Ad Valvas 2004-2005 - pagina 497

AD VALVAS 19 MEI 2005

C U L T U U R V E R S C H I L L E N / P E B A T

Op klompen door de porseleinkast

wtmk

Chinezen spugen op de grond en zetten je gebakken kakkerlakken voor. Als je daarvoor terugschrikt, ben je ongeschikt om in Azië te werken. Maar nog belangrijker is dat je je eigen culturele eigenaardigheden onder ogen durft te zien. Weimoed Visser Rare jongens die Chinezen. Cees Hamming van ABN Amro vertelt hoe op één van zijn eerste dagen m H o n g Kong een Aziatische gesprekspartner opstond, haar keel schraapte en m de hoek van de vergaderzaal flink op de grond spuugde. "Ik wist niet wat ik zag", zegt Hamming, tegenwoordig hoofd Internationale Klanten in N e derland. "Er zaten ook twee Amerikanen bij die vergadering die al langer in Azië werkten. Zij gingen door alsof er niets was gebeurd, dus dat deed ik ook maar." Als Hamming één ding heeft geleerd als leidinggevende van ABN Amro-kantoren in Hong Kong en Thailand, is het wel het besef dat niet de Aziaten raar zijn, maar de westerling die naar Azië komt om zaken te doen. "Je moet nooit vergeten dat jij de buitenlander bent, dus jij moet je aanpassen. Anders kom je nergens." Hamming is een van de sprekers op het congres Lost in translation van studievereniging Eos (Sociale Wetenschappen) over cultuurverschillen tussen westerse landen en Azië. Komen er dan zoveel afgestudeerde sociale wetenschappers in Azië terecht? 'TSIiet specifiek", vertelt Anouk Kluit, voorzitter van de congrescommissie.

Het verkiezingsdebat van de lijsttrekkers voor de studentenraad telde weer een nieuwkomer: Go Mei. Daarmee komt het aantal deelnemende partijen op vier. Nog nooit was er zo veel keuze. Toch leek het haast hetzelfde debat als vorig jaar. Dirk de Hoog Een beetje historisch was het debat tussen de lijsttrekkers voor de imiversitaire studentenraad afgelopen dinsdagmiddag wel. Zeven jaar lang leidde collegevoorzitter Wim Noomen het debat met humor en spitse opmerkingen. Waarschijnlijk was dit de laatste keer. In september gaat hij met pensioen.

"maar het thema sluit aan bij ons onderwijs. In je studie krijg je wetenschappelijke theorieën over cultuurverschillen. Op ons congres willen we mensen aan het woord laten die ervaring hebben met de praktijk."

Toko In het buitenland leer je vooral je eigen eigenaardigheden kennen, is de ervaring van de sprekers. Huib Wursten, adviseur cultuurmanagement voor consultantsbureau I T I M , houdt daarom geen lezing over gekke Aziaten maar over de rariteiten van Hollanders. "Nederlanders gedragen zich in hun werk als kleine winkeliers", stelt hij. Zijn uitleg is erg herkenbaar: Nederlanders hebben graag hun eigen afgebakende terreintje, waarvoor ze verantwoordelijk zijn en waarin ze geen inmenging van anderen dulden. "Die mentaliteit laat zich het best te omschrijven met het woord toko", vind Wursten. "Geef een Nederlander een eigen toko en hij gaat ervoor." Vergaderen in Nederland is dan ook een samenkomst van de relevante tokohouders. "Iedereen verdedigt het belang van zijn eigen winkeltje en wil graag meepraten over beslissingen op winkelcentrumniveau, omdat die van invloed kuimen zijn voor zijn toko." T o t zover zijn buitenlanders meestal redelijk positief over Nederland. D e tokomentaliteit heeft een platte hiërarchie en een grote betrokkenheid van werknemers tot gevolg. "Maar dan gebeurt er iets dat elke buitenlander razend maakt", grijnst Wursten. Op de volgende geprojecteerde sheet staat slechts voortschrijdend inzicht. D e zaal begint te lachen. "Gelukkig, iedereen herkent het", stelt hij vast. "Ergens in de wandelgang zegt de ene collega tegen de andere: 'Weet je, ik

heb er toch nog eens over nagedacht en volgens mij kunnen we het beter anders doen.' Besluiten die na lang vergaderen tot stand zijn gekomen, worden met evenveel gemak weer overboord gegooid. 'Waarom er dan in godsnaam zo lang over lullen?', vraagt de gemiddelde buitenlander zich af" Wursten kan hem geen ongelijk geven. "In Nederland zijn afspraken nooit hard." En nog iets typisch Nederlands: "de tokohouders trekken zich terug in hun eigen winkeltje als het hele gebouw dreigt om te vallen. Dan is ineens niemand meer verantwoordelijk."

Stap harder "Cultuurverschillen worden onderschat", stelt Wursten. "Globahsering maakt dat we oppervlakkig gezien dezelfde cultuur hebben. We kijken dezelfde films, luisteren naar dezelfde popmuziek. Maar daarmee zijn we nog niet hetzelfde." Zijn bedrijf I T I M onderzocht waarom internationale deals vaak meer geld kosten dan ze opleveren. In vijfenzestig procent van de gevallen speelden cultuurverschillen een belangrijke rol. Het zijn vaak detaüs die volledig over het hoofd worden gezien. Wursten: "Ik ken Amerikaanse bedrijven in Nederland die oprecht denken dat ze hun werknemers een groot plezier doen door een werknemer van de maand te kiezen. Compleet met foto aan de wand en zo. Maar waar Amerikanen strijden om de eer, is dat in Nederland de ergste ramp die je kan overkomen." Ook management houdt nauwelijks rekening met cultuurverschillen. "Het perspectief is compleet Amerikaans. Neem het systeem van bonussen. Een Nederlander zal een bonus niet weigeren, maar hij gaat er geen stap harder door lopen. Daarmee heeft dat

Etiquette in China • Gezichtsverlies Het ergste dat een Chinees kan overkomen is gezichtsverlies lijden in het openbaar. Daarom is het absoluut not done om iemand rechtstreeks te confronteren, beledigen, of uit te schelden. Probeer altijd een oplossing te verzinnen waarin de Chinees jou kan aanbieden om te heipen bij het probleem.

• Begroeting Chinezen zijn formeel in hun begroeting. De hoogste in hiërarchie steK zich voor aan lager geplaatste personen. Handen geven is inmiddels gebruikelijk. Zorg wel dat je nooit met je vingers in de handpalm van de ander krast: dat wordt opgevat als een seksueel getint gebaar.

• Visitekaarties Visitekaartjes zijn belangrijk in China. Geef je kaartje met beide handen en neem visHekaartjes ook met beide handen aan. Het is onbeleefd om een gekregen kaartje meteen weg te stoppen. Houd het in je handen, of leg het op tafel.

• Aanraken Chinezen houden er niet van om aangeraakt te worden. Sla iemand niet op de schouders en sla geen arm om iemand heen. Chinezen hebben wel weer een kleinere privacy-cirkel: ze vinden het normaal om tamelijk dichtbij je te komen staan als ze met je praten. systeem als management tooi hier veel minder waarde dan altijd wordt gedacht", aldus Wursten.

Lachen Terug naar Azië. De clichés zijn waar. Nederlanders moeten erg weimen aan de hiërarchie en aan het gebrek aan directheid van Aziaten. "Ik was 34 toen ik leiding kwam geven aan een ABN Amro-kantoor in Thailand. Als Nederlander ben je geneigd om eerst te kijken hoe de dingen lopen, maar al die mensen zaten me vriendelijk aan te kijken, met een houding van 'zeg jij

Nog meer oude wijn Ook om een andere reden was het debat historisch. Voor het eerst sinds mensenheugenis deden vier partijen mee. Maar verder was het vooral een herhaling van nagenoeg alle debatten uit voorgaande jaren. T e n eerste de vreselijke locatie in het restaurant voor het Bruin Café en dan nog tussen de middag ook. Het debat werd behoorlijk overstemd door etende en kwebbelende studenten. T e n tweede de bedroevende opkomst: zo'n twintig mensen, bijna uitsluitend zittende of aanstaande raadsleden, met wat vriendjes en vriendinnetjes. En ten derde is het debat meer een poging elkaar af te straffen op ongelukkige formuleringen dan op het inhoudelijk profileren van eigen standpunten en werkelijke

meningsverschillen. Aan deze strategie maken vooral de 'traditionele' partijen Progressieve Studenten/Srvu en de Vuso/Lso zich schuldig. Hoewel ze inhoudelijk nauwelijks meningsverschillen hebben, benaderen ze elkaar in verkiezingstijd als aartsrivalen en proberen ze elkaar te laten struikelen over ieder verkeerd gekozen woord. Zo beschuldigden dit jaar de Progressieven de Vuso/Lso ervan de Idee-week naar het midden van de zomervakantie te willen verplaatsen om zo meer tijd te hebben voor de ontgroeningsperiode van de gezelligheidsverenigmgen. In werkehjkheid ging het om verplaatsing van de introductie met een week, waarvan de Progressieven moesten toegeven dat

daar wel mee te leven viel. Over hoofdzaken waren alle lijsttrekkers het eens. Het academisch niveau van de VU moet krachtig worden beschermd, gedwongen studieadviezen zijn uit den boze, maar assessments en adviezen op grond waarvan studenten zelf kunnen uitmaken of ze al dan niet geschikt zijn voor de studie, zijn nuttig. E n studenten moeten voldoende tijd hebben om dingen naast h u n studie te doen. Een nieuw ideetje kwam van Duotransparant. Dat pleitte voor een voetbalveldje. Ook de Vuso/Lso had iets nieuws bedacht: een luxueuzer restaurant voor congresgangers en bezoekers van de Zuidas. Daar zouden ook studenten die eens lekker

maar hoe het moet'", vertelt Hamming. De Nederlandse gewoonte om kritiek direct te uiten, ook tegen een hogergeplaatste, is in Azië ongehoord. Hamming: "De Thai hebben dertig verschillende manieren om te glimlachen. Ook als ze het helemaal niet met je eens zijn, blijven ze vriendelijk lachen. Toen ik terugkwam in Nederland, moest ik weer erg wermen aan de botheid van Nederlanders. Vroeg ik de secretaresse of ze iets voor me wilde kopiëren, zei ze: 'Daar staat het kopieerapparaat'. Dat was ik niet meer gewend."

wUlen eten tegen bijbetaling terecht kunnen. Het debat was voor nieuwkomer Ilonka Omta van de lijst Go Mei een extra stimulans zich voor de studentenraad in te zetten. "Nieuw bloed lijkt me heel erg gewenst, want de traditionele partijen maken zich vooral druk over oude vetes. Ze zijn hartstikke geïnstitutionaliseerd. Ik denk met de Progressieven en Duotransparant goed te kunnen samenwerken. Met Vuso/Lso voel ik een cultuurverschil. Die zijn een beetje corporaal." "Het was vooral een poging elkaar vhegen af te vangen", vindt Bouchra Ettaouü, eerstejaars Rechten. Zij was het enige onbekende gezicht in het publiek en staat derde op de lijst van Duotransparant. "Die partij zegt de band tussen studenten en de studentenraad te willen versterken. Dat lijkt me hard nodig. Wat hier aan de orde was, spreekt de meeste studenten totaal niet aan. Het is een debat van een klein clubje."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen