Ad Valvas 2004-2005 - pagina 62

O I M P E R W I J S / R E C E N S I E

PAGINA 6

AP VALVAS 2 3 SEPTEMBER 2004

Academische vorming: meer dan alleen kennisverwerving

Studeren doe je zo Hoe zat 't ook weer met die lidwoorden?

De bibliotheek gebruiken, een werkstuk schrijven of een praatje houden. IVIoet de universiteit dat studenten leren of komen ze hier om echt t e studeren?

"Studenten komen vooral naar ons toe voor een cursus Engels", vertelt Greetje de Jong van het Centrum voor Studie en Loopbaan. Studenten kunnen hier terecht voor allerlei cursussen, zoals presenteren en wetenschappelijk schrijven. De Jong: "We werken steeds meer samen met de opleidingen zelf. Voordeel daarvan is dat training in vaardigheden niet op zichzelf staat, maar geïntegreerd wordt in de opleiding." Een voorbeeld van die samenwerking is dat het centrum een korte cursus Presenteren geeft aan alle eerstejaars Bedrijfskunde. Het centrum werkt ook mee aan een inleiding Formuleren en Spellen bij Economie. De Jong: "Heel wat studenten hebben problemen met het Nederlands. Dat gaat verder dan de d's en de t's. Lidwoorden bijvoorbeeld. Ze hebben het dan over 'de huis'. Nu bieden we alleen een korte spellingstoets aan, zodat studenten f zelf kunnen zien hoe ze scoren. Of we echt een cursus spellen moeten aanbieden, weten we nog niet."

Dirk de Hoog "Let op", zegt Jan Maarten Pauw, "als je je boeken te laat terugbrengt kost je dat 4 euro 50." Pauw heeft het tegen een groepje nieuwe studenten Psychologie. Ze volgen de introductiecursus Bibliothecaire Research die de faculteit verplicht heeft gesteld. Naast de rondleiding moeten ze ook een cursus op internet volgen. "Handig", zegt een meisje uit de groep, "anders had het misschien wel een half jaar geduurd voordat ik naar de bibliotheek was gegaan." Een andere jongen vindt het overdreven dat de introductie, die in totaal een uur of vier duurt, verplicht is. "Ik heb vorig jaar al een tijdje Rechten gedaan en weet echt wel hoe ik een boek moet opzoeken." D e bijeenkomst is een voorbeeld van de opkomst van het onderwijs in vaardigheden. Bij steeds meer opleidingen moeten studenten cursussen volgen om te leren werkstukken te schrijven of een presentatie te houden. Draait het aan de universiteit steeds meer om het aanleren van vaardigheden in plaats van het verwerven van kennis?

Geen trucje "We besteden al een paar jaar extra aandacht aan praktische vaardigheden", zegt Jan van Gastel, onderwijscoördinator van de faculteit Psychologie en Pedagogiek. "Zo'n cursus Bibliothecaire Research is natuurhjk heel basaal, maar hij gaat wel ergens over. Bijvoorbeeld over onderscheid maken tussen informatie die je wel en niet kunt gebruiken op de universiteit." Van Gastel erkent dat er sprake is van een verschuiving in het onderwijs. "We leggen meer dan vroeger nadruk op het leren verwerven van kermis en het toepassen daarvan. Maar niet als trucje. De vorm is altijd gekoppeld aan de wetenschappelijke inhoud." Als voorbeeld noemt hij het feit dat in het eerste jaar aan colleges practica zijn gekoppeld waarvoor studenten schrijfopdrachten moeten maken. "Dit jaar hebben we daar een tutoraat aan toegevoegd. Daarbij krijgen alle studenten individuele feedback van een docent en moeten ze onder meer samenvattingen van artikelen maken. Ze krijgen dan ook commentaar op dingen als hun taalgebruik en presentatie, en desnoods het advies op die gebieden extra cursussen te volgen." De faculteit kent ook een zomercur-

W i e niet slim i s , m o e t s a m e n v a t t i n g e n m a k e n . D a t is d e b o o d s c h a p v a n H a n s F i d d e r . H e t heeft h e m v e r g e b r a c h t . M a a r o f zijn m e t h o d e a n d e r e n t o t grote h o o g t e n k a n o p s t u w e n , is n o g m a a r d e vraag.

Op de middelbare school was hij een doorsnee leerling, maar op de universiteit studeerde hij cum laude af. Zijn geheim? Een door hemzelf ontworpen studieaanpak waarmee hij ingewikkelde materie in overzichtelijke blokjes ontleedt. Beretrots is Hans Fidder erop, en dus wü hij zijn methode nu verbreiden via Breinvriendelijk studeren. Het ziet er niet uit, dit door internetuitgever Mijneigenboek op de markt gebrachte werkje; een omslag waar de drukinkt haast af druipt en in het birmenwerk piepkleine lettertjes die her en der obsceen tegen elkaar aanschurken. Voor spel- en stijlfoutgevoeligen is het al helemaal een kwelling - Fidders cum laude dateert duidelijk van voor de tijd dat schrijf-

sus wiskunde voor studenten die dat vak onvoldoende beheersen. Dat is een aflopende zaak voor vwo-instromers, omdat die tegenwoordig allemaal wiskunde in h u n pakket hebben. "We hadden ook een begincursus computergebruik", zegt Van Gastel, "maar die is echt niet meer nodig. We doen nog wel een introductie in Blackboard, dat wordt hier veel gebruikt."

Portfolio Bij academische vorming gaat het inderdaad om meer dan alleen kennisverwerving, vindt Jaap Buning, docent practicum bij Natuurkunde. "Natuurkunde was altijd al een behoorlijk praktische opleiding; je leert heel veel via practica. Maar de laatste jaren hebben we er ook een aantal andere vaardigheden aan toe-

gevoegd. Zoals leren samenwerken, presenteren en efficiënt studeren. Dat doen we via een zogeheten portfolio.

vakken. We willen vaardigheden niet los zien van het verwerven van kennis in het algemeen. Daar gaat het tenslotte om op de universiteit."

Verschuiving

'Hallo, dacht ik, ik ben al naar school geweest' waarin studenten zelf bijhouden wat ze op bepaalde terreinen leren en wat hun vorderingen zijn." Voordeel daarvan is volgens Buning dat je studenten apart feedback kunt geven op bijvoorbeeld de opzet van een werkstuk of de mondelinge vaardigheden bij een presentatie. "We hebben ervoor gekozen dit soort activiteiten op te nemen in de bestaande

Daar is Hester Daelmans, voorzitter van de werkgroep Klinische Vaardigheden bij de medische faculteit, het helemaal mee eens. "Je kunt iemand wel leren bloeddrukmeten, maar je moet die gegevens ook kunnen interpreteren en er een diagnose mee stellen. Daarom praten wij liever over competenties. Daarbij zijn kennis, vaardigheden en inzichten met elkaar verbonden." Daelmans vertelt dat in het nieuwe geneeskunde-onderwijsprogramma, dat volgend jaar van start gaat, inderdaad een verschuiving plaatsvindt van kennisgericht naar competentiegericht

onderwijs. "We gaan niet meer uit van puur medische kermis, maar van de competenties die een arts moet hebben. Je moet, zeg maar, niet meer alleen alle botjes uit je hoofd kennen, maar ook met patiënten en hun familie kuimen communiceren en met collega's kunnen samenwerken. Daarom komen er naast de practica die er n u al zijn in het medisch curriculum, ook practica waarin presenteren, samenwerken en dat soort dingen expliciet worden geoefend. Ook gaan de studenten meer actief leren: minder colleges, meer werkgroepen en practica en elk jaar een leerstage, waar ze competenties kunnen oefenen op echte patiënten." Dat kennis en vaardigheden meer aan elkaar gekoppeld worden vindt Ilse SchuUer, derdejaars Geneeskunde, een goede zaak. " N u krijg je bij wijze van spreken in het eerste jaar college over de anatomie van de buik, maar leer je pas in het vierde jaar een diagnose stellen van een ontstoken lever. Gelijk kennis leren toepassen vergroot het leereffect." Maar de universiteit moet niet doorschieten, vindt SchuUer, die voor de Vuso/LSO in de universitaire studentenraad zit. "Toen ik begon te studeren moest ik een cursus introductie bibliotheek en computervaardigheden volgen. Hallo, dacht ik, ik ben al naar school geweest." SchuUer vindt dat dergelijke cursussen facultatief moeten zijn. "Ik kan behoorlijk goed een praatje houden, daar heb ik echt geen verplichte cursus voor nodig. Maar dat studenten zo'n vak vrijwUlig kunnen volgen is prima. Misschien wU ik bijvoorbeeld ooit wel een cursus schrijven in het Engels volgen."

Hokje, pijltje, hoog cijfer vaardigheid een rol speelde bij beoordelingen. Maar die slordige presentatie is beslist een bewuste keus van Fidder. In ieder geval wordt hij het niet moe te herhalen dat uiterlijkheden als lettertype en bladspiegel in de boekenbranche centraal staan en dat daar nauwelijks oog is voor 'breinvriendelijkheid'. Oftewel voor een tekst waarvan de opbouw in één oogopslag duidelijk is. Eén ding moet je Fidder nageven, hij gedraagt zich consequent naar die kritiek: op aUe linkerpagina's vat hij de tekst van de rechterpagina's samen in door veel hokjes en pijlen omgeven tekstblokjes. 'Determinanten' noemt hij die laatste. Een door hemzelf gemuntte term, die hij verklaart met de raadselachtige zinnen "Het woord kennen we vanuit de wiskunde. Het is dan een kenmerk dat we kunnen berekenen van een matrix." Maakt

niet uit, elders bUjkt dat het gewoon om bondig recapitulerende tekstjes gaat. Hé, hebben we het hier niet over een ordinaire samenvatting, zoals we die op de middelbare school al leerden

recensie maken? "Telegramstijl", "punten en pijlen", ik hoor het de docent nog zeggen. Maar volgens Fidder Ieren we op school vooral om lange verhalen in te dikken tot een zo veel mogelijk op één pagina gepropte lap tekst, en is het Echt Nieuw wat hij voorstelt. Oké, laten we dat van hem aarme-

men. Is het ook Zinnig wat hij voorstelt? Dat wel. Geen betere manier immers om je de inhoud van een tekst eigen te maken dan hem in eigen woorden samen te vatten en daarbij de achterliggende structuur te ontbloten. En Fidder spreekt beslist ook een waar woord als hij zegt dat een iets lager I Q gecompenseerd kan worden door de juiste studiemethode. Voor iemand met een beperkt I Q die zich op de middelbare school aan het maken van samenvattingen heeft weten te onttrekken, kan Fidders boekje dus best een openbaring zijn. Maar mensen voor wie dat niet geldt, zullen er weinig nieuws in vinden. Of het moest zijn dat je graag meer wUt weten over de golflengtes van diverse kleuren en de voedingswaarde van de avocado, want om onduidelijke redenen hecht Fidder eraan ons ook daarover te onderhouden.

liicinvrienüciijK studeren ' /, k ih deiennmatUen-itH

'l-outt

4

Uitgeverij Mijneigenboek, 108 biz., € 12,excl. verzendkosten. Te bestellen via www.mijneigenboek.nl.

"^.^ ^tr.^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen