Ad Valvas 2003-2004 - pagina 458

Rapport Wetenschapswinkel gepresenteerd op dag tegen vrouwenbesnijdenis

RENE DEN ENGELSMAN AVC

Vrouwenbesnijdenis. Niemand weet precies hoeveel meisjes en jonge vrouwen in Nederland er het slachtoffer van worden. Dat het ritueel voorkomt, dat is zeker. Het culturele gebruik is hardnekkig, onwetendheid over de gevolgen de norm. Acht studenten onderzochten via de Wetenschapswinkel de moeilijkheden die het voorkomen van vrouwenbesnijdenis met zich meebrengt. Vrouwenbesnijdenis is in landen in en rond de Sahara al duizenden jaren oud. In Nederland kennen we het gebruik ook sinds de komst van vooral Somalische vluchtelingen. Het Pharos Kenniscentrum Vluchtelingen en Gezondheid organiseert voorlichtings-

bijeenkomsten voor de Somalische gemeenschap om te proberen hen van besnijdenis te weerhouden. Besnijdenis is bijzonder pijnlijk, en omdat de slachtoffers nog jonge meisjes zijn, IS het kindermishandeling. In opdracht van Pharos deden acht

Publiek gaat in debat met politiek: Coskun Cörüz (CDA), Khadija Arib (PvdA), Boris Dittrich (D66), Ayaan Hirsi Ali (WD) studentes via de Wetenschapswinkel onderzoek naar het voorkomen van besnijdenis. Zij presenteerden hun resultaten op de internationale dag tegen vrouwenbesnijdenis. Dat was op 6 februari, daags nadat Tweede Kamerlid Ayaan Hirsi Ali pleitte voor een jaarlijkse controle van meisjes uit risicolanden. Meisjes moeten vol-

gens haar plan eens per jaar naar de ggd zodat een jeugdarts kan vaststellen of het meisje verminkt is of niet. Omdat ouders volgens de wet de verantwoordelijkheid hebben zorg te dragen voor het welbevinden van hun kroost, zijn zij strafbaar wanneer een meisje besneden blijkt. Het Wetenschapswinkelonderzoek wijst in een andere richting, namelijk meer voorlichting. Zo'n medisch onderzoek dat Hirsi Ali voorstelt, is gênant en moeilijk aan een kind uit te leggen als het weliswaar uit een risicoland komt maar niet tot een risicogroep behoort. Vervolgens jaag je de risicogroepen weg bij de medische zorg: wie een kind wil besnijden m de wetenschap dat dat verboden is, deinst er ook niet voor terug om medische zorg te ontlopen als dat onverenigbaar is met het culturele gebruik. Ten slotte is de genitale verminking onherstelbaar. De ouders straffen is vanuit de wet wenselijk, maar je kunt je afvragen wat het beste is voor het kind. De kinderbescherming grijpt bij kindermishandeling vooral in als er kans op herhaling is. Anderzijds heeft het geen zin een wet te ontwerpen die vervolgens niet nageleefd kan worden. Jeugdartsen zouden wel een rol kunnen spelen. Een genitaal onderzoek bij jongetjes is vrij gewoon, om te controleren of de testikels goed zijn ingedaald. Maar aan genitaal onderzoek bij meisjes ter voorkoming van besnijdenis kleven praktische bezwaren, stelt studente Marjolein Zwaan

in haar onderzoek: de jeugdarts ziet de kinderen vaak rond hun zesde levensjaar. Besnijdenis vindt op iets latere leeftijd plaats. Bovendien blijft de gêne en behoren niet alle kinderen uit risicolanden tot risicogroepen.

Voorlichting laat cultureel gebruik wankelen Het beste zou natuurlijk zijn als de besnijdenis niet zou plaatsvinden. Om dat te bewerkstelligen is voorlichting nodig. Je kunt niet verwachten dat in een cultuur waar 98% van de vrouwen besneden is, iemand uit zichzelf zo'n gebruik aan de wilgen hangt. De studentes signaleerden bij de Somalische bevolkingsgroep onder meer angst om anders te zijn dan anderen en vrees voor het ontberen van een huwelijkspartner. Dat vrouwen in Nederland niet worden besneden is voor velen een openbaring, en juist bij migranten ontstaat twijfel over de juistheid van het gebruik. Voor deze vrouwen is de relatie tussen lichamelijke klachten, zoals urineweginfecties en voortdurend bloedverlies, en het besneden zijn ook nieuw. Voorlichting brengt mensen meer aan het twijfelen, maar wie verwacht dat vrouwenbesnijdenis op korte termijn is uitgebannen, komt bedrogen uit. Dat vereist namelijk een cultuuromslag die meer tijd vergt. René Rector De bundel "Van verzwegen pijn naar stil ver driet" met 8 artikelen van studenten is gra tis aan te vragen bij de Wetenschapswinkel

Kleur bekennen tijdens afstuderen welk deel van het probleem wil je aanpakken^ Vooral in de 'Waaromvraag' spelen de 3K's een rol. Door hierover gesprekken met studenten te voeren, konden we een relatie leggen tussen hun persoonlijke idealen en de motivatie voor hun onderzoeksonderwerp", aldus Boschhuizen.

Waarom kiezen studenten voor hun specifieke scriptieonderwerp? Maken ze wel een bewuste keuze? Met deze vragen in het achterhoofd zijn de Wetenschapswinkel en Van Waarden Weten dit voorjaar een pilot gestart. Hun doel: reflectie onder studenten in de afstudeerfase stimuleren. Met de pilot sluiten de Wetenschapswinkel en Van Waarden Weten aan bij de trend van reflectief onderwijs binnen de VU. Van Waarden Weten houdt zich dagelijks met dit thema bezig en ontwikkelt projecten om reflectie terug te brengen in de collegebanken. Rob Boschhuizen is algemeen programmaleider bij Van Waarden Weten. Hij legt uit wat Van Waarden Weten met reflectief onderwijs beoogt. "Studenten hebben tijdens hun studie te maken met een samenspel tussen verschillende waarden. Zo nemen ze hun persoonlijke waarden mee. Hun eigen ideeën en intuïties en daaronder liggende waarden zijn belangrijk bij het maken van keuzes en de verantwoording daarvan. Ook spelen professionele waarden een rol. Die schuilen m de vakkennis en de vakvaardigheden die studenten verwerven. Ook doen academische waarden mee. Door na te denken over de vaktheorie vanuit de ethiek of filosofie kunnen studenten persoonlijke en professionele waarden hieraan spiegelen. Studenten zouden tijdens hun studie bezig moeten zijn al deze waarden te (her)kennen en tegen elkaar af te wegen." Studenten kunnen zich bewust worden van deze waarden, als ze voor concrete dilemma's worden gesteld en daarin kleur moeten bekennen. Dit betekent dat ze keuzes maken, hun keuzes verantwoorden en er over gaan discussieren met medestudenten en docenten. Boschhuizen noemt het de '3K's' en ontwikkelde

Sinds begin dit jaar past hij de 3K's toe in de pilot met de Wetenschapswinkel. Samen met Marlijn Caspers van de Wetenschapswinkel en Bram Franssen, scriptiecoordmator bij de faculteit der Sociale Wetenschappen, begeleidt hij vier studenten die gezamenlijk aan een afstudeerproject werken. (Zie voor de inhoud van het on-

RENE DEN ENGELSMAN AVC

Rob Boschhuizen 'Vooral in de 'Waarom-vraag' spelen de 3K's een rol.' het model voor Dilemma Gestuurd Onderwijs dat faculteiten gebruiken om aan de waardendiscussie vorm te geven. Boschhuizen is ervan overtuigd dat de 3K-benadering ook bij afstudeerscripties zinvol kan zijn. "Het komt te vaak voor dat studenten alleen maar een scriptie schrijven om studiepunten te verzamelen en hun titel te halen." Hij deed er rond 1 999 ervaring mee op aan de lerarenopleiding van de VU, waar sommige aankomende leraren op een minder gemotiveerde wijze praktijkonderzoek deden. Vaak deden ze het onderzoek alleen omdat het nu eenmaal moest om hun lerarengraad te behalen. "We hebben geprobeerd hier wat aan te doen door hen te helpen bij het formuleren van de probleemstelling. We gebruikten hiervoor de zogenoemde 5W-vragen: wat is het probleem, waarom is het een probleem, voor wie is het een probleem, waar speelt het probleem en

derzoek pagina 3 in deze Schap.) Hierin prikkelen ze studenten kleur te bekennen via de 5W-vragen en persoonlijke dilemma's die tijdens het onderzoek opborrelen. Hiervoor houden studenten een dagboek bij waarin ze reflecteren op hun eigen rol tijdens hun onderzoek. Ze werken hierbij met vragenlijsten, waarin naast technische vragen over hun onderzoek de 5W-vragen en persoonlijke dilemmavragen zijn verwerkt. Boschhuizen is tevreden over de pilot. "Het blijkt opnieuw dat de 5Wvragen de studenten niet alleen meer inzicht in hun probleemstelling geven, maar ook hun motivatie voor deze probleemstelling te kiezen.

Daarnaast worden studenten zich ervan bewust dat zij zelf ook de meetinstrumenten zijn die hun omgeving beïnvloeden. Ze worden zich bewust van in hun eigen aandeel in het onderzoek en kunnen het resultaat beter op waarde schatten. Bovendien werken zij gemotiveerd omdat zij door hun probleemstelling af te wegen begrijpen waarom zij voor dat ene onderwerp hebben gekozen." Boschhuizen wil na evaluatie van de pilot verder met deze vorm van scriptiebegeleiding en de ervaringen delen met scriptie- en onderzoeksbegeleiders binnen andere faculteiten. Susanna Wiersma

Onderzoek gesubsidieerd werk beïnvloed door politieke ommezwaai De politieke klimaatwisseling, na de verkiezingen van 2002, bracht een omslag teweeg voor het onderzoek van Bert van Bergen naar gesubsidieerde banen, waaronder de bekende Instroom/Doorstroom (f/0)-banen vallen. De invalshoek draaide van maatschappijgericht naar prestatiegericht. Van Bergen: "Vervelend? Welnee, het overleg verliep vlot." De opdrachtgever, de Werkgeversfederatie Doorloopbanen (WFD), wil van de student Sociale Culturele Wetenschappen weten onder welk soort begeleiding het grootste aantal gesubsidieerde werknemers doorstromen naar niet-gesubsidieerd werk. "Ik was zelf blij met die wijziging", bekent Van Bergen. "Maatschappelijke relevantie IS nauwelijks meetbaar. Begeleidingstrajecten zijn concreter en bovendien in de praktijk bruikbaar." "Vroeger waren l/D-banen meer gericht op het activeren en uit het socia-

le isolement halen van langdurig werklozen," weet Van Bergen. "Meer ook dan op doorstroming naar nietgesubsidieerd werk. Tegenwoordig wil de overheid resultaten zien." Boven op die politieke omslag en de opvolgende bezuinigingen, waardoor elke besteding voortaan gestaafd wordt aan concrete resultaten, krijgt de WFD ook concurrentie. Vanwege de ingevoerde WIW, de wet inschakeling werkzoekenden, mogen sinds kort, naast overheid en bedrijfsleven, ook particuliere organisaties gesubsidieerd werk creëren. De subsidiepot wordt kleiner maar het aantal aanvragers talrijker.

Nuttig Voor bestaande instellingen voor gesubsidieerde arbeid betekent dit dat ZIJ een nieuwe werkwijze moeten vinden of ondergaan. Van Bergen: "WFD heeft afgelopen jaren enorm veel kennis opgedaan over onder meer l/D-begeleiding en -organisa-

tie. Het zou zonde zijn als die nu verdwijnt. Ik help met het vinden van gereedschap om de nieuwe doelen te halen en tegelijkertijd die nuttige kennis te behouden." Van Bergen heeft een theoretisch kader opgesteld dat is gebaseerd op Human Resource Management en waaraan hij het nieuwe begeleidingstraject wil gaan ophangen. "De begeleiding moet straks aansluiten op zowel het niveau van werknemer als op werkgevers- en arbeidsmarktniveau. HRM past daarbij omdat het mensgericht is maar de organisatie met uit het oog verliest." Binnenkort gaat een enquête de deur uit naar honderden organisaties voor gesubsidieerd werk. Gevraagd wordt naar hun werknemerbegeleidingsmethode. Van Bergen vergelijkt de antwoorden met de doorstroomcijfers en vist zo de effectieve begeleiding eruit. "Begin juli hoop ik alles in kan nen en kruiken te hebben." Karin Postelmans

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen