Ad Valvas 2004-2005 - pagina 64

PAGINA 8

P R I N S J E S D A G

AP VALVAS 23 SEPTEMBER 2004

Staatssecretaris Rutte staat voor zijn bezuiniging

'Hier stort het onderwijs niet van in' Zijn eerste begroting ligt bij de Kamer. Staatssecretaris Mark Rutte lieeft veel uit t e leggen en doet dat met verve. Maar of hij alle bezuinigingen ongeschonden door de Kamer krijgt, betwijfelt hij zelf ook. Hem Guppen en Thijs den Otter/HOP Natuurlijk kent staatssecretaris Rutte het argument dat de door hem aangekondigde beztiinigingen haaks staan op de hoge ambities met de kenniseconomie. Maar hij is er niet van onder de indruk. Zoals bekend wil hij studenten die na him 29ste aan een studie begiimen een veel hoger collegegeld laten betalen. Dat levert de schatkist vijftig miljoen euro op. Ook studenten die van buiten de E U afkomstig zijn, worden niet langer automatisch bekostigd. Opbrengst: twintig miljoen. Harde maatregelen, beseft Rutte. "Maar ik denk niet dat het hoger onderwijs instort van een bezuiniging van zeventig miljoen op een budget van 2,7 miljard." Rutte is politicus genoeg om te beseffen dat met name de voorgenomen bezuiniging op dertigplussers de Kamer wel eens te ver zou kunnen gaan. Toch zou hij dat jammer vinden. "Ik zie bijvoorbeeld niet in waarom het Rijk moet opdraaien voor de opleiding van werknemers van Philips of Unilever." Dertigplussers die bij leraren- of zorgopleidingen studeren worden bovendien gespaard omdat aan deze afgestudeerden een tekort bestaat. D e grootste pijn van de maatregel ligt volgens Rutte bij tweedekansers. "Wat doe je als overheid voor een allochtone vrouw van boven de dertig die een bijstandsuitkermg heeft en alsnog een studie WTI volgen? Ik vind dat gemeenten hier een verantwoordelijkheid hebben, maar ik kan me voorstellen dat de dertig-plusmaatregel om dit soort redenen op politieke weerstand stuit." De bezuiniging op studenten van buiten de E U zal het naar zijn verwachting wél halen. "Als je de huidige vanzelfsprekende bekostiging in het extreme doortrekt, zou je straks een half miljard Chinezen moeten financieren."

Vraagsturing

Mark Rutte: 'Ik wil niet dat het beperkte geld voor hoger onderwijs opgaat aan treuzelaars'

Eind volgende maand stuurt Rutte zijn plannen voor de studiefinanciering en de bekostiging van het hoger onderwijs naar de Kamer. Niet alle details liggen al vast, maar de richting die het op gaat is duidelijk. Rutte: "Met het halfjaarlijkse leerrechtenmodel gaat de financiering van het hoger onderwijs grondig op de schop. Aan overheidsbekostiging zullen de hogescholen en universiteiten nog maar een klein vast deel krijgen. Het geld dat ze aan elk verleend diploma verdienen, verlagen we bovendien naar ongeveer een kwart van de totale bekostiging. En voor de rest worden de instellmgen financieel afhankelijk van de hoeveelheid studenten die zich elk half jaar bij hen inschrijven.

Op die manier wordt het onderwijs veel meer vraaggestuurd en hebben de opleidmgen er direct belang bij om kwaliteit te leveren." Maar ook het vaste bekosugingsdeel van de instellingen is niet heilig voor de staatssecretaris. Hij is niet doof voor de klacht van jonge universiteiten als Tilburg, Maastricht en Rotterdam dat ze er in vergelijking met de klassieke universiteiten bekaaid afkomen in de huidige systematiek. Vorig jaar is al besloten dat er prestatiebekostiging voor wetenschappelijk onderzoek komt. "Maar je kunt natuuriijk overwegen om ook een deel van de vaste subsidie voor onderwijs afhankelijk te maken van de geleverde kwaliteit. Dan wordt het stelsel nog meer vraaggestuurd." Ook de studiefinanciering wordt aangepast, zij het met zo drastisch als de bekostiging. D e aflossingsregels veranderen het sterkst. "Hoeveel je moet terugbetalen wordt meer dan nu gerelateerd aan wat je verdient." Onduidelijk is nog of de aflossingstermijn van vijftien jaar wordt aangepast.

Treuzelaars Goed nieuws heeft Rutte voor hbo-smdenten. Net als universitaire studenten krijgen zij, als het aan hem ligt, voortaan een bachelor- én een masteropleidmg aan hogeschool of universiteit bekostigd. In tegenstellmg tot eerdere berichten geldt dit niet alleen voor supersnelle hbo-studen-

'Waarom wel geld lenen voor je vakantie en niet voor je studie?' ten die hun bachelordiploma in drie jaar behalen. Of ze tegen normaal collegegeld ook een tweejarige master mogen volgen, wil Rutte nog niet zeggen. Een andere noviteit is dat studenten hun collegegeld voortaan mogen lenen. Rutte: "Dat scheelt studenten 130 euro per maand. Ze hoeven zodoende minder bij te verdienen en kunnen sneller klaar zijn. Wie langer studeert dan de cursusduur plus een jaar moet een hoger collegegeld betalen, omdat ik niet wü dat het beperkte geld voor hoger onderwijs opgaat aan treuzelaars." Hij weet nog niet hoe hoog het instellingscollegegeld maximaal mag worden. "Maar de gemiddelde kostprijs van een smdie is 6500 euro per jaar. Mijn inschatting is dat de Tweede Kamer een lager plafond wil van hooguit twee è drie keer het normale collegegeld." Voor de veelbesproken leenaversie is de staatssecretaris niet bang. "Die berust voor een goed deel op borrelpraat. Leg mij anders maar eens uit waarom veel jongeren wel gemakkelijk geld lenen om op vakantie te gaan of een scooter te kopen en zij niet in hun eigen toekomst zouden wollen investeren."

Rutte in 5 p u n t e n 'Eengênante begroting' Stel dat alle nu aangekondigde bezuinigingsplannen doorgaan, wat verandert er dan voor studenten? 1. Hoger collegegeld De regering wil je honderd euro per jaar meer laten betalen, dus 1576 m plaats van 1476 euro. Geen punt, zegt de regering; het verschil kun je gewoon bijlenen. Rentedragend natuurlijk. Uitemdelijk eindig je je studie dus met een hogere schuldenlast. Tenzij je er nog meer bij gaat werken - of verder bezumigt.

2. Minder niet-EU studenten Universiteiten en hogescholen hebben de laatste jaren flink hun best gedaan studenten uit China en andere verre landen te halen. Dat leverde ze evenveel subsidie (bekostigmg) op als Nederlandse studenten, en extra veel collegegeld. Kassa dus, en mooie doelstellmgen als internationalisering en de kenniseconomie lijken er ook mee gediend. Helaas blijkt er veel kaf

onder het koren te zitten, zoals Chinezen die amper Engels spreken. N u de regering de bekostiging voor deze studenten wil afschaffen, en alleen 'de besten' wil selecteren via een beurzenstelsel, zal dat dus minder vertraging in werkcolleges opleveren. Er zullen wel veel minder niet-EUstudenten komen. Wie houdt van een exotische sfeer in de collegebanken heeft dus pech.

3. Minder dertigplussers Als je n u studeert heb je hier geen last van. De regering wil alleen de bekostiging stopzetten voor wie op of na zijn dertigste nog aan een studie wil beginnen. Een enkelmg zal zijn studie door zijn baas kunnen laten betalen, maar welke werkgever gaat investeren m een deeltijdstudie filosofie of sociologie? Een aantal van deze opleidingen denkt het zonder deze 'tweedekansers' niet te redden. E n dat gaat ook ten koste van dertigminners.

4. Bekostigde masterstudie voor hbo'ers Afgestudeerde hbo-studenten houden de mogelijkheid om voor een nor-

maal collegegeld een masterstudie op de universiteit te volgen. Staatssecretaris Nijs wilde dat afschaffen, zodat je als voormalig hbo'er een torenhoog (kostendekkend) collegegeld zou moeten betalen. Rutte steekt hier dus een stokje voor. Zowaar een lichtpuntje!

5. Sneller studeren Al die trage studenten zijn nodeloos duur, vindt Rutte. Een systeem met halfiaarlijkse leerrechten moet hier een eind aan maken. Dat heeft vooren nadelen voor studenten. Je krijgt maximaal één jaar uiüoop boven op de officiële studieduur. Doe je langer over je studie, dan moet je alles uit eigen zak betalen, want de opleiding krijgt geen bekostiging meer voor je. Daar staat tegenover dat je je leerrechten kunt verzilveren waar je wilt. Bevalt een opleiding niet, dan kun je per half jaar besluiten over te stappen naar een andere universiteit. Je 'oude' instelling raakt dan de bekostiging voor jou kwijt. Dat betekent voor de instellingen een belangrijke prikkel om te zorgen dat je tevreden bent. In jargon: meer vraagsturing. Iets waar Studentenbonden al jaren voor pleiten. (OvB/HOP)

Koepelorganisaties en b o n d e n reag e r e n o v e r w e g e n d afwijzend o p d e begroting v a n staatssecretaris Rutte. Volgens 'het veld' n e e m t d e r e g e r i n g h a a r eigen a m b i t i e s m e t de kenniseconomie niet serieus. Vorig jaar was het hoger onderwijs nog hoopvol gestemd. Zevenhonderd miljoen euro extra zou er worden geïnvesteerd in 'de kenniseconomie', en het hoger onderwijs zou als "onmisbare schakel" niet worden overgeslagen. Een jaar later is alles anders. Wegens aanhoudende malaise moet er extra worden bezuinigd en wordt het hoger onderwijs alsnog getroffen. "De zwaluw die we vorig jaar langs zagen vliegen, bleek de voorbode van een barre winter", laat VSNU-voorzitter Ed d'Hondt in een reactie weten. Het schrappen van de bekostiging voor dertigplussers en niet-EU-studenten is de universiteitenkoepel een d o o m in het oog. Ook de hbo-raad is slecht te spreken over de kortingen. De hogescholen wijzen erop dat vooral in de techniekopleidingen klappen zullen vallen. "Daar studeren op dit moment vierduizend studenten die ouder zijn dan dertig jaar of die

afkomstig zijn uit niet-EU-landen." ISO-voorzitter Madelein Hofmijster vindt afschaffing van de bekostigmg voor beide groepen absurd. Volgens haar staan de plannen haaks op de 'leven lang leren'-strategie en de internationale ambities van het kabinet. Ook de LSVb heeft geen goed woord over voor Ruttes voornemens. D e honderd euro extra collegegeld staat volgens de bond lijnrecht op de doelstelling zo veel mogelijk mensen het hoger onderwijs in te krijgen. Vakbondsman Arno Lammeretz (AbvaKabo-FNV) noemt de onderwijsbegroting gênant. N o g meer bezuinigen op het hoger onderwijs kan volgens hem desastreus zijn voor de werkgelegenheid. Lammeretz vindt het fijn dat ook koepelorganisaties V S N U en hbo-raad zich fel tegen een nieuwe bezuinigingsronde afzetten, maar volgende maand betreedt hij alweer de ring met de V S N U om te onderhandelen over een nieuwe CAO. De gewenste nullijn kan de regering wat Lammeretz betreft vergeten, al IS het maar omdat men in de marktsector gemiddeld vijftien procent meer verdient. AbvaKabo-FNV zal desnoods actievoeren om de eisen kracht bij te zetten. (TdO/HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen