Ad Valvas 2003-2004 - pagina 74

AD VALVAS 25 SEPTEMBER 2003

PAGINA 6

'In Griekse restaurants kom ik niet meer' Hoe IS

het nou met Ooit stonden ze in de itrant vanwege een bijzondere prestatie of gebeurtenis in tiun leven. In de rubrielt Hoe is het nou met... verleent Ad Valvas nazorg. Deze week aan vliegtuigspotter en student fysische geografie

zijn hobby vliegtulgspotten bracht Patrick Dirksen (nu 29) eind 2001 in grote problemen. Toen hij op een militaire basis in Griekenland gegevens van vliegtuigen aan het noteren was, werd hij, samen met zijn vriend Frank Mink en twaalf

Patrick

Britten, opgepakt voor spionage. De spotters zaten 37 dagen gevangen voordat ze op borgtocht vrijkwamen. De rechtbank veroordeelde de VU­student vorig Jaar april tot drie jaar cel. Dirksen en de andere spotters zouden hebben geprobeerd toegang te krijgen tot 'nationale geheimen'. Het hoger beroep mochten ze In

Dirksen tekst Martine Postma foto Marijn Alders

eigen land afwachten. In dat hoger beroep, dat a^eiopen november diende, werd de heie groep vrijgesproken.

"Pas sinds eind mei ben ik er defini­ tief van af T o t dat moment had de openbaar aanklager de kans om nóg een keer in hoger beroep te gaan. T o e n we het bericht kregen dat hij dat niet had gedaan, was ik veel opgeluch­ ter dan ik had kunnen vermoeden. Ergens ook wel logisch dat ik er niet helemaal gerust op was; ze hebben ons zo veel rare dingen geflikt daar in Griekenland... Ik heb 37 dagen in een Griekse cel gezeten ­ die herinnering raak ik nooit

meer kwijt. Of ik erdoor veranderd ben? Niet wezenlijk, hoop ik. Mis­ schien ben ik iets relaxtet geworden; in de supermarkt maak ik me niet meer druk als de andere rij sneller gaat. En ik geniet intensiever van klei­ ne dingen, zoals met mooi weer in het park zitten met een flesje wijn. Nee, niet in een Grieks restaurant; daar kom ik niet meer. Hoewel het al ruim negen maanden geleden is dat we werden vrijgespro­ ken, word ik nog constant herkend.

D a t komt ook door mijn werk als bar­ man in D e Prins, waar ik veel mensen ontmoet. Laatst nog was er een meisje dat ogen als schoteltjes kreeg toen ze me zag. Vervolgens riep ze dwars door het café: 'Hé, jij hebt in de gevangenis gezeten!' Daar gaat je imago! In de Nederlandse politiek en diplo­ matie ben ik zwaar teleurgesteld. Alleen L P F ' e r Mat Herben, die zelf jarenlang vliegtuigsponer was, toonde écht betrokkenheid. Hij heeft tijdens het hoger beroep voor ons getuigd en was er de hele week bij. Bij de verkie­ zingen in januari heb ik op hem gestemd. Niet omdat ik de L P F ­ standpunten deel; het was meer een proteststem tegen andere poUtici, die zeiden dat ze wilden helpen maar niets hebben gedaan. Nederland wil altijd laten zien dat we een goede bondgenoot zijn. Daarom stelt de politiek zich in dit soort kwes­ ties zo afwachtend op. Het is bizar, maar burgers komen op de tweede plaats. T o e n mijn vriend Frank Mink en ik twee weken na onze arrestatie

van een politiecel waren overgebracht naar de gevangenis, had Buitenlandse Zaken geen flauw idee waar we w a n Mijn ouders waren helemaal in paniek! Nee, ik heb niet meer het vei­ trouwen dat de staat voor me opkomt als mij iets overkomt in het buiten­ land. Sinds maart ben ik weer aan het stu­ deren. Ik hoop tegen de kerst af te studeren. Het is leuk om weer bezig i zijn met mijn specialiteit, milieukun­ dig bodemonderzoek. Misschien dat het feit dat ik een beetje bekend ben me straks helpt om een baan te vin­ den. Maar ik verwacht het eigenlijk niet. Ik doe nog steeds aan vliegtuigspot­ ten, al was het de eerste keren na c' vrijspraak wel raar. In mijn achter­ hoofd speelde steeds de gedachte: . ik maar geen problemen krijg. Ik d< in ieder geval mijn uiterste best orr vooraf een schriftelijke bevestiging n krijgen dat het is toegestaan. Wat dat betreft heb ik mijn portie wel gehad."

Dromen van een perfecte maatschappij Het ideaal van de 'civil society' is een samenleving waarin burgers zich belangeloos inzetten voor elkaar. Helaas bestaat zo'n aards paradijs niet, concludeert VU­hoogleraar Anton van Harskamp. Dirk de Hoog Premier Balkenende geeft graag hoog op van het maatschappelijk midden­ veld. Daarmee bedoelt hij allerlei organisaties die nuttige of aangename zaken voor burgers organiseren. Voor­ beelden daarvan zijn woningbouwver­ enigingen, sportorganisaties, charita­ tieve mstellingen en belangengroepen. Denk aan het Rode Kruis of Green­ peace. Kenmerk van dit maatschappe­ lijk middenveld is dat het mssen staat, markt en privé­leven in staat. Daar­ door kan het de scherpe kantjes van een te strak of juist een te liberaal overheidsbeleid afvlakken. Ook wer­ ken al die organisaties als het cement van de samenleving. Zonder zangkoor kun je tenslotte niet samen zingen, en bovendien loop je er misschien nog een leuke parmer tegen het lijf. Wetenschappers noemen een maat­

schappij met een hoog ontwikkeld maatschappelijk middenveld een civil society. Over wat dat inhoudt zijn al heel wat boeken geschreven. Daar is recentelijk weer een exemplaar aan toegevoegd door Anton van Hars­ kamp, al jaren onderzoeker bij het VU­Beziimingscentrum en sinds kort bijzonder hoogleraar religie, identiteit en civil society in multidisciplinair perspectief. Vorige week hield hij zijn oratie, die in uitgebreide versie als boek is uitgegeven onder de titel Van fundi's, spirituelen en moralisten. Van een professor met zo'n ingewik­ kelde leeropdracht valt een mgewik­ keld boek te verwachten en dat is het dan ook geworden. "Civil society is een nevelig en elastisch begrip", ver­ ontschuldigt Van Harskamp zich. Hij worstelt zich door een paar eeuwen gefilosofeer over de civil society heen. Eigenlijk gaat het ideaal al terug tot

de Griekse stadsstaat Athene, waar vrije burgers met elkaar de maat­ schappelijke situatie bediscussieerden en de politieke koers bepaalden. "Het ideaalbeeld zijn maatschappelij­ ke verbanden waarin mensen geen calculerende wezens zijn, maar op elkaar betrokken, solidaire, voor

recensie elkaar zorgende, zeg maar geciviliseer­ de wezens", aldus Van Harskamp. "Dié civil society bestaat als zodanig niet, en kan niet bestaan", is zijn con­ clusie. Kijk maar naar wat die organi­ saties m de praktijk voorstellen. Woningcorporaties, ooit ontstaan als echte coöperaties waar mensen direct zeggenschap hadden over de kwartjes die ze inbrachten om fatsoenlijke hui­ zen voor de gewone man te bouwen, zijn verworden tot bureaucratieën waarin bewoners niets meer te vertel­ len hebben. Of neem Greenpeace.

Dat zijn betaalde actievoerders met professionele fondsenwervers die tien­ duizenden mensen weten over te halen een girokaart in te vullen. Maar al die donateurs voeren echt geen maatschappelijk debat met elkaar over' het milieu. Van Harskamp wil vooral onderzoek doen naar de rol die religie in de civil society kan spelen. Nagenoeg alle onderzoekers zijn het er immers over eens dat 'religieuze' mensen meer doen aan zaken als vrijwilligerswerk en caritas. In het boek komen veel boeiende onderwerpen aan de orde. Alleen moet je er wel echt voor gaan zitten. N e e m de volgende passage: "Het is duidelijk dat er meer onderzoek gedaan zou moeten worden, met name naar verschillen in correlaties tussen onderscheiden dimensies van religieuze participatie. (...) Er zijn bij­ voorbeeld aanwijzingen dat persoonlij­ ke religiositeit meer correleert met burgerlijk engagement dan theologi­ sche overtuigingen, waarbij bovendien gedifferentieerd kan worden naar de specifieke inhoud van beide catego­ rieën." Natuurlijk doe je dan lekker

lang met zo'n boekje. Maar de neiging is sterker om het na een paar bladzij­ den weg te leggen. En dat is jammer, want het onderwerp is actueel en boeiend genoeg. Anton van Harskamp, Van fundi's, spin­ tuelen en moralisten: Over civil society en religie. Uitgeverij Kok, 130 biz., € 11,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen