Ad Valvas 2003-2004 - pagina 442

AD VALVAS 15 APRIL 2004

PAGINA 6 I

Oud-VU-studente schrijft boek over WesteHjke Sahara Het heeft een extreem klimaat en het is er lelijlt. Toch Ifomt journaliste Nicolien Zuijdgeest meerdere keren per jaar in de Westelijke Sahara en schreef ze een boek over het omstreden gebied. "Ik was nieuwsgierig wat een uitzichtloos conflict doet met mensen."

Woestijn zonder uitzicht We moed Visser D e Westelijke Sahara is geen mooi land. D e woestijn is er grauw, de steden zijn van beton, de mensen nogal gesloten. Toch vatte arabiste Nicolien Zuijdgeest (32) juist voor dit land een blijvende fascinatie op toen ze in 1997 met een auto langs de noord-Afri-

kaanse kust naar het zuiden reisde. De oud-VU-studente en journaliste ging sindsdien tien keer terug naar het gebied met zijn onbesliste staatkundige status. Ze schreef er een boek over, dat deze week verschijnt: De laatste kolonie van Afrika. De vakgroep Marokko-studies van de VU nodigde Zuijdgeest uit een lezing te geven op

de studiemiddag over de Westelijke Sahara die woensdag 15 april plaatsvond. Al sinds 1975 wachten de Saharanen op een eigen staat. In dat jaar viel Marokko het land binnen, vlak nadat Spanje het als kolonie had opgegeven. Ongeveer de helft van de bevolking vluchtte naar Algerije; nu, bijna dertig jaar later, wonen daar zo'n 160.000

Ze komen elkaar met hun auto in de woestijn tegen en dreigen elkaar nooit meer te zullen aankijken als ze geen kamelenmelk uitwisselen. Het is een traditionele formule: als nomaden elkaar vroeger ontmoetten, werd er voedsel en kamelenmelk aangeboden. De nomadencultuur geeft aan de Saharaanse vrouwen ook relatief veel vrijheid. Zuijdgeest: "Vroeger gingen de mannen vaak maandenlang op karavaantocht en dan moesten de vrouwen zichzelf redden, gasten ontvangen, en besluiten om verder te trekken met het vee als het gras op was. Daardoor zijn Saharaanse vrouwen nog steeds veel vrijer dan Marokkaanse. Ze mogen mannelijke gasten ontvangen en gescheiden vrouwen kurmen gemakkelijker hertrouwen dan in Marokko." Zuijdgeest heeft altijd interesse gehad voor nomadenvolken in de Arabische wereld. Ze woonde als kind in de Verenigde Arabische Emiraten, waar haar vader ingenieur was. In die tijd maakte ze voor het eerst kennis met de nomadencultuur. "We gingen in die tijd ook wel kamperen in de woestijn en daar leefden nomaden eigenlijk op een heel vergelijkbare manier als de nomaden in de Westehjke Sahara leven", vertelt Zuijdgeest.

E e d van trouw

mensen in de vluchtelingenkampen. D e andere helft van de Saharanen woont nog in de bezette Westelijke Sahara. Kleine minderheden wonen in Mauritanië en Spanje. De grens tussen Westelijke Sahara en Algerije en Mauritanië zit dicht. De Marokkanen bouwden een 2500 kilometer lange muur, waardoor de vluchtelingen niet terug kunnen. "Ze wonen al decennia in tentenkampen in een bar en boos klimaat. Het is er heel heet of heel koud, het waait er altijd verschrikkelijk en er is niets", vat Zuijdgeest de situatie samen.

Dodelijke verveling Veel familieleden zijn door de muur van elkaar gescheiden. Zuijdgeest bezocht Saharaanse families aan beide kanten van de grens en leefde bij hen in huis. "Ik was nieuwsgierig wat zo'n langdurig, uitzichtloos conflict doet met je persoonlijkheid", vertelt ze. "Sommige jongeren uit de vluchtelingenkampen gaan studeren in het buitenland, vaak Cuba of Spanje. In het kamp kwam ik jonge vrouwen tegen die psycholoog of gentechnoloog zijn en jarenlang in de woestijn zitten te wachten totdat ze terug mogen naar hun land om h u n beroep te kunnen uitoefenen. Die verveling is dodelijk." Tegelijkertijd zijn er ook veel dingen die niet veranderden door de bezetting, viel Zuijdgeest op. De Saharaanse cultuur heeft nog steeds veel elementen van het oude nomadenbestaan in zich. Zo is gastvrijheid er erg belangrijk. "Dat is omdat je op elkaar aangewezen bent als je wilt overleven in de vaak barre klimaatsomstandigheden", legt Zuijdgeest uit. In haar boek maken twee jonge Saharanen grapjes over de spreekwoordelijke gastvrijheid.

De Westelijke Sahara wacht al jaren op een referendum waarin alle Saharanen zich kunnen uitspreken over de toekomst van het land. D e Verenigde Naties zullen het referendum begeleiden, maar telkens weer verzint Marokko redenen om het referendum uit te stellen. Zuijdgeest: "Dan komen ze ineens aan met een bevolkingsgroep van 65.000 mensen die nog niet is geregistreerd." Op deze manier traineert het land het besluitvormingsproces al jaren. Vanuit het Marokkaanse perspectief hoort het gebied bij Marokko, omdat sommige nomadenstammen in vorige eeuwen een eed van trouw hadden afgelegd aan de Marokkaanse sultan. Het land beschouwt de Westelijke Sahara dan ook nog steeds als een provincie. Volgens de V N heeft Marokko echter geen recht op het gebied en moet de bevolking zich in een referendum uitspreken over de staatsvorm die ze wil. T o c h zijn niet alle Saharanen fanatiek bezig met de bevrijding van het land. Velen hebben na de jarenlange strijd hun interesse in het conflict verloren en willen zich gewoon vrij door het gebied kunnen bewegen, zonder de scheidingsmuur en de 165.000 Marokkaanse militairen. Zuijdgeests boek begint met een gesprek tussen een moeder en een zoon bij wie de journaliste in huis woonde. De zoon strijdt voor een onafhankelijke Sahara. D e moeder vindt dat de Westelijke Sahara gewoon bij Marokko hoort. Dat leidt tot heftige discussies thuis. Zuijdgeest kiest ervoor veel te vertellen in dialoogvorm. De tekst krijgt daardoor iets van een auditief reisverslag. In de weergegeven gesprekken kom je als lezer het meest te weten over de opvattingen, wensen en ergernissen van de Saharanen. Over trouwen: "Nooit met een zwarte." Over voedseltekorten in de vluchtelingenkampen: "Mama, ik wil ook eten. Ik heb honger!" Over de geheime dienst: "Waarom hing je nou op?" "Dat deed ik niet, dat deden onze vrienden, die zo graag meeluisteren." D e dialogen zijn vlot geschreven, ze lezen prettig. Zuijdgeest hoopt voor de toekomst van de Westelijke Sahara maar één ding: dat het referendum er eindelijk komt. "Want als eenmaal besloten is wat voor status het gebied krijgt, kuD' nen de vluchtelingen terug en kunnen de mensen eindelijk begirmen iets op te bouwen." T o c h is ze ook pessimistisch: "Voor Marokko betekent het gezichtsverlies om de Westelijke Sahara te verliezen, dus dat land zal alles doen om dat te voorkomen." Nicolien Zuijdgeest, De laatste kolonie van Afrika: Reizen door de Westelijke Sahara- Öit geverij Bulaaq, € 18,50. Donderdag 15 aP"' wordt het boek om 20.30 uur gepresenteerd in het Koninklijk Instituut voor de Tropen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen