Ad Valvas 2003-2004 - pagina 75

2003 I

AD VALVAS 25 SEPTEMBER 2003

PAGINA 7

Socioloog Marleen Huysman ziet nieuwe kansen voor kennisnetwerken

Weetjes

Een net dat werkt

Boeven De zwakste schakel van het criminele circuit is het legale bedrijfsleven. Dat is volgens criminoloog Wim Huisman de belangrijkste conclusie van het onlangs uitgelekte VU-rapport De zwakste schakel dat Huisman samen met Mathilde Huikeshoven en Henk van de Bunt schreef Want of het nou om het witwassen van geld gaat, om drugs- en wapenhandel of mensensmokkel, boeven zijn voor bepaalde voorzieningen altijd aangewezen op legale bedrijven. Een voorbeeld van contacten tussen boeven en het reguliere bedrijfsleven is een garagebedrijf met een bepaalde leaseconstructie die het mogelijk maakt dat criminelen in auto's rijden die niet op hun eigen naam staan geregistreerd. "Als de politie daar strikter toezicht houdt en bedrijven aanpakt die zich met criminelen inlaten, %an ze de criminaliteit gevoelige klappen toedienen", aldus Huisman. (PB)

Bekkeninstabiliteit

iracht andse waren. ;t ver)komt ;nstute ezig te kunL dat ben, vinlijk spotna de iterite: als Ik doe t om ;ing te ^at ^el

Epilepsie

Veel uitvindingen worden gedaan rond de koffieautomaat. Daar worden de interessante ideeën uitgewisseld. Dat moet professioneler kunnen, dachten veel managers, en dus bouwden ze de afgelopen jaren driftig aan computersystemen voor kennisuitwisseling. Tot nu toe zonder succes. IVIarleen Huysman weet hoe het wél moet en organiseerde een groot congres over netwerken en technologieën. Weimoed Visser

Unilever heeft overal ter wereld fabneken die tomatensaus maken. Een paar jaar geleden wilde het bedrijf de kennis over dat product bundelen. Het huurde dus een conferentiecentrum in Kenia waar alle tomatensausexperts een week lang met elkaar in gesprek gingen. "Die mensen hebben passie voor h u n vak, dus ging het ook 's avonds in de kroeg nog over over ketchup en tomatenpuree", vertelt Marleen Huysman, •' socioloog en universitair hoofddocent bij bedrijfswetenschappen. Sindsdien * weten Unilevers ketchupexperts wie wie IS en wisselen ze per mail informatie uit. Het symposium was dus een succes. Toch werd het feitelijke doel - een • grote database met alle ins and outs van de tomatensausproductie - niet bereikt. "Wat er uiteindelijk in de computer terechtkwam, was kennis die al die experts toch al bezaten. Dus werd het systeem later door niemand gebruikt", legt Huysman uit. En Unilever staat niet alleen met die mislukking, weet de socioloog. Pogingen van bedrijven om kennis te institutionaliseren lopen vaak op niets uit. Deels doordat je lang niet alle , tennis kunt vangen in een computersysteem, maar ook doordat zulke systemen zijn gebouwd door computerdeskundigen die zich niet hebben afgevraagd of en hoe mensen ermee Willen werken." leiging adzi|imer,

1 Kapitaalverlies

, spin jciety

Peter Strelitski

Marleen Huysman: " I F e r s vragen zich te weinig af hoe mensen met computersystemen wericen"

> Informatici, zo concludeert Huysmans jUit dergelijke voorbeelden, zouden |itieer moeten samenwerken met «gedragswetenschappers. Want je kunt ^Pas een zmvol informatiesysteem bouten als )e een bedrijf hebt onderwor-

pen aan een netwerkanalyse, waarmee je de formele en informele contacten binnen groepen in kaart brengt. Daarom organiseerde Huysman afgelopen weekend een groot congres over netwerken en technologieën om computermensen en sociale wetenschappers bij elkaar te brengen. De belangstelling was groter dan ze had verwacht - er kwamen maar liefst 270 informatici, gedragswetenschappers, managers en consultants uit 25 landen op af Huysman, tevreden: "Dat toont aan hoe relevant en nieuw het is om mensen uit die verschillende disciplines bij elkaar te brengen." Een belangrijk thema op het congres, dat plaatsvond m Felix Meritis en de Rode Hoed, was hoe je werknemers hun kermis kunt laten delen en welke computersystemen daarvoor geschikt zijn.

Hip intranet Huysman deed zelf als socioloog jarenlang onderzoek naar kennis en kennisnetwerken binnen bedrijven. Kennis is een van de belangrijkste vormen van kapitaal in een bedrijf Maar ze zit in de hoofden van mensen en is daarmee ongrijpbaar voor managers. Als werknemers van baan wisselen of ziek zijn, gaat een deel van dat 'kapitaal' verloren en dat kost bedrijven handenvol geld. En als collega's van elkaar niet weten wat ze hebben onderzocht, is de kans groot dat ze dubbel werk doen. Het is daarom logisch dat grote bedrijven al sinds een aantal jaar grip wil krijgen op die kennis. Maar dat is niet zo makkelijk. Huysman: "Honderdduizenden euro's zijn er al uitgegeven aan computersystemen om kennis van werknemers op te slaan. Een paar jaar geleden was dat helemaal hip. Elk bedrijf wilde een intranetsysteem waarop je de kennis van alle col-

lega's moest kunnen raadplegen. Werknemers hadden sessies waann ze moesten vertellen wat ze wisten mindmapping heette dat - en al die informatie werd vervolgens in een databestand gezet. N u liggen de meeste van deze systemen te verstofïen. Veel relevante kennis bleek impliciet, mensen weten veel onbewust. Die dingen komen dus ook niet naar boven bij mindmapping. Bovendien blijkt dat werknemers deze systemen niet graag gebruiken." Ook hebben informatici bij de ontwikkeling van dit soort systemen onderschat dat mensen het belangrijk vinden te weten van wie de informatie afkomstig is. "Als je iemand ziet of belt, kun je de waarde van diens informatie beter inschatten. Je laat meewegen of je iemand sympathiek, betrouwbaar en intelligent vindt. Bij kennis uit computersystemen mis je deze achtergrondinformatie en dat vinden mensen niet prettig. Als ze al een informatiebank gebruiken, is het vaak als veredeld telefoonboek."

Netwerkcultuur Maar dat wil niet zeggen dat elk systeem om kennis op te slaan of te delen bij voorbaat tot mislukken is gedoemd. Huysman noemt als voorbeeld Shell. "Daar hebben ze een systeem waarbij werknemers een vraag kunnen posten; andere werknemers kunnen dan antwoord geven. Als iemand op een afgelegen boortoren een pomp moet repareren, kan hij zo andere experts raadplegen. Bij Shell werkt het systeem erg goed. Binnen een paar minuten hebben mensen drie, vier antwoorden op hun vraag." Huysman verklaart het succes van dit informatiesysteem uit de netwerkcultuur die de oliegigant kenmerkt. "Bij Shell wordt het erg belangrijk gevon-

Bekkeninstabiliteit is geen hysterische epidemie en wordt ook niet veroorzaakt doordat Nederlandse vrouwen te veel fietsen. Een jaar of tien geleden werden deze fabeltjes breed uitgemeten in de media. Sindsdien worden ze algemeen als waarheden aanvaard. Op een symposium in de VU-aula op 27 september verdiepen wetenschappers uit binnen- en buitenland zich in de werkelijke oorzaken van bekkeninstabiliteit. Bekkeninstabiliteit komt voor bij 45 procent van alle zwangere vrouwen, na de zwangerschap bij een kwart. W u WenHua, orthopedist van de Chinese Fujian Medical University, presenteert op het symposium het bewijs dat bekkeninstabiliteit van alle tijden en alle culturen is. VU-hoogleraar Onno Meijer concludeert juist dat bekkeninstabiliteit een nieuw soort ziekte is. (PB)

den contacten met allerlei mensen birmen het bedrijf te hebben. Bovendien is het forum openbaar, waardoor leidinggevenden ook kunnen zien wie er antwoorden geeft. Daarom werkt het systeem waarschijnlijk zo goed." Binnenkort begint Huysman met een onderzoek bij de Stichting Nederlandse Vrijwilligers (SNV), die ook een eigen mformatieuitwisselingssysteem wil. "Hun ontwikkelingswerkers zitten erg verspreid en afgelegen, dus dat lijkt een beetje op Shell, maar de bedrijfscultuur is totaal anders", vertelt Huysman. Welk informatiesysteem het gaat worden, weet ze nog niet. Daarvoor wil ze eerst de sociale netwerken bmnen de SNV in kaart brengen.

Randfiguren D e methode die Huysman gebruikt, de netwerkanalyse, komt van oorsprong uit de culturele antropologie. Het brengt de formele en informele contacten binnen groepen mensen in kaart en geeft daarmee een idee van de juiste kanalen voor kennisuitwisseling binnen een organisatie. Huysman verwacht er veel van, maar ziet tegelijkertijd de bui al hangen: "Ik hoop dat het niet een nieuwe manier wordt om werknemers te beoordelen. In elke groep heb je namelijk randfiguren en mensen met een spilfunctie, maar randfiguren zijn net zo nodig als spilfiguren, omdat die eersten vaak meer contacten hebben binnen andere netwerken. Daardoor komen juist zij vaak met de echt vernieuwende ideeën. Als bedrijven te resultaatgericht omgaan met netwerkanalyses, krijg je hetzelfde als met die informatiesystemen een paar jaar geleden. Dan kost het alleen maar geld en heeft niemand er uiteindelijk wat aan."

Waar in de hersenen epilepsie ontstaat, is te achterhalen via metingen van magnetische (MEG) en elektrische (EEG) hersenactiviteit. Het probleem is dat er verschillende soorten epileptische pieken in verschillende delen van de hersenen kurmen ontstaan. Dankzij een nieuwe, computergestuurde methode van VU-onderzoeker Dennis van 't Ent kan de epileptische haard beter en sneller worden gelokaliseerd. Vaak kunnen die hersengebieden worden verwijderd, waarna de patiënt geen aanvallen meer heeft. De resultaten van dit onderzoek zullen worden gepubliceerd in het wetenschappelijk vakblad Clinical Neurophysiology en hebben Van 't Ent al de WA Cobb Award opgeleverd, een internationale onderscheiding voor jonge onderzoekers op het gebied van de klinische neurofysiologie. Van 't Ent ontving de prijs woensdag 17 september. (PB)

PAKs Polycyclische aromatische koolwaterstofien (PAKs) veroorzaken kanker. Ondanks maatregelen is de uitstoot van PAKs, die ontstaan tijdens de onvolledige verbranding van fossiele brandstoffen, nog steeds erg hoog. Veel andere milieugevaarlijke stoffen bleken relatief eenvoudig aan te pakken maar door het economische belang van fossiele brandstoffen is de bestrijding van PAKs een stuk moeilijker. D e industriële bedrijvigheid neemt nog altijd toe. Daardoor blijft de totale uitstoot hoog. Bijna tweehonderd biologen, chemici en milieuwetenschappers uit de hele wereld komen zondag 21 tot en met donderdag 25 september in het West-Indisch Huis bij elkaar om het over PAKs te hebben. Het congres wordt georganiseerd door de faculteiten Aard- en Levenswetenschappen en Exacte Wetenschappen. (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen