnen ze bijna direct het eigen verhaal in de krant zetten, zonder dat een redactie de feiten checkt of kijkt of er niet al andere ver­ halen over hetzelfde onderwerp in de krant staan. Televisie­items worden pas op het laatste moment gemon­

teerd. Wat hem betreft moet de rol van de redactie als geheel weer groter worden. "Samen met anderen zijn we daar computerprogramma's voor aan het ontwikkelen. Die zoeken niet op één trefwoord, maar op samenhangen van woorden. Dan kun je snel zien of een bepaald verhaal al dan niet klopt met andere verhalen die eerder in de krant hebben gestaan. Je kunt trends zien. Ik denk dat zulke software over een jaar of vijf bedrijfsklaar is."

Gratis krant De professor zou ook graag zien dat de media pluriformer worden. "Waar­ om lopen ze allemaal achter dezelfde mensen en dezelfde conflicten aan? Zouden kranten of tv­programma's niet veel interessanter worden als ze zich profileerden door bijvoorbeeld te laten zien waar de kleinere partijen inhoudelijk voor staan?" Hij gelooft niet erg in het voorstel van de Raad voor Maatschappelijke Ont­ wikkeling om de pluriformiteit te beschermen door strenge regels aan mediafusies en ­overnames te stellen. "Ik denk dat juist de ondernemers­ geest moet worden bevorderd. Wat doen de mediaconcerns om meer lezers of kijkers te trekken? Een gratis speciale krant voor scholieren lijkt me bijvoorbeeld een beter initiatief dan scholieren een abonnement cadeau te doen op Volkskrant of NRC , zoals de Raad wil. Ik denk dat vmbo­scholie­ ren bijvoorbeeld zelfs De Telegraaf niet zullen lezen." Ook bij een advies van de Raad voor het Openbaar Bestuur is hij sceptisch. Deze raad adviseert de overheid om actiever zelf de openbaarheid te zoe­ ken. "Wie wel eens persberichten van de overheid bestudeerd heeft, weet dat daar weinig heil van te verwachten is. De boodschap is meestal dat alles geweldig gaat en er geen behoefte bestaat verder nieuws te melden. Dat neemt niemand serieus." De tekst van de lezing van Kleinnijenhuis ver­ schijnt over een maand in boekvorm

De Europese Unie zou visquota niet meer moeten toekeimen aan lidsta­ ten, maar aan iadividuele vissers. Dat suggereert Ronald Imeson, die op 9 januari promoveerde op Econo­ mische analyse en modellering van vis­ serijbeheer in complexe maritume eco­ systemen. N u krijgt elk EU­land nog om overbevissing te voorkomen een visquotum, te verdelen onder de vis­ sers die onder nationale vlag varen. Veel vissers gaan dan vissen onder de vlag van een ander land, het zogenaamde quota­hoppen, omdat daar meer of goedkopere quota te krijgen zijn. Sommige EU­landen vrezen dat zo de vissers uit eigen land in de knel komen en dat de winst uit eigen quota deels naar het buitenland verdwijnt. Het direct toekeimen van quota aan vissers kan dat oplossen. D e vissers kunnen dan onderling quota verhandelen en EU­landen hoeven geen stappen te ondernemen om hun vissector te beschermen tegen de negatieve hop­ effecten. (MS)

Zout grondwater Dat Nederland op veel plaatsen zout grondwater heeft, is al ruim een eeuw bekend. Maar hoe en wanneer dat daar is terechtgeko­ men, kon tot voor kort niemand precies vertellen. Geohydroloog Vincent Post levert een verklaring in Groundwater Salinization Processes in the C oastal Area of the Netherlands, waarop hij op 6 januari promoveer­ de. Het zoute water kwam zo'n tien­ duizend jaar geleden in onze bodem terecht, toen de zeespiegel een smk hoger was dan nu en het grootste deel van onze kustprovincies over­ stroomd was. Zout water is zwaar­ der dan zoet water en dus verdrong het zeewater het toen aanwezige zoete grondwater. Het bleef vervol­ gens achter toen de zee zich weer terugtrok. (AP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen