Ad Valvas 2004-2005 - pagina 587

AD VALVAS 3 0 JUNI 2 0 0 5

G E

S C H I E D E N I S

PAGINA 1 1

Master Medische Geschiedenis bij Letteren van start

Medisch onderzoek zonder stethoscoop Wat was de vierdaagse koorts precies? Voor het antwoord op die vraag zijn medische en historische kennis nodig. Wie geïnteresseerd is in berde vakgebieden, kan sinds dit jaar in een master zijn hart ophalen. Floor Ba Medische methoden toepassen om erachter te komen waar een ziekte als tuberculose vandaan komt. Dat gebeurt dus niet bij Medische Geschiedenis, de master van de faculteiten Letteren en Geneeskunde. Hoogleraar Medische Geschiedenis Eddy Houwaart: " D a t is meer iets voor paleopathologie." De studenten Geschiedenis en Geneeskunde die de master volgen, moeten een historische vraagstelling hanteren. "Aan de hand van bronnen als jaargangen van het Nederlands tijdschrift voor Geneeskunde is bijvoorbeeld precies te zien hoe bepaalde denkbeelden bij medici zich ontwikkelden", vertelt historicus Hans de Waardt, coördinator van het mastertraject. "Zoals de manieren om tuberculose te bestrijden." Die historische benadering was even slikken voor de medici die het programma volgden, zegt De Waardt. "Als historici weten we: hoe objectief je je onderzoek ook doet, de uitkomst wordt altijd bepaald door de historische context van de tijd waarin het onderwerp speelde. Het kost soms grote moeite om medici hiervan te overtuigen. Zij zijn gewend aan dubbelblinde onderzoeken." Bij een tekst over magisch denken, een waanidee van mensen dat de omgeving door gedachten te beïnvloeden is, zal een arts bijvoorbeeld een diagnose proberen te stellen. Een geschiedkundige zal eerder kijken naar de leefwereld van de beschreven persoon. D e geschiedenisstudenten op h u n beurt weten bar weinig van geneeskunde en hebben soms moeite met het lezen van bronnen. "Een medicijnenstudent weet meteen waar een tekst over insuline over gaat, dat is voor een historicus anders", meent D e Waardt. Tijdens het eerste programma leverde dat geen noemenswaardige problemen op. In de loop van de colleges gmgen studenten samen naar teksten kijken en eikaars gebrek aan kermis aanvullen.

Master: interstedelijke samenwerlcing De colleges van het mastertraject Medische Geschiedenis zijn in februari 2005 begonnen. Studenten kunnen er twintig punten mee halen, goed voor eenderde master. Het traject is een samenwerkingsverband tussen de afdeling Metamedica van het VUmc en Geschiedenis bij Letteren. De master is met de Universiteit Leiden opgezet. Harm Beukers, hoogleraar Geschiedenis der Geneeskunde aldaar, zit in de kemstaf. Gastdocenten komen van verschillende unwersiteiten en instituten als de Erasmus Universiteit Rotterdam en het Trimbosinstituut in Utrecht. Eddy Houwaart, hoogleraar Medische Geschiedenis, kreeg het idee dat er belangstelling was voor een mastertraject. Regelmatig meldden zich studenten bij hem die op een medisch-historisch onderwerp wilden promoveren. Enkele Nederlandse hoogleraren op dit gebied hebben nu afgesproken dat aankomende promovendi de master gevolgd moeten hebben. Dit jaar deden zeven studenten en negen extraneï mee. Vier studenten kwamen van de VU (twee van Geschiedenis, twee van Geneeskunde). Bij de extraneï zaten veel mensen uit het vak, onder meer een vooimalig huisarts en een apotheker.

Slingerbewegingen De geschiedenis van de geneeskunde is een vak dat al eeuwen bestaat. D e eerste Nederlandse hoogleraar op dit gebied werd m 1867 aan de Gemeentelijke Universiteit (nu Universiteit van Amsterdam) aangesteld. Aan de V U begon de internist A n e Lindeboom zich in de jaren vijftig steeds nadrukkelijker met het vak bezig te houden. " H e t is typisch een vak tussen twee disciplines m", vertelt D e Waardt. "Een arts is niet per definitie een goede geschiedkundige en een medisch historicus kan een buitengewoon belazerd arts zijn." De medische geschiedenis houdt zich bezig met drie verschillende onderwerpen, vertelt hoogleraar Eddy Houwaart. " D e kennis van de medische wetenschap, het beroep van arts en de organisatie van de zorg, en de geschiedenis van ziekten." De manier waarop vroeger over ziekten werd gedacht, verschilt van tegenwoordig. Medisch historici komen vaak ziekten tegen die nu niet meer bestaan. "Voor het beschrijven van ziekten gebruikten artsen vroeger heel andere termen en symptomen dan we nu doen", zegt Houwaart. "Je moet erachter zien te komen wat iets kan zijn. Wat hield het bijvoorbeeld in om de vierdaagse koorts te hebben? Die kwam in de achttiende eeuw voor." Ook het denken over de oorzaak van ziekten verandert vaak mettertijd. "Zo dacht men aan het eind van de negentiende eeuw aanvankelijk dat schizofrenie een hersenziekte was. Gaandeweg ontstond de overtuiging dat het meer met de geest te maken had. Medici zochten toen niet meer naar een puur somatische verklaring. N u denkt men weer meer aan een biologische achtergrond", aldus Houwaart. Dergelijke slingerbewegingen in ideeën over

ziekten zijn voer voor medisch historici. Zij kunnen die koppelen aan maatschappelijke ontwikkelingen.

Barensnood Sinds het begin van de twintigste eeuw richt medische geschiedenis zich minder exclusief op de ontwikkeling van medische kermis en gaat de aandacht steeds vaker uit naar de politieke, sociale en culturele context van de geneeskunde. Artsen zelf hebben ook meer aandacht gekregen voor de sociale factoren van ziekten. Zo was bevallen honderd jaar geleden een riskante

Deze zomer haal je 'm wel! U r o D I J S C H O O L

Gegarandeerd je rijbewijs voor een vaste prijs! * Dankzij het unieke Totaal Garant Plan betaal je een éénmalig bedrag • Slagingspercentage 100 % • 4,6,7,8,9 en 10 daagse rijopleidingen • cursusniveau bepaald d.m.v. intake-test (^ REGIO AMSTERDAM: 020-4125593

-

bezigheid. Door de slechte gezondheidstoestand van veel vrouwen ging het baren regelmatig verkeerd. Veel vrouwen leden door vitaminegebrek aan de Engelse ziekte, waardoor h u n bekken te nauw werd. "In zo'n geval kwam een kind er gewoonweg niet uit", zegt Houwaart. T o e n artsen in de gaten kregen dat zonlicht de oplossing voor dit probleem was, ondernamen ze actie om vrouwen, die vooral binnenshuis werkten, meer in de buitenlucht te krijgen. Houwaart: "Daar kun je een interessante sociale geschiedenis over schrijven."

Behandelingen van ziekten maken eveneens grote ontwikkelingen door. Houwaart: "Tijdens mijn geneeskundestudie heb ik geleerd dat stress de oorzaak is van een maagzweer. Al honderd jaar waren dokters bezig een oplossing voor die spanning te zoeken, bijvoorbeeld door rust voor te schrijven. Totdat men twintig jaar geleden ontdekte dat een maagzweer veroorzaakt wordt door een bacterie." Andersom raken methoden in de mode die een tijd terug niet konden. D e elektroshock werd in de jaren zeventig zwaar bekritiseerd door de antipsychiatriebeweging. "Inmiddels wordt die soms weer gebruikt bij ernstig depressieve patiënten."

Juridische-Secretaresses.nl zoekt:

Snelle typisteriMv voor diverse advocaten- en notariskantoren in Amsterdam e.o. Geïnteresseerd in een volwassen verdienste en min. 32 uur p/w beschil<baar? Rechtenstudie of secretariële ervaring is een pré. S

Bij ons zit je goed! Voor werk als

locatiebeheerder / host(ess) / gids check www.canal.nl Interess«?

BelMonica/Alexander020-5285644 /

WWW.LSNEL.NLinfo@juridische-secretaresses.nl

LEUK WERK? CANALCOMPANY

Is e e r e t ar e s s e s , nl

p.rutgroKMcanal.nl of b«l Pyrrta:020-535M01

__Mf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen