Ad Valvas 2003-2004 - pagina 191

AD VALVAS 27 NOVEMBER 2003

PAGINA 7

Reflectief onderwijs geeft VU eigen gezicht

Weetjes

Denken in de leerfabriek

Spoordebacle De Haagse pohtiek is in grote mate verantwoordelijk voor het mislukken van de verzelfstandiging van de NS. In de Volkskrant van 22 november onderschrijft VU-vervoerseconoom Henk van Gent dat oordeel van journalist Harry van Gelder. "De overheid wdlde dat de NS een winstgevend bedrijf zou worden", licht Van Gent zijn oordeel nu toe. "Maar ze trekt aan de rem zodra de NS de tarieven voor eersteklasvervoer wil verhogen. De NS wilde niet-rendabele lijnen schrappen en dat mocht ook niet. Er zou concurrentie komen op het spoor, maar nu krijgt de NS straks toch weer voor tien jaar het monopolie. Dergelijk zwabberbeleid veroorzaakt veel onduidelijkheid en de NS-directie heeft dus wel een punt als ze, zegt dat het moeilijk is beslissingen te nemen." De NS valt volgens Van Gent echter wel degelijk ook verwijten te maken. "Er rijden nu al 160 jaar treinen in Nederland. Je zou denken dat het bedrijf inmiddels wel eens een oplossing zou hebben gevonden voor die 'vierkante wielen' waardoor ze elk najaar weer wordt geplaagd." (PB)

Leukemie

NICO den Duik

studenten leren nadenken over hun eigen opvattingen en over voorondersteliingen binnen de wetenschap. Dat is de bedoeiing van het project Van Waarden Weten, dat ai negen jaar draait. Reflectief onderwijs heet dat, en straks moeten alle VU-studenten eraan geloven. Oirk de Hoog

"Waar zit het knopje om dit ding aan te zetten?", vraagt de studente achter de overheadprojector een beetje zenuwachtig. Een behulpzame student springt op om haar te helpen. "Ik had dit ook vooraf moeten oefenen", verontschuldigt het meisje zich. In een zaaltje in het wis- en natuurkundegebouw is een werkgroep van zo'n vijftien eerstejaarsstudenten. antropologie bijeen. Het bijzondere is dat niet docente Ellen Bal het hoogste woord voert, maar de studenten zelf. Ze hebben een paar hoofdstukken uit een handboek sociale antropologie bestudeerd, waarover verschillende studenten een presentatie hebben gehouden. Nu komt het slotstuk. Een paar mensen hebben uit die hoofdstukken een aantal stellingen gedistilleerd waarover de werkgroep gaat discussiëren. De projector is inmiddels aan, zodat We kurmen lezen waar het debat over gaat. 'Moederschap staat een gehjke machtsverdeling tussen de seksen in de weg.' De studente licht de stelling nog even toe. "In het boek hebben we gelezen dat in verschillende culturen de verhouding tussen mannen en Wouwen verschilt. Bij eskimo's zijn vrouwen het meest afhankelijk van de mannen, want eskimo's eten bijna alleen vlees en omdat zij degene zijn die jagen hebben mannen de macht." De meisjes in de groep zijn het met de stelling eens. "Uiteindelijk komt de Zorg voor de kinderen toch bij de vrouw terecht", stelt een van hen. Maar een Turkse jongen waagt de stelling in twijfel te trekken. "Dat

je voor de kinderen zorgt, wü toch nog niet zeggen dat er sprake is van ongelijkheid. Moederschap geeft vrouwen juist macht. In onze cultuur is je moeder de belangrijkste persoon in je leven." Een andere jongen durft nu ook wat tegengas te geven. "Als de een het geld verdient en de ander voor de kinderen zorgt, kun je thuis best op voet van gelijkheid leven?" Een meisje valt hem in de rede. "Dat is een vorm van schijngelijkheid. Net als een hondje aan zo'n uitrolbare riem. Je mag net zo ver gaan als het baasje goed vindt." Nu gaat de docente zich ermee bemoeien. "Wat valt op in de discussie? De vraag is wat het begrip macht precies betekent. Wat is de vooronderstelling in de stelling?" Na wat heen-en-weergepraat weet de groep het aan te geven. De vooronderstelling is dat iemands economische positie zijn of haar macht bepaalt.

Leren nadenken Alle eerstejaarsstudenten van de faculteit Sociale Wetenschappen krijgen een paar keer per maand op deze manier onderwijs. De groepsleden zijn

'We willen studenten aan het twijfelen brengen' er enthousiast over. "Dit is veel leuker dan een hoorcollege", zegt er een. "En je leert er meer van. Je leert namelijk nadenken", vult een ander aan. "Dit is nu een vorm van reflectief onderwijs", legt Rob Boschhuizen uit. Hij is sinds het begin betrokken bij het project 'Van waarden weten', dat negen jaar geleden van start ging op initiatief van de toenmalige rector Egbert Boeker. Boschhuizen: "Die was bang dat de VU te veel een leerfabriek zou worden en dat levensbe-

schouwelijke en academische discussies uit de collegezalen aan het verdwijnen waren. Na een onderzoek onder bijna honderd hoogleraren bleek dat inderdaad een beetje het geval te zijn. Docenten vonden het moeilijk om waarden en normen aan de orde te stellen." Boschhuizens projectgroep kreeg tot taak handvatten te ontwikkelen voor de academische vorming in het onderwijs. "We hebben het model van dilemmagestuurd onderwijs ontwikkeld. Dat houdt in dat je studenten een probleem of een stelling op hun vakgebied voorlegt, ze daar een mening over laat geven en ze dan extra wetenschappelijke informatie en reflectie geeft. Dan moeten ze opnieuw hun mening formuleren. Eigenlijk willen we studenten aan het twijfelen brengen. Ze doen inzien dat bij een mening die zogenaamd op feiten is gebaseerd, toch allerlei vooronderstellingen en levensbeschouwelijke factoren een rol spelen."

Rode draad Het is de bedoeling dat dit soort reflectief onderwijs overal aan de VU wordt ingevoerd. Op sommige faculteiten lopen dergelijke vakken al een paar jaar, zoals bij Economie, waar studenten een casus voorgelegd krijgen over de vraag of samenwonen voortkomt uit liefde of berekening. Boschhuizen: "Uit evaluatie weten we dat dit onderwijs werkt. Je ziet dat opvattingen van veel studenten echt veranderen tijdens het onderwijs." Hij benadrukt dat deze onderwijsvormen onderdeel van het gewone programma moeten zijn. "De kracht is juist dat het geen apart blokje ethiek is, maar gewoon een echt vak. We willen persoonlijke opvattingen en vakwetenschappelijke en wijsgerige vorming integreren. Dat maakt het leuk en sparmend. Maar het is niet de bedoeling dat elk vak op deze manier wordt gegeven. Dat is saai. Je moet het als een rode draad door het hele onderwijs weven, zodat studenten er op verschillende momenten en manieren mee in aanraking komen."

Volgens Bosschuizen is dit onderwijsconcept uniek voor de VU. "Natuurlijk zijn er andere universiteiten waar ook reflectie binnen het onderwijs plaatsvindt, maar niet zo geïntegreerd in het vakonderwijs, en bovendien is het hier onderdeel van het algemene beleid. Het gaat niet alleen om een paar goedwillende docenten." Hij legt uit dat dilemmagestuurd onderwijs iets heel anders is dan het zogeheten probleemgestuurd onderwijs, waarmee de Universiteit van Maastricht groot is geworden. "Daar moeten de studenten een bepaald wetenschappelijk probleem oplossen. Het gaat vooral om het leren vinden van informatie. Hier staat de persoonlijke vorming voorop. We willen studenten leren nadenken over de eigen wetenschappelijke en levensbeschouwelijke opvattingen. Dat is iets anders dan de weg vinden in de bibliotheek."

Gereformeerd

De projectgroep heeft inmiddels al een heleboel vormen ontwikkeld van reflectief onderwijs - het kan zelfs per computer. Daar maakte filosofiedocent Bram Bos bij biologie ooit een mooi voorbeeld van. Op de computer moesten smdenten een mening geven over wel of niet naar gas boren in de Waddenzee. Daarna kregen ze allerlei artikelen te lezen en moesten ze vragen beantwoorden om ten slotte weer hun mening geven. Toen het project startte, waren nogal wat mensen bang dat de VU weer een gereformeerd jasje wilde aantrekken, maar die vrees is volgens Boschhuizen onterecht. "We willen studenten stimuleren over waarden en normen in relatie tot hun vak na te denken. We willen ze geen opvattingen opdringen." In ieder geval is de studentenvakbond SRVU erg gelukkig met het project en participeert in de projectgroep. "We zijn voor een universiteit waar studenten kritisch leren nadenken en dat beoogt dit project. Bovendien is het heel leuk. Je bent binnen de collegezaal geen domme consument, maar je eigen inbreng en mening wordt heel erg serieus genomen. Dat stimuleert", aldus bestuurslid Marieke Withagen.

Chemotherapie heeft bij de meeste leukemiepatiënten succes. Helaas komt de ziekte bij veel patiënten later terug doordat een klein aantal leukemiecellen de behandeling overleeft. Dit wordt 'minimale restziekte' genoemd. Oncoloog Marjolein van der Pol toont in haar proefschrift aan dat het eiwdt P-glycoproteine hierbij een rol speelt. Dat bevindt zich op het membraan van de leukemiecellen en pompt geneesmiddelen die de cel zijn biimengedrongen subiet weer naar buiten. Naast P-glycoproteïne dragen ook andere, nog te identificeren, factoren bij aan het optreden van minimale restziekte. (PB)

Zeeleven Rokende moddervulkanen en pekelmeren waaruit heet water borrelt. De bodem van de Middellandse Zee lijkt op een buitenaards landschap, zo ontdekte een internationaal team van onder andere VU-onderzoekers. Drieduizend meter onder de zeespiegel bevinden zich grote pekelmeren waar heet water (50 C) uit borrelt waarin gassen en zouten zijn opgelost. Elders bevinden zich moddervulkanen, gaten en scheuren waaruit gas en modder ontsnapt. In die gaten leven schelpdieren, kalkkorsten en wormen, die alleen kunnen leven bij een methaanlek. Het onderzoek naar gas- en vloeistoflekken op de zeebodem is relevant omdat methaan en kooldioxide belangrijke broeikasgassen zijn. (PB)

Billie Turf Eén op de acht kinderen karnpt met overgewicht of obesitas. Overgewicht wordt vastgesteld via een internationale berekeningsformule, de body mass index. Dat is het gewicht in kilo's gedeeld door lengte in meters in het kwadraat. Bij kinderen van tien spreek je bij een body mass index van 19,9 van overgewicht en bij 24 van obesitas. In de nieuwe obesitaspohkliniek van het VUmc worden de lichamelijke complicaties bij kinderen met overgewicht geïnventariseerd en behandeld. Het aantal kinderen met aandoeningen als gevolg van overgewicht zal een steeds grotere druk op de gezondheidszorg leggen. Als kinderen met overgewicht afvallen, neemt de kans op complicaties af. (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen