Ad Valvas 2003-2004 - pagina 95

CULTUUR BOEKEN

fS> VALVAS 2 OKTOBER 2003

PAGINA 11

Kerken naar Kuypers smaak Zijn bekendste kerk ging begin dit jaar in vlammen op. En veel van zijn andere kerken zijn inmiddels godhuis-af. Tijd om zijn ontwerpen eens op een positieve manier onder de aandacht te brengen. Tot eind november in de Bos-en-Lommerse Pniélkerk: het werk van de gereformeerde architect B.T. Boeyinga. Annemieke Bosman Als je het lage, witte gebouw aan de Bos en Lommerweg ziet liggen, denk )e even dat je op een moskee afstevent. Maar het is wel degelijk een kerk: de gereformeerde Pniëlkerk om precies te zi)n, in de jaren vijftig van de vorige eeuw ontworpen door de Amsterdamse architect B.T. Boeyinga (18861969). In de volksmond werd het gebouw liefkozend "het theelichtje" genoemd, omdat door de vele ruitvormige vensters een warm licht naar buiten scheen. Inmiddels zullen niet veel omwonenden die benaming nog in de mond nemen. De gereformeerde gemeente in Amsterdam-West heeft plaatsgemaakt voor een grotendeels islamitische bevolking en de kerk wacht al dne jaar op een nieuwe bestemming. Maar hoewel dat dus zeer voor de hand ligt, zal er toch geen moskee m worden gevestigd. "Er komt waarschijnlijk een theater in", vertelt architect Radboud van Beekum terwijl hij de toegangsdeuren openzet. Hij heeft in de Pniëlkerk met financiële steun van onder meer de VU een tentoonstelling over leven en werk van B.T. Boeyinga ingericht, voordat straks de oorspronkelijke betekenis van het gebouw verloren gaat. Die betekenis is sterk geënt op de calvinistische opvattingen van theoloog en VU-oprichter Abraham Kuyper. "Kuyper vond dat voor het bouwen van een kerk het gesproken woord het uitgangspunt moest zijn. Iedereen moest de dominee goed kuimen horen. Dus heeft Boeyinga de tradi-

tionele, kruisvormige plattegrond gelaten voor wat die was en de kansel een centrale plaats gegeven. Als je om je heen kijkt, zie je dat de geloofsgemeente daar in een waaiervorm omheen zat." In de Pniëlkerk zijn ook elementen van andere kerken van Boeyinga te bewonderen. Zo wist Van Beekum de hand te leggen op een fragment van de Haarlemse Koningkerk, die begin dit jaar afbrandde. Het is de kop van Calvijn. Somber en met een grove beitel uit zijn steen losgemaakt, sierde hij, samen met andere belangrijke hervormers als Luther en - alweer - Kuyper, de ingang. Overigens tot ongenoegen van de plaatselijke gereformeerden, voor wie dergelijke beelden riekten naar "paapse afgoderij". Die lastige kwestie heeft Boeyinga volgens de overlevermg heel wat nachten uit zijn slaap gehouden, maar toegegeven heeft hij blijkbaar niet. "En hier hebben we een maquette van de Eusebiuskerk in Arnhem", gaat Van Beekum verder. "Je kunt de torenspits eraf halen, zie je wel?" Naast de kerk staat een viertal andere torenspitsen uitgestald, waaronder één van Boeyinga. Ze kunnen om beurten op het houten bouwsel worden geplaatst. "Zo kon de jury goed bekijken wie de verwoeste kerk na de Tweede Wereldoorlog in zijn oude glorie mocht herstellen", licht Van Beekum toe. Boeyinga werd het niet en dat is, voor zover een leek dat kan beoordelen, niet helemaal ten onrechte. Zijn toren is nogal plomp en lijkt slecht bij de miniatuur-Eusebiuskerk te passen.

Exterieur Pniëlkerk, B.T. Boeyinga, Amsterdam 1954 Overigens heeft Boeyinga zich pas later in zijn carrière op het bouwen van kerken gestort. Zoals wel meer van zijn collega's leerde hij het vak al doende. Nadat hij zich van timmerman, tekenaar en bouwopzichter had opgewerkt tot architect, hield hij zich als aanhanger van de Amsterdamse School vooral bezig met de volkshuisvesting, die in de jaren twintig van de vorige eeuw goed op gang begon te komen. Kerken waren op dat 'rode' terrein, waar de verheffing van de arbeider centraal stond, zelfs min of meer taboe. Bij de ontwikkeling van

de zogenaamde Tuindorpen in Amsterdam-Noord wilde Arie Keppler, de toenmalige directeur van de Gemeentelijke Woningdienst, er niks van weten. Net als kroegen moesten ze maar daarbuiten worden neergezet. Birmen de wijken zelf mocht niets de arbeider afleiden van zijn wezenlijke taak; mooie boeken lezen, naar opera's luisteren, met andere woorden: letterlijk de blik naar binnen richten. Dus bouwden de verantwoordelijke architecten in Oostzaan, Nieuwendam en Buiksloterham huizen met kleine vensters, waardoor geen arbei-

der naar buiten kon gaan zitten koekeloeren. Laat staan op de vensterbank geleund met zijn buren kletsen, zoals in volkswijken gebruikelijk. Heel bevoogdend allemaal, maar wie zijn krot in de binnenstad kon verruilen voor een dergelijk knap woninkie - een groot huis was het met - keek waarschijnlijk niet op wat overheidsbemoeienis meer of minder. De tentoonstelling B.T. Boeyinga, Amsterdamse School architect is t/m 23 november dagelijks tussen 11.00 en 17 00 uur te zien in de Pniëlkerk, Bos en Lommerweg 189. Entree € 5,-.

Studeren op een student Hoe zet je overtuigend een wiskundestudent neer? Voor acteur Joost Claes (1976) is dat op dit m o m e n t een belangrijk vraagstuk. Samen met niemand minder dan Carice van Houten (Hedda Gabler, Minoes) en Jules Hamel (onder meer bekend van tv-series als Vrouwenvleugel en Westenwind) is Joost Claes de hele maand oktober te zien in het Amsterdamse Compagnietheater in het toneelstuk Het bewijs van de Amerikaanse schrijver David Auburn.

"Het is tegelijkertijd wel en niet lastig om me in wiskundestudent Harold te verplaatsen", vertelt Claes als hij even vnj heeft van zijn drukke repetitieschema. "Niet lastig omdat ik zelf een fascinatie voor logica heb en me dus kan voorstellen dat iemand wiskunde zou studeren. Wel lastig omdat Harold erg op zijn ratio steunt. Die neiging herken ik wel, maar ik geloof dat ikzelf nu wel zo ver ben dat ik ook op mijn intuïtie durf af te gaan." Het bewijs is de derde grote productie waaraan Claes sinds zijn afscheid van

de Toneelschool in 2001 meedoet. Eerder had hij rollen in The Prefab Four van Orkater en in de speelfilm De oesters van Nam Kee. "Maar met Harold moet ik mijn eerste 'echte' personage neerzetten, met een eigen karakter. Dat vind ik natuurlijk geweldig, maar eerlijk gezegd ook wel eng." Harold is de favoriete student van zijn professor (Jules Hamel). Hij is verliefd op diens dochter Catherine (Carice van Houten). Hij komt in een lastig parket als hij na het overiijden van zijn leermeester m diens nalatenschap een

uniek wiskundig bewijs ontdekt, waarvan hij vermoedt dat dat de hele wetenschappelijke wereld op zijn kop kan zetten. Want hij twijfelt eraan of zijn professor wel zo geniaal was dat hij dat zelfheeft kunnen uitdokteren. Joost Claes: "En daar zie je hoe zijn ratio Harold dwarszit. Terwijl hij probeert met zijn verstand op alles grip te krijgen, kan hij ondertussen totaal niet uit de voeten met die beladen erfenis. Laat staan dat hij Catherine het hof durft te maken." Vindt hij Harold een typische wiskun-

Voor vijftig euro boeken

De keuze van Wereldwinkelverkoper Aclinda Blokker Elke week laat Ad Valvas iemand voor 50 euro winkelen bij de VU boekhandel. Deze week is het de beurt aan Adinda Blokker (20), derdejaars antropologie. Floor Bal Smds drie weken werkt Adinda Blokker bij de W e reldwinkel in de kelder van het hoofdgebouw. "Ik ben voor bewust kopen. Bovendien kochten we thuis ook veel bij de Wereldwinkel, dus daar heb ik het waarschijnlijk van." Haar nieuwe vrijwilligerswerk roept veel enthousiasme in haar op. Zo veel zelfs dat 2e gtaag Het avontuur van Max Havelaar: Over Fair tirade, Max Havelaar-kqffie en Okee-bananen wil lezen. Dit boek van Nico Roozen ( € 18,-) gaat over de opnchting en de geschiedenis van de winkelketen. Het leek me altijd leuk om dat boek te lezen. N u ik M Werk, lijkt het me goed om er meer van af te Weten." Helaas voor Adinda is het niet op voorraad, dus moet het besteld worden. Vnjwel meteen daarna kiest ze een tweede boek: j «are snuiters van Midas Dekkers ( € 14,90). Dit werk I Ijeeft veel raakvlakken met haar studie. Dekkers "eeft een aantal foto's gekozen die het westerse contact met vreemde volkeren door de jaren heen laat len. "Vroeger werd er anders tegen ze aangekeken, j "*eer alsof het vreemde wezens waren", vertelt Adin-

da. Ze wijst een foto in het boek aan. "Hier zie je dat antropologen zelfs schedels meten." EigenHjk wil ze nu graag een boek over Kameroen. Daar heeft ze namelijk van haar tweede tot haar twaalfde gewoond. Dat haar vader bij de zending werkte, heeft haar huidige studiekeuze wel beïnvloed, denkt ze. Maar over Kameroen heeft de VUboekhandel geen boeken. Wel ligt er Was ik in vredesnaam maar thuis bij de warme kachel gebleven, een bundel verhalen van reizigers, journalisten en antropologen die over hun, vooral slechte, ervaringen in het buitenland vertellen ( € 12,50). "Dit is vooral leuk als je thuis zit." Als laatste kiest ze nog een 'leesboek'. Nisa van Majorie Shotak ( € 7,95) gaat over een antropologe die samen met een vrouwelijke jager door de Kalahariwoestijn trekt. "Ik heb echt de neiging om alles meteen te gaan lezen", zegt Adinda verlekkerd als ze alle boeken bij elkaar heeft. "Maar waarschijnlijk kan dat pas in de kerstvakantie. Ik moet eerst maar eens aan de studieboeken. D e komende periode heb ik veel te doen."

destudent met zijn gestoethaspel op het gebied van de sociale vaardigheden? "Al repeterend moet ik er natuurlijk voor uitkijken dat ik geen karikatuur van hem maak. Hij is eigenlijk een doodnormale jongen, met de twijfels van iedere twintiger. Geen nerd m ieder geval." (AB) Het bewijs is van 29 september tot en met 2 november te zien in het Compagnietheater, Kloveniersburgwal 50 Aanvang 20 00 uur, entree vanaf € 12,- Reserveren. 020-5205320 Info. v^viw.toneel.ni.

Fictie ioi"fictie In de VU-boekhandel werden de volgende boeken de afgelopen maand het best verkocht: 1) A r k o O d e r w a l d e.a.. De taal van het gevoel 2) M i c h e l H o u e l l e b e c q , Elementaire deeltjes ( m i d p r i c e ) 3) M a r j o l i j n d e V o s , Kat van sneeuw 4) A r t h u r J a p i n , Een schitterend gebrek 5) Steffie v a n d e n O o r d , Eeuwelingen (midprice) ingezonden mededeling

F. Zöllner

Leonardo da Vinci Prachtige uitgave met alte schilderijen en tekeningen

€ 150,-

| v u 5oe/c/7ande/1 Amsterdam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen