Ad Valvas 2003-2004 - pagina 117

AD VALVAS 16 OKTOBER 2003

PAGINA 5

Dieslezing over de rol van emoties in het criminaliteitsbeleid

Weetjes

'De roep om veiligheid dreigt door te slaan'

Astma Arts-assistenten kunnen het werk van huisartsen op het gebied van astmavoorlichting aanzienlijk verlichten. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van VU-medicus Arlette HesseUnk. Hesselink onderzocht de effectiviteit van een voorlichtingscursus inhalatietechniek voor astmapatiënten en patiënten met chronische obstructieve longziekten, gegeven door een praktijkassistent. Een groep van 139 patiënten kreeg één huisartsconsult, gevolgd door een of meer afspraken bij de praktijkassistent. 137 patiënten uit een andere groep bleven hun gewone zorg ontvangen. Na twee jaar bleek de inhalatietechniek in de groep die het educatieprogramma had gevolgd beter dan in de 'gewone' groep. Om te zien of een intensiever educatieprogramma ook effect heeft op aspecten als levenskwaliteit en therapietrouw, is aanvullend onderzoek nodig. (PB)

Oogbewegingen

Henk van de Bunt en Catrien Bijleveld: 'Het is gevaarlijk dat de politiek vage angstgevoelens als kompas voor beleid neemt'

Christiaan Krouweis

Straatrovers, drugscriminelen, terroristen: we worden er steeds banger voor. Terwijl het grootste gevaar nog altijd schuilt in onze huisgenoten en mede-weggebruikers. VU-criminologen Henk van de Bunt en Catrien Bijleveld grijpen de dieslezing aan om vraagtekens te plaatsen bij de nationale veiligheidsobsessie.

"Ka)k, zelfs de politie voelt zich al onveilig", zegt VU-hoogleraar criminologie Henk van de Bunt, wijzend op de voorpagina van Trouw. 'Oudere agenten lopen liever een straatje om dan dat ze ingrijpen', kopt het dagblad. "De samenleving is geobsedeerd geraakt door veiligheidsrisico's. We moeten uitkijken dat we daar niet in doorschieten", zegt Van de Bunt, die zowel aan de VU als aan de Erasmus Universiteit een parrtime aanstelling heeft. Samen met collega Catrien Bijleveld zal Van de Bunt maandag 20 oktober, tijdens de diesviering van de VU, een lezing geven over 'de grens van onveiligheid'. 'Van onaangepast naar crimineel gedrag: Een glijdende schaal?', luidt de ondertitel. Burgers voelen zich onveilig, ongeacht de objectieve kans om slachtoffer van een misdrijf te worden", legt Van de Bunt uit. "Het gaat ze ook niet alleen om criminaliteit, maar om het gevoel dat de samenleving verloedert. Uit onderzoek blijkt dat mensen zich vooral onbehaaglijk voelen door dingen als hondenpoep en kapotte vuilniszakken op straat, rondhangende longeren bij het winkelcentrum en bedelaars bij het station. Echte misdaad en lichte ongemakken worden op een hoop gegooid. En wat ik daarbij vooral gevaarlijk vind, is dat politie sn politiek die vage angstgevoelens steeds meer als kompas voor beleid nemen." Kijk naar Rotterdam, vervolgt hij. IJaar is bedelen weer verboden, terwijl het een paar jaar geleden uit het Wetboek van Strafrecht is gehaald. ^bieten we daar nu iets mee op? Wordt de samenleving er veiliger door als er meer aandacht aan licht onrecht wordt besteed, wat ten koste gaat van ae zwaardere criminaliteit? We moe-

ten uitkijken dat het begrip criminaliteit niet te veel wordt opgerekt." Catrien Bijleveld, twee dagen in de week hoogleraar aan de VU en daarnaast onderzoeker in Leiden bij het Nederlands Studiecentrum voor Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR), wil daarbij de kanttekening maken dat criminaliteit natuurlijk een reëel probleem is. "Het aantal slachtoffers van misdaad is wel degehjk gestegen de afgelopen decermia. Dat is geen mythe die bepaalde dagbladen in stand houden. Wat opvallend is, is dat mensen die het bangst zijn, volgens de cijfers het minst de kans lopen slachtoffer te worden. Daarbij wil ik het probleem niet onder het vloerkleed vegen. Kijk naar bejaarden. Die zijn zo bang dat ze de straat niet meer op gaan, waardoor ze dus daadwerkelijk minder worden overvallen."

Privacy Sinds de terroristische aanslagen in de Verenigde Staten is de angst voor onveiligheid slechts toegenomen en dreigen draconische maatregelen. Volgens een enquête van het weekblad Vrij Nederland vindt zestig procent van de rechters en officieren van justitie in Nederland dat het belang van veiligheid voor iedereen vóór het recht op privacy gaat. "De grenzen zijn aan het verschuiven", meent Van de Bunt. "Dat merk je doordat maatregelen die een paar jaar geleden nog onhaalbaar bleken, nu zonder veel weerstand worden ingevoerd. Advocaten en notarissen moeten nu bijvoorbeeld verdachte transacties melden om witwassen van misdaadgeld tegen te gaan. Dat is een enorme aantasting van de vertrouwensrelatie met hun cliënten." Bijleveld wijst erop dat het debat over onveiligheid, en de maatregelen daartegen, vooral en bijna uitsluitend

Onbewust maken wij een selectie uit de enorme hoeveelheid visuele informatie die we voortdurend te verwerken krijgen. Allerlei objecten met opvallende eigenschappen proberen doorlopend onze aandacht te ttekken. Afhankelijk van wat ons doel is, richten onze ogen zich op bepaalde objecten terwijl andere objecten worden genegeerd. De neiging om onze blik te richten op opvallende objecten wordt daarbij door onze hersenen onderdrukt. Dat ontdekte psycholoog Richard Godijn, die de invloed van onze omgeving en onze hersenen op onze oogbewegingen onderzocht. Proefpersonen kregen de taak een oogbeweging uit te voeren naar een doelobject, terwijl ze andere opvallende objecten moesten negeren. D e objecten werden gepresenteerd op een beeldscherm, terwijl de oogbewegingen werden geregistreerd met een eyetracker, bestaande uit twee infirarode camera's, gemonteerd op een hoofdband. (PB)

Eva is de oudste

betrekking hebben op gebeurtenissen in de publieke ruimte. "Niemand wil iets afdoen aan de afschuwelijkheid van de aanslag op de Twin Towers, maar terrorisme is slechts één risico in het leven. Er gaan wereldwijd nog steeds veel meer mensen dood aan ziektes die eenvoudig te voorkomen zijn dan door moord en doodslag. Maar de strijd daartegen in arme landen speelt nauwelijks een rol in het publieke debat." Een verwant probleem is dat veel geweld in huiselijke kring plaatsvindt. Kinderen lopen meer risico om het leven gebracht te worden door een familielid dan door de spreekwoordelijke enge man in de bosjes. Bijleveld: "Huiselijk geweld wordt nog vaak gezien als iets in de privé-sfeer waarmee omzichtig moet worden omgegaan. Maar het gaat om een ernstige en verwoestende vorm van criminaliteit, die veel meer aandacht moet krijgen. Door het begrip 'onveiligheid' te beperken tot dingen die van buiten op ons af komen, sluiten we onze ogen voor een deel van de werkelijkheid." Het belang van het bestrijden van huiselijk geweld ligt volgens haar niet alleen in het beschermen van de potentiële slachtoffers binnenshuis, maar ook die daarbuiten. "Daderschap van huiselijk geweld houdt vaak verband met daderschap van misdrijven buitenshuis. Ook hebben slachtoffers van kindermishandeling relatief een groter risico later zelf delinquent gedrag te gaan vertonen."

Gedoogbeleid Daarmee ligt natuurlijk gelijk de vraag op tafel of softdrugs niet gelegaliseerd moeten worden, zodat justitie meer tijd en menskracht heeft om andere zaken aan te pakken. Bijleveld: "Dat is om te begirmen al

een interessante feitelijke vraag: hoe veel beslag leggen deze zaken echt op politie en justitie?" Ze wijst erop dat van de gevallen die voorkomen bij de politierechter, twintig procent om rijden onder invloed gaat. Dus komen er zeker niet alleen drugszaken aan de orde. Ook Van de Bunt wil niet direct pleiten voor het vrijgeven van softdrugs. "Wat je wel kunt vaststellen, is dat het gedoogbeleid mislukt is. Het beleid rondom coffeeshops wordt steeds meer opgetuigd, waardoor de oorspronkelijke doelstellingen niet meer worden gehaald. Zo mogen jongeren onder de achttien jaar, om wie het allemaal was begonnen, niet meer naar binnen. Ze zijn afhankelijk van dealers op de sttaathoek. Ook worden kleinere telers steeds harder aangepakt, waardoor je steeds meer spanning krijgt tussen enerzijds het vrijgeven aan de voordeur en anderzijds het verbod op leverantie aan de achterdeur. Is dat reden om de softdrugs dan maar te legaliseren? Je kunt ook zeggen: sluit die coffeeshops liever helemaal. Dat schept ook een hoop duidelijkheid." Van de Bunt vindt dat je als wetenschapper niet te snel ideologische standpunten moet irmemen, zoals 'drugs uit het strafrecht'. "Je moet op zoek naar feiten. Dat levert al genoeg interessante inzichten op. Neem nu het probleem van zinloos geweld. Uit recent onderzoek blijkt dat dit niet zozeer 's nachts onder invloed van drank in donkere sttaatjes plaatsvindt, maar overdag midden op straat. Het meeste geweld tussen mensen die elkaar niet kennen, komt voor in het verkeer. Mensen kunnen elkaar vanwege een verkeersovertteding al verrot schelden of zelfs mishandelen.Dat is een intrigerend gegeven. Is de beschaving dan zo'n dun laagje vernis?"

Dat Eva uit Adam zou zijn ontstaan, is waarschijnlijk onzin. Dat stelde hormoondeskundige Coen Netelenbos op 3 oktober tijdens zijn oratie ter aanvaarding van het hoogleraarschap in de endocrinologie (hormoonkunde) aan het VU Medisch Centrum. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat het vrouwelijke hormoon oestrogeen er eerder was dan het mannelijk hormoon testosteron. Oesttogeen ontstond 450 miljoen jaar geleden. Testosteron kwam 'pas' 50 miljoen jaar later en was aanvankelijk slechts een tussenstof in de oesttogeenproductie. (PB)

Geheugen Een goed geheugen is essentieel voor de sociale integratie van ouderen. Die conclusie trekt psychologe Marja Aartsen, die op 9 oktober jongstleden promoveerde. Als het geheugen achteruit gaat, zijn ouderen niet meer in staat hun sociale netwerk te onderhouden en vereenzamen ze. Dat actief leven het geheugen op peil houdt, zoals vaak wordt aangenomen, is volgens Aartsen een fabeltje. Het is juist andersom: doordat hun geheugen nog goed is, blijven ouderen actief. Dat houdt meestal op zodra het geheugen begint te haperen. Aartsen hield de resultaten van zes jaar onderzoek van drieduizend ouderen van 55 tot 85 jaar tegen het licht en ontdekte dat mensen die hun parmer verliezen, vaak een enorme achteruitgang van hun geheugen te verduren hebben. (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen