Ad Valvas 2003-2004 - pagina 206

AD VALVAS 4 DECEMBER 2003

PAGINA 6

Rechtenstudenten vertalen wetboek

Turks recht is heel modern' Turkije heeft misschien wel het modernste burgerlijk wetboek van Europa. Dat stelt Frans van der Velden. IVIet een groep studenten is hij bezig het wetboek te vertalen. Binnenkort staan de eerste artikelen op internet.

Dirk de Hoog "Als je zo intensief met die vertaling bezig bent, zie je dat het Turkse burgerlijk wetboek eigenlijk heel m o d e m is", vertelt Frans van der Velden. D e bijzonder hoogleraar personen- en familierecht van minderheden in Nederland is sinds dit voorjaar met aio Fatih Ibili en groepjes studenten bezig de bepalingen over personen-, familie- en erfrecht uit het Turkse wetboek in het Nederlands te vertalen. De eerste ploeg is net klaar en de eerste tweehonderd vertaalde artikelen komen binnenkort op een interactieve site van de Rechtenfaculteit te staan. Als alles af is en eventueel commentaar van de site verwerkt is, zal de vertaling in druk verschijnen. Dat boek is dan zowel interessant voor Nederlandse juristen, die zich tot nu toe moesten behelpen met de Franse of de Duitse vertaling, als voor Turken in Nederland. Van der Velden: "Er wonen zo'n vierhonderdduizend mensen met de Turkse nationaliteit in Nederland. Zeker voor hen is kermis van het Turkse recht vaak van groot belang." Voor mensen met een Turkse achtergrond kan het Turkse burgerlijke recht namelijk wel degelijk gelden in Nederland. Van der Velden: "Een rechter kijkt altijd naar de achtergrond en context van het conflict en dan bepaalt hij welk recht zal gelden, het Nederlandse recht of het recht van het land van herkomst. Als een Turks echtpaar in Nederland wil scheiden, ligt het voor de hand dat bij scheiding het Turkse recht wordt toegepast." Maar de Nederlandse rechter hoeft niet altijd het wetboek van het thuisland te volgen. Hij kan zeggen dat bepaalde zaken, zoals polygamie, in strijd zijn met de Nederlandse openbare orde. Overigens geldt in strafzaken in principe wel altijd het Nederlands recht.

Zwitsers recht Eerder deed Van der Velden, toen hij nog aan de universiteit van Utrecht werkte, eenzelfde project met het Marokkaans burgerlijk wetboek. "En daar bestond grote behoefte aan. Vandaar het idee ook het Turkse wetboek te vertalen. Een gelukkige bijkomstigheid is, dat het Turkse wetboek per 2002 helemaal vernieuwd is, dus wat we doen is erg actueel." Volgens de hoogleraar bestaan er weinig spanningen tussen het Turkse en

het Nederlandse recht. "Turkije heeft in 1926 het Zwitserse recht gekopieerd. Dat was toen het modernste van Europa. N u ze het wetboek hebben vernieuwd, lopen ze misschien opnieuw voorop. Het wetboek is bijvoorbeeld uitgebreider dan het Nederlandse recht. Zo staan er artikelen in over geslachtsverandering en over de onschendbaarheid van het mensehjk lichaam. Dat laatste is in het Nederlands recht niet zo uitdrukkelijk geregeld."

Verloving Voor het eerste deel van het vertaalproject heeft Van der Velden drie Turks sprekende studenten aangetrokken. Ze kregen er studiepunten voor. Volgens de bijzonder hoogleraar is het vertalen van wetsteksten bij uitstek iets wat je in groepjes moet doen. "De deelnemers kunnen elkaar dan goed aanvullen. De een let beter op het Turks, een ander beter op het Nederlands, de derde heeft vooral een goed oog voor de juridische samenhang. Zoiets komt de scherpte van de tekst ten goede." Deelneemster Sevim Akgün vond dat groepswerk ook heel leuk. "Het is een heel andere manier van studeren dan bij andere vakken en het was gezellig met z'n allen." Ze kwam tijdens het vertalen tot de ontdekking dat het Turkse recht niet zo veel verschilt van het Nederlandse recht. Hoewel: "Wat ik leuk vind, is dat bijvoorbeeld in het Turkse recht officieel de verloving is geregeld. Gaat het uit, dan moet je de verlovingscadeaus teruggeven. Het is een mooi voorbeeld van hoe het recht een afspiegeling is van de samenleving. Ik zie de verloving niet zo snel in het Nederlands recht opgenomen worden." "Ik was vooral geïnteresseerd in het Turkse recht, want daar krijgen we in de opleiding niets over te horen", zegt Yasemin Karga over haar motieven om mee te doen. Fadi Gul is de enige van de drie die in Turkije is geboren en daar tot haar veertiende op de middelbare school heeft gezeten. "Voor mij was het vertalen op zich ook een reden om mee te doen. Dat is toch iets anders dan briefjes van je buren of familieleden vertalen." Ze deed ook mee omdat ze zich wil specialiseren in het privaatrecht. Ze vindt het een geweldige leerervaring. "Door het vertalen ben je heel intensief met zo'n tekst bezig. Daar leer je meer van dan door alleen maar een wettekst te lezen."

Op reis met een oude geleerde Welmoed Visser Emeritus hoogleraar Jan Lever moet een kolossaal archief in zijn hoofd hebben. Vorig jaar kwam de oud-bioloog, inmiddels de tachtig gepasseerd, met een boek over bomen en planten in het stadsdeel Oud-Zuid. De meest bizarre details bleek hij te kennen van diep in achtertuinen verborgen struiken. Ik herinner me een televisie-item waarin de oude man met een cameraploeg van AT5 bij een verbouwereerde buurtgenoot door de heg stapt om met spijt te constateren dat de zeldzame heester die daar ooit stond, is verdwenen. Lever leek me een aardige man: een echte oude professor, tikkeltje wereldvreemd, maar zeer onderhoudend. Nog geen jaar later geeft de oud-VUhoogleraar een verhalenbundel uit: Feniks en de Broedmachine: Reisverhalen over deze wondere wereld. Eigenlijk is het label 'reisverhalen' te beperkt. Er zitten inderdaad reisverhalen tus-

sen, maar ook allerlei andere verhalen over dingen die Lever opmerkelijk genoeg vond om op te schrijven; observaties van gapende collega's bij wetenschappelijke congressen, wetenswaardigheden die hij heeft gelezen of dingen die hem overkwamen. Het boek staat vol hoogst interessante biologische weetjes. Bijvoorbeeld over

recensie ijsbeerparasieten die de dood van poolreizigers zouden kunnen hebben veroorzaakt en over de kwestie of Hannibal met Afrikaanse of Indische olifanten over de Alpen trok. Lever brengt allerlei details bijeen uit de wetenschap, oude reisverslagen, literaire boeken en dagboeken. Hij komt uit het boek naar voren als een man

met een aanhoudende kinderlijke fascinatie voor hoe de dingen in elkaar zitten. Elke dag weer gaat hij opgewekt op ontdekkingsreis, in zijn werk als wetenschapper, maar ook en misschien wel vooral in het dagelijks leven. Een linksom draaiende kraan in de Verenigde Staten brengt hem tot een studie over links- en vooral rechtsdraaiende zaken: autosleutels, lichtknopjes, klokken. Rechtsom is dominant, constateert hij, vanwege de dominantie van rechtshandigheid in onze cultuur. Maar hij vindt de uitzondering: het ganzenbordspel draait linksom! De verhalen van Lever zijn allemaal erg associatief Een voorval dat hij meemaakt in het buitenland doet hem denken aan een historisch reisverslag of aan een oude legende, die hem weer aan nog iets anders doet denken. De gedachtesprongen zijn vaak los. Soms is dat ongeordende, omgevallen-boekenkast-achtige leuk om te lezen. Maar in andere verhalen word

je als lezer wel erg gedwongen de particuliere interesses en zijpaden van de heer Lever te volgen. Bovendien zijn sommige verhalen net iets te veel voorzetjes om uitgebreid in te gaan op de zijwegen. De dominee-Gremdaatconstructie 'ik moest daaraan denken toen ik...' is veelgebruikt in Levers columns. Het boek als geheel maakt daardoor een fragmentarische indruk. Dit is ook deels te wijten aan het feit dat de verhalen eerder als losse columns zijn verschenen in biologentijdschrift Bionieuws en de voorgangers daarvan. Met een strengere eindredactie had het boek wellicht meer samenhang gekregen. Voor wie professor Lever nog kent als collega of docent, is Feniks en de broedmachine zeker aan te raden. Waarschijnlijk is de taal en de manier van denken zeer herkenbaar voor wie hem in de collegezaal heeft horen spreken. Ik ben als lezer van het boek nieuwsgierig geworden naar de biologiecolleges die Lever ooit op de VU

gaf. Daar moeten een heleboel wetenswaardigheden de revue gepasseerd zijn. Jan Lever, Feniks en de broedmachine: Reisverhalen over deze wondere wereld. Uitgeven] Ginkgo, 240 biz., € 15,-.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen