Ad Valvas 2004-2005 - pagina 300

AD VALVAS 3 FEBRUARI 2 0 0 5

PAGINA 8

Evolutietheorie leidt opnieuw tot heftige discussies aan de VU

'Over fossielen valt toch te praten?' De creationisten zijn terug aan de VU. Dit Iteer beroepen ze zich niet op de Bijbel, maar op de Koran. Er een goed gesprek over voeren is moeilijlf, Idagen de docenten. Dat werd Ad Valvas ool( duidelijk. Tekst: Peter Breedveld. Illustratie: Nico den Duil< "Onze negentiende eeuw sterft weg onder de hypnose van het evolutiedogma", zei VU-stichter Abraham Kuyper in 1899 in zijn jaarrede aan de universiteit. De evolutietheorie was een gevoelige kwestie aan de VU en bleef dat lange tijd, óók op de biologische faculteit. Daarom werd daar in 1953 Gyrinus natans opgericht. Gyrinus, nu een neutrale studievereniging, begon als 'evolutiestudiekring' waar de discussie 'evolutie versus schepping' centraal stond. Ze hield zich bezig met "de bestudering van de problemen waarmee een Christenbioloog te maken heeft, in het bijzonder de problemen die ons in het geloof kunnen aanranden". Pas in de jaren vijftig en zestig slaagde VU-bioloog Jan Lever erin de evolutietheorie min of meer geaccepteerd te krijgen. In de jaren zestig hield hij lezingen voor de NCRV-radio waarin hij erop wees dat de evolutietheorie en het christelijk geloof elkaar niet in de weg hoefden te zitten. Zo kreeg hij een groot deel van de christengemeenschap In Nederland langzaam om.

Een nieuwe professor Lever "Dat is wat moslimstudenten ook nodig hebben, een islamitische professor Lever", zegt Marianne Donker, docente aan de faculteit der Aard- en Levenswetenschappen, waar Biologie tegenwoordig onder valt. "Een imam met een wetenschappelijke achtergrond, die een balans weet te vinden tussen de verhalen uit de koran en de wetenschap."

"Ik heb nooit moeite gehad met de evolutietheorie omdat ik die buiten mijn persoonlijke opvatting plaats. Dat VMJ allemaal uit één enkele cel zijn voortgekomen en afstammen van apen gaat er bij mij niet in, omdat ik geloof in het Scheppingsverhaal van de Koran waarbij Adam en Eva de eerste mensen op aarde waren. De mens is een uniek schepsel. In het darwinistisch principe van de survival of the fittest kan ik me bijvoorbeeld wel vinden. Ik geloof echter wel dat daar een een hogere macht achter zit. Tijdens mijn studie is mijn geloof zelfs versterkt doordat ik steeds weer te maken kreeg met wonderlijke mechanismes, mechanismes die in mijn opvattingen door Allah gestuurd zijn." Sanna (22), studente Biomedische Wetenschappen

Als studente heeft Donker zelf nog college gehad van Lever. Eén van zijn tentamens had de vorm van een uitgebreid gesprek waarin studenten moesten laten zien op de hoogte te zijn van de historische context van de biologie. Antonie van Leeuwenhoek, Copernicus en Darwin passeerden de revue. "Ook religie en persoonlijke overtuigingen kwamen ter sprake", vertelt Donker. Begin december organiseerde ze aan de VU een bijeenkomst over islam en evolutie voor docenten en andere belangstellenden. "Omdat er in de gangen werd gemopperd", vertelt ze. "Dat vind ik onaangenaam." Veel docenten ondervonden namelijk weerstand onder hun moslimstudenten als de evolutietheorie ter sprake kwam. Het was dan ook een druk bezochte bijeenkomst. Onder de aanwezigen waren Cor Zonneveld en Nico van Straalen, die een college Mens en Evolutie geven voor zo'n honderd eerstejaars Biomedische Wetenschappen. Ongeveer twintig procent van hen is moslim. In het college komt onder andere de evolutie van de mens aan de orde. "Tijdens het college zelf merk je niet veel van mensen die daar moeite mee hebben", vertelt Zonneveld. "Dat komt pas als je studenten één op één spreekt. 'Dat de mens van apen afstamt, dat gelooft u toch zelf ook niet', hoor je dan."

Leugenachtige site Op zich heeft Zonneveld daar weinig moeite mee. De evolutietheorie is weliswaar zo'n belangrijke wetenschappelijke theorie dat zijn studenten haar moeten kennen, erin gelóven hoeven ze van hem niet. "Maar toen liet ik ze een essay schrijven over de vraag of de mens nog steeds evolueert. Op microniveau is dat inderdaad het geval en de meeste studenten, ook de meeste moslimstudenten, hebben daar geen moeite mee. Vijf of zes studenten weken bij het schrijven van dat essay echter van de opdracht af. Die schreven dingen die apert onwaar zijn. Daar sprak een weerzin tegen de evolutietheorie uit die ze is aangepraat. Als we accepteren dat de mens op genetisch niveau nog evolueert, zeggen ze, dan moeten we ook mee met de theorie dat de mens van de apen afstamt." Het ergste geval vond Zonneveld een student die schreef dat wetenschappers proberen Allah dwars te zitten. "Ik heb eens met die jongen gesproken. Dan is hij heel vriendelijk. Maar zijn geschreven teksten hebben een anti-westerse toonzetting."

"Ik word als studente aan de universiteit geacht geacht mijn geloof in twijfel te trekken, omdat dat geloof tegenstrijdig zou zijn met de wetenschap. Zo vergaat het immers ook de studenten met een christelijke achtergrond. Wat de meeste mensen echter niet weten, is dat er in de islam en de Koran veel ruimte is voor wetenschap. Ik geloof niet dat er wetenschappelijk bewezen feiten bestaan die door de Koran worden tegengesproken. De schepper van onze werkelijkheid is immers dezelfde die ons de Heilige geschriften heeft gegeven." Malika (26), studente Biomedische Wetenschappen Veel van de citaten in de gewraakte essays, zo ontdekte de docent, kwamen van de website An Invitation to the Truth van de Turkse islamist Harun Yahya (wvm.harunyahya.com). Deze Harun Yahya wekt niet de indruk moslimextremist te zijn. Zo neemt hij op zijn site expliciet stelling tegen terrorisme ("elke goede moslim wijst terrorisme af en deelt in het verdriet van de slachtoffers ervan") en antisemitisme ("volledig in tegenspraak met de koran"). Maar hij verklaart zich er ook uitvoerig tegen de evolutietheorie, door hem aangeduid als 'Darwinisme'. Het was voor deze website dat de Leidse islamdeskundige Johan Meuleman nadrukkelijk waarschuwde op de door Donker georganiseerde bijeenkomst. Het gaat Yahya volgens Meuleman namelijk niet om een wetenschappelijke discussie, maar om de verbreiding van een uitgespro-

ken anti-westers wereldbeeld. Yahya zou de evolutieleer zien als één van de oorzaken van het mechanistisch-materialistische wereldbeeld dat in het Westen domineert en op quasi wetenschappelijke manier tegenargumenten aandragen tegen de natuurwetenschappelijke bewijzen voor de evolutietheorie. Donker noemt de teksten van Yahya "leugenachtig, zó onwaar!" "Dat studenten daar klakkeloos citaten van overnemen, schiet bij mij totaal in het verkeerde keelgat", zegt Zonneveld.

Geen wetenschap maar politiek Het probleem is dat er in Nederiand nauwelijks mosllmautoriteiten met een wetenschappelijke achtergrond zijn. Dat zei Nelly van Doorn-Harder, bijzonder hoogleraar Christen-Moslimrelaties aan de VU, tijdens de bijeenkomst in december. Van Doorn werkte jarenlang in Indonesië en daar, vertelde ze, heb je zulke bèta-imams wel. Zij weten waar ze het over hebben als ze advies geven over hoe je de moderne wetenschap rijmt met je geloof. In Nederiand moeten jonge moslims voor de beantwoording van zulke vragen echter massaal het internet op. Daar raken ze in de greep van wat Van Doorn 'poptheologen' noemt: zelfbenoemde korankenners die zich bij het vellen van hun oordelen niet laten hinderen door enige wetenschappelijke kennis.

"De evolutietheorie legt te veel de nadruk op toeval. De ingewikkeldheid van de organismen en het universum sluiten echter uit dat die door toeval zouden zijn ontstaan. Wij hebben dus geen islamitische professor Lever nodig om dit te kunnen begrijpen. De wetenschap die op de juiste manier beoefend wordt door wetenschappers, gaat gepaard met wat er in de koran staat. En waarom zou Adam niet uit klei geschapen kunnen worden, als Jezus door Allah zonder vader uit een moeder tot leven is gewekt." Imad (20), student Biomedische Wetenschappen

Gewapend met de theologie die ze al surfend op internet in elkaar hebben geknutseld, gaat een aantal van die studenten tijdens de colleges de discussie met hun docent aan. Dat drijft veel docenten tot wanhoop. "Ik wil het tijdens mijn college over wetenschap hebben, maar dat wordt nogal eens een politieke discussie. Ze willen niet luisteren, ze rebelleren tegen de wetenschap", klaagde een docent op de bijeenkomst. Dat een aantal andere aanwezigen daarop suggereerde dat docenten zich eens in de achtergrond van de betreffende studenten konden verdiepen, viel niet in goede aarde. "Ik moet al zo veel lezen. Ik heb helemaal geen zin om óók nog eens die boeken van die mensen te gaan lezen", verzuchtte Nico van Straalen. "Van Straalen zal wel moeten", zegt Marianne Donker. "Als docent moet je je een beetje verdiepen in de wetenschapstheoretische of religieuze achtergrond van je studenten, weten waar ze in hun ontwikkeling zitten." Zelf heeft ze in een weekend de Koran bestudeerd en Soera 23 ontdekt: "Voorwaar, Wij scheppen de mens uit een uittreksel van klei; Dan plaatsen Wij hem als een kleine levenskiem in een veilige plaats. Vervolgens vormen Wij de levenskiem tot een klonter bloed; daarna vormen Wij het geronnen bloed tot een klomp; dan vormen Wij beenderen uit deze klomp; daarna bekleden Wij deze beenderen met vlees; vervolgens ontwikkelen Wij het tot een nieuwe schepping." Een prima uitgangspunt voor een discussie over de evolutietheorie, meent Donker.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen