Ad Valvas 2004-2005 - pagina 226

O P I N I E

PAGINA 2

AD VALVAS 20 DECEMBER 2004

Colofon

Bas van der Schot

Ad Valves Is het redactioneel onafhankelijke weekblad van de Vrije Universiteit Redactieadres De Boelelaan 1105, kamer OE-60 (bezoek en post) 1081 HV Amsterdam, te[ (020) 5985630 Faxnummer (020) 5985639 E-malladres redactie@advalv3S vu nl Mededelingen naar mededelingen@advalvas vu nl Redactie Marieke Schilp (hoofdredacteur. 5985632, mschilp@advalvas vu nl). Anne Pek (ein dredacteur, 5985640, apek@advalvas vu nl), Floor Bal, (5985638. fbal@advalvas.vu nl), Peter Breedveld, (5985631, pbreedveld@advalvas vu nl). Dirk de Hoog (5985637 ddehoog@advalvas vu nl). Weimoed Visser (5985634, wvisser@advalvas vu nl) Secretariaat Maria Koelewijn (5985630, mkoelewijn@advalvas vu nl) Aan dit nummer werkten mee: Nathalie Bulsing, Shirley Haasnoot, Daphne Lentjes, Dick Roodenburg, Jumoke Vreden Fott^rafèn Marijn Alders, Faulten van Gijn, Chnstiaan Krouwels, Peter Strelitski Tekenaars: Merlijn Draisma, Nico den Duik, Inge Heremans, Bas van der Schot, Berend Vonk Copyright HOP-kopIJ: Hoger Onderwijs Persbureau. Leiden Vormgeving Rob Bomer Adviesraad prof H van den Heuvel (voorzitter), J de Berg, H Invernizzi, B Mullink, prof N Schrijver, A Soldaat (ambtelijk secretaris) Advertenties opgeven bij Bureau Van Vliet, postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel (023) 5714745, fax (023) 5717680 Ook voor 'Adjes commercieel* Ovenge Adjes redactieadres, advertenties van VU instanties opgeven bij Dienst Communicatie, J L K. van der Veen, lH-41, BelleVUe, tel 85660 Productie Dijkman Offset, Diemen Abonnement per jaargang € 33,Later in het jaar per gemiste editie € O 50 minder Betaling per acceptgirokaart, aan te vragen bij het secretanaat

lNiTiATieFNÊK\e.R. OR.ANJE A^MBANP : THoM HoFFMAN/

Int. Standaard Serie Nummer 0166-0098 Overname van artikelen is alleen toegestaan na toestemming van de hoofdredacteur

Over geloof valt best te argumenteren

INGEZONDEN MEOEDELINeEN

VA^ÉB Het Personeelskatern gelezen? Ook uw baan kan in gevaar komen! Word nu lid van de VAWO, v a k b o n d voor de wetenschap

www.vawo.nl REID, GELEIJNSEVANTOL

FOKKE SUKKE

l|ET AFZIEN |VAJU ^M\

Lang werd religie gezien als het tegendeel van ratio. En dus als iets waar niets zinnigs over te zeggen viel. Volgens godsdienstfilosoof Wessel Stoker valt er over geloof echter wel degelijk te praten. Sterker nog: er móet over gepraat worden. Wie de laatste tijd de krant openslaat, leest als het om religie gaat vrijwel alleen over geweld. Nauwelijks komt de vraag aan de orde of religie ook een zaak is die rationeel bespreekbaar IS. Als religie niet redelijk bespreekbaar is, kan zij vervallen tot willekeur en erger: aanleiding geven tot geweld. In Nederland verbinden wij geloof niet zo gauw met redehjkheid, eerder met een subjectief gevoel waarover niet zo goed te praten is. Theologen zijn er zelf mede schuldig aan omdat ze onder invloed van Karl Barth menen dat (chnstehjk) geloof publiekelijk niet goed te verantwoorden is. De filosoof John Locke, de vader van de Verlichting, had als motief voor het aan de orde stellen van de (on)redelijkheid van het religieus geloof de maatschappelijke onrust die

'enthusiasts' in zijn land veroorzaakten. Hij wilde laten zien dat er sprake was van onredelijke en daarmee foute religie. Ik wil deze traditie voortzetten, juist nu op religie een beroep wordt gedaan voor gebruik van geweld. Denk maar aan het moslimfundamentalisme. Ook met een beroep op het chnstelijk geloof is geweld gepleegd. Geloof, religieuze ervaring, is rationeel bespreekbaar. Bij religieuze ervaring moet men niet alleen denken aan bijzondere ervaringen. Het merendeel van de gelovigen kent deze niet. Min of meer gelovigen hebben eerder religieuze ervaringen als een proces waarin een patroon wordt ontwikkeld om het leven religieus te interpreteren, te beleven en eruit te handelen. Van zo'n (christelijke) religieuze ervaring getuigen autobiografische verhalen van Helmuth GoUwitzer, Dorothee Solle en anderen. Is zo'n ervarmg redelijk te noemen? Dat hangt natuurlijk van je opvatting van redelijkheid of rationaliteit af. De laatste dertig jaar hebben de (wetenschaps)filosofie en de godsdienstwetenschap er meer oog voor gekregen dat religie niet aan een abstracte maatstaf van rationaliteit

moet worden gemeten, maar een rationaliteit heeft die meer op haar eigen maat is toegesneden. In de klassieke wijsgerige fenomenologie achtte men het niet goed mogelijk een wijsgerige, rationele beschrijvmg te geven van zo'n religieuze ervaring. Huidige Franse fenomenologen als Jean-Luc Marion achten dat wel mogehjk.

opinie Evenals de esthetische ervaring is religieuze ervaring iets waarbij de mens allereerst de ontvanger is. In de christelijke traditie wordt religieuze ervaring vooral in verhaalvorm opgevangen. Narratieve analyse kan laten zien dat verhalen vertellen een vorm van argumenteren is. Evangehèn zijn te lezen als verhalen die een narratieve verklaring geven voor de identiteit van Jezus. Zoals bij politieke overtuigingen gaat het ook in religie vaak fel toe. Zulke overtuigingen raken de mensen immers diep in hun emotie en hart.

Huidige emotietheorieën laten zien dat affectiviteit allerminst redelijkheid uitsluit. Het is belangrijk het rationele van het alledaagse geloven aan te wijzen, want daarmee kan men ook aantonen dat bepaalde vormen van geloven allermmst redelijk en soms gevaarlijk zijn. Soms gaat passie ten koste van het redelijke van een religieuze overtuiging, als men bijvoorbeeld meent mensen in naam van een religie te kunnen doden. Daarom is argumenteren inzake religie nodig. Huidige argumentatiekunst geeft voorbeelden die ook inzake religie van belang zijn. Hoewel er geen maatstaf is om de religieuze waarheidsvraag te beslissen, zijn er wel richtlijnen te geven voor goede of foute godsdienst, zoals bijvoorbeeld existentiële geschiktheid. Geeft een religie zo'n levensonèntatie dat zij het leven in kwalitatieve zin goed maakt? Hieraan gemeten is fundamentalisme dat tot haat en geweld aanzet foute religie en onredelijk. Dr. Wessel Stoker is als godsdienstfilosoof verbonden aan de theologische faculteit. Onlangs verscheen van hem Is geloven redelijk? Een geloofsverantwoording bij uitgeverij Meinema.

INGEZONDE« MEDEDELIHGEH

Bij vluchtelingen denkt u niet direct aan studeren. Het UAF doet dat wel.

fUAF voor vluchtelmg-studenten

De Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF ondersteunt vluchtelingen en asielzoekers bij hun studie en het vinden van werk.

VU podium Dinsdag 21 december: Dag van de Dialoog

Word óók donateur

GIRO 76300 SOchdngvoorVliKhteiing-Studeniefi UAF Poïttnjï I43CO 3508 SK Utrecht tei 030 252 08 35 w w w i a f n l

Wakil Delawar "Ik had veel aan mijn begeleider van het UAF. Bovendien: zonder het UAF had ik niet kunnen studeren, want wie anders leent een vluchteling nu geld?"

Wat kan de VU bijdragen aan een tolerante samenleving? Een gesprek tussen rector, studenten en medewerkers 21/12 I 13.00-14.00 Restaurant HG | gratis broodjes info: www.vu.nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen