Ad Valvas 2003-2004 - pagina 147

CULTUUR BOEKEN

AD VALVAS 30 OKTOBER 2003 I

PAGINA 15

'Natuurlijk is iiet boeli beter' Oké, even t\]k als zijn roman is de film natuurlijk niet. Maar de toon is goed en de keus voor Kim van Kooten geweldig. Overwegend tevredenheid dus bij Ronald Giphart over de verfilming van 'Phileine zegt sorry'. Hij komt er dan ook graag over vertellen in De Griffioen.

Annemieke Bosman Je wordt er de laatste jaren mee om de oren geslagen: het gaat goed met de Nederlandse film. MUjoenen bezoekers hebben inmiddels films als Liever verliefd. Minoes, Costa! en Pietje Bell gezien. Bij elkaar opgeteld weliswaar, maar het blijft; een getal met Hollywood-allure dat in onze kleine filmwereld lang niet voor mogelijk werd gehouden. Vermoedelijk hebben de overstap van populaire soapsterren naar het witte doek en een gunstige financieringsregeling voor investeerders een belangrijke rol in deze ontwikkeling gespeeld. M e t genoeg geld kun je immers zorgen voor serieuze special effects in plaats van te moeten hannesen met papier-maché. En een ster op de set spreekt blijkbaar meer tot de verbeelding dan degelijke toneelschoolacteurs. D e Nederlandse film is de spruitjeslucht ontstegen, wordt weleens gezegd, en de boekverfilming doet het nog het allerbest. Schrijver Ronald Giphart spint er garen bij. Zijn boek Ik ook van jou werd twee jaar geleden verfilmd, Phileine zegt sorry ging - dat kan niemand zijn ontgaan - vorige maand in première en er zijn alweer plannen voor een nieuwe verfilming, die van Ik omhels je met duizend armen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat )uist deze ervaringsdeskundige volgende week het spits afbijt op het Griffioen Filterfestival, waarin het fenomeen boekverfilming centraal staat. Hl) houdt er dinsdag 4 november een lezing na afloop van de vertoning van Phileine zegt sorry. Overigens komt de

Ze zijn dol op m e k a a r , m a a r s a m e n een wc delen zit er niet in. D a t m ó e t dus wel m i s g a a n . Niels 't Hooft, 23 jaar oud, zet in zijn debuut 'Toiletten' de teloorgang van e e n liefde mooi neer. Op een verfilming zal Niels 't Hooft (1980) bij zijn debuut Toiletten vast nog niet rekenen, maar de setting leent zich minstens voor een eenakter op een podium: een piepkleine studentenkamer voorzien van twéé wc's. Je ziet de hoofdpersonen al met de broek op de knieën structuur en samenstelling van hun producten met elkaar vergelijken, waarbij je als toeschouwer wordt geacht te begrijpen dat het hier eigenlijk over hele diepe

auteur in die film zelf ook een paar seconden in beeld; hij gooit daarin zijn eigen boek weg en zegt "Jongens, de film is véél beter". Vanwaar die zelfverloochening? "Zelfverloochening is het niet, want de film is inderdaad erg goed geworden. Ik heb me er dan ook stevig tegenaan bemoeid." U hangt dus niet het principe van Harry Mulisch aan, die zich, als hij het geld voor de rechten eenmaal binnen heeft, totaal van de verfilming distantieert? "Ik heb dat ooit wel gedaan, bij Ik ook van jou. Maar dat is me erg slecht bekomen. Ik had in die film op zijn minst enkele voor mij belangrijke autobiografische details verwacht, die ik er vervolgens totaal niet m kon terugvinden. Het resultaat was loodzwaar, terwijl het boek licht van toon was. Ik wilde niet nog een keer voor zo'n onaangename verrassing komen te staan." Maar u bent natuurlijk niet voor niets schrijver geworden en geen filmer. "Natuurlijk, als ik met het mes op de keel moet kiezen zal ik altijd zeggen dat het boek beter is dan de film. Het is rijker, je kunt de ontwikkeling van de personages beter volgen omdat je echt in hun huid kunt kruipen. Een verfilming maakt noodgedwongen keuzes die de literatuur niet hoeft te maken, of in mindere mate. Ik mag in mijn boeken bijvoorbeeld graag verwij-

zen naar andere literatuur. Je moet als regisseur creatief zijn, wil je dat laten terugkomen, Robert-Jan Westdijk is daar gelukkig in geslaagd door m zijn film verwijzingen naar andere films te stoppen. Daarbij: de beeldcultuur is de afgelopen decennia zo dommant geworden, de hele retorische traditie is weggevaagd. Die ontvidkkeling had ik in mijn schrijfstijl eigenlijk al verwerkt. Ik heb Phileine zegt sorry met opzet filmisch geschreven. Maar evengoed heb ik mijn boek niet klakkeloos aan Robert-Jan weggegeven. Je moet wel even aan eikaars poeperdjes ruiken of )e tot dezelfde diersoort behoort."

Het verhaal zelf heeft Westdijk wel moeten versimpelen. In uw boek zegt Phileine 'sorry' tegen alle mensen die ze ooit heeft geschoffeerd, in de film zegt ze dat alleen tegen haar vriendje Max. Is dat niet een beetje jammer? "Dat was nou zo'n noodzakelijke keuze. Als Róbert-Jan alles had moeten verwerken wat ik Phileine in het boek heb laten beleven, was het een langdradige film geworden. Om er in plaats daarvan een romantische komedie van te maken vind ik zelf een prima oplossing. H e t is een respectabel geiu-e, hoor."

Een pot per persoon dingen gaat. Op zijn minst verwacht je een poëtische poep- en scheetcatalogus, of een wedstrijdje krachtdrukken. Maar Niels 't Hooft had iets anders in gedachten. Hij gaat ons het liefdesverhaal vertellen van een naamloze ikpersoon - de jongen - en zijn meisje Loes, Pas een week kennen ze elkaar, maar ze zijn zo verliefd dat ze geen moment aarzelen om samen het architectonische wangedrochtje te betrekken. H u n spullen liggen door elkaar.

zijn scheerapparaat naast haar maandverband, "want vanaf nu is alles van hen allebei". Behalve dan de toiletten. Die blijken letterlijk 'het privaat', een plaats waar je helemaal op jezelf bent teruggeworpen dus. En dat is voor een liefdesgeschiedenis meteen al een beetje verdacht. Wie echt verliefd is, wil meestal alles van zijn beminde weten, inclusief (of juist!) de duistere details. Die zorgen als je eenmaal samenwoont dan weer

voor de verbroedering die je na de eerste passie nodig hebt. Met andere woorden: op een toilet ga je samen. Dat de jongen en zijn Loesje ieder hun eigen wc betrekken, mag dus gerust een teken aan de wand heten. En het gaat inderdaad op een claustrofobische manier mis, In droog-observerend proza beschrijft 't Hooft de onweimigheid van het duo met elkaar, de onuitgesproken irritaties die al snel de lyriek bederven. Hij is vreselijk ver-

Voor vijftig euro boeken

De keuze van Gyrinus Natans-voorzitter Sandra Klijn Elke week laat Ad Valvas iemand voor vijftig euro winkelen bij de VU-boekhandel. Deze week is het de beurt van Sandra Klijn (24), vijfdejaars biomedische wetenschappen en voorzitter van biologenvereniging Gyrinus Natans. Deze vereniging bestaat deze week vijftig jaar.

Sandra IQijn houdt van lezen. Er was zelfs een tijd dat ze een boek per week las. Haar voorkeuren zijn echter niet zo gebruikelijk. "Ik lees vtd fantasy, hchte literatuur als boeken van Giphart, én Nederlandse poëzie. 'Jp dat laatste terrein houd ik vooral van bimdeltjes van moderne dichters. Van die heel zware onleesbare gedichten ben ik niet zo weg." Daarom is Domwegge'"kkig m de Dapperstraat (€ 12,50), een bloemlezing van de bekendste Nederiandse gedichten door C,J. "nT^ ^^ M.C. van Etten, een leuk boek voor haar. JK kan zelf niet goed dichten. Dus gebruik ik die 'oemlezingen om gedichtjes op kaartjes te zetten, aar staan vaak niet zo bekende dichters in." *Jok Kroondomein van Joost Zwagerman (€ 7,50) ^Preekt haar aan. "Ik vond De buitenvrouw erg mooi ^^.f^^ven. Zijn werk is wel erg melodramatisch. Hij kijkt ook nooit zo blij op foto's," Van het laatste 6rk van Zwagerman over zelfmoord werd ze vooral verdnetig.

A-RIm

Michiel Huisman, Kim van Kooten en Ronald Giphart op de set van 'Pliileine zegt sorry'

Carmen van Prosper Mérimée ( € 10,-) kent ze alleen van de operaversie. Het is ook een tragisch verhaal, maar hier wordt de studente niet verdrietig van, "Het is wel cru, maar ik vind het verhaal wel romantisch. Dat hij zo veel van haar houdt dat hij vindt dat als hij haar niet mag hebben, niemand haar mag hebben," Tussen al die dramatische werken hoopt ze dat Amuse-gueule van A m o n Grunberg ( € 7,50) wat vrolijker is, "Ik heb Figuranten gelezen en Pantoomptjn. Dat zijn echt heel grappige boeken," Als laatste kiest ze voor De ondergang van de Batavia van JVIike Dash ( € 12,50), Volgens de kaft is het een psycho-historische thriller over het bloedigste hoofdstuk uit de Nederlandse maritieme geschiedenis, "Ik heb in Lelystad gewoond en toen ze dat schip nabouwden, kwam ik er vaak langs. Maar ik heb nooit het verhaal erachter gekend. Het gaat over een opvarende die de rest van de mensen op de boot afslacht. Wel een beetje eng volgens mij, maar dat vind ik wel leuk,"

Hebt u ook inspraak gehad in de keuze voor de acteurs? "Toen het boek net uit was, schijn ik gezegd te hebben: als iemand Phileine moet spelen, dan Kim van Kooten. Ik vond haar ideaal, vooral omdat ze absoluut geen bitch is. Dat geldt voor Phileine ook. Als je goed kijkt." Phileine zegt sorry, 4 november om 19.00 uur te zien in De Griffioen. Uilenstede 106 Daarna een lezing van Ronald Giphart, Toegang € 7,-, Voor het programma van het Filterfestival, dat de hele maand november duurt; www,vu,nl/ griffioen. Reserveren 020-4445100,

liefd op haar, maar vindt haar soms uitbundige gedrag gênant. En zij ergert zich aan zijn grote hobby, computergames spelen. Ze slagen er niet in hun conflicten op een volwassen manier uit de wereld te helpen, waardoor je de neiging krijgt ze allebei een schop onder hun samengeknepen kont te geven. Dat heeft 't Hooft knap gedaan. Bovendien is zijn boek vlot geschreven en staan er aardige bespiegelmgen in. Over het fenomeen drinkontbijt, om maar iets te noemen. Of hij ook 'echt' kan schrijven, meer dan de eenakter die het durme Toiletten biedt, kurmen we volgend jaar beoordelen, als zijn eerste grote roman uitkomt. (AB) Toiletten. Uitg. Quendo, 84 biz., € 10,95.

Fictie Non-fictie In de VU-boekhandel werden de volgende boeken de afgelopen maand het best verkocht: 1) P a u l R o s e n m ö l l e r , mooie hondenbaan

Een

2) K a r e n A r m s t r o n g , De wenteltrap 3) W . B a l k e , Calvijn en de bijbel 4) M a d e l e i n e Albright, Mevrouw de minister 5) J a n B o r ( r e d . ) , 25 oosterse filosofie

eeuwen

ingezonden mededeling

Nico ter Linden

Het verhaal gaat Deel 6 (Lucas )ohannes)€ 22,50 Register € 7>50

|VU goe^honde/1 Amsterdam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen