Ad Valvas 2004-2005 - pagina 582

PAGINA 6

W E T E N S C H A P

AD VALVAS 3 0 JUNI 2005

Hoogleraar Veiligheidsvraagstukken neemt angstgevoelens burgers zeer serieus

'Leefbaarder zal het niet worden' ^^^^

Absolute vrijheid willen we, én maximale veiligheid. Daarmee stel­ len we de overheid voor onoplosbare dilemma's. De nieuwe hoogleraar Politiestudies en Veiligheids­ vraagstukken Hans Boutellier ziet niet zo één twee drie een aan­ vaardbare oplossing.

Groeimarkt De bijzondere leerstoel Politiestudies en Veiligheidsvraagstukken bestaat al sinds 1988 aan de sociale faculteit. Hans Boutellier volgde vorig jaar Leo Huberts op, die gewoon hoogle­ raar Bestuurskunde werd. Boutellier werkt een dag in de week aan de VU. Daarnaast is hij directeur van het Verweij­Jonkers Instituut, dat ondenoek doet op het gebied van zorg en wel­ zijn. "We verzollen nu een seminar bij de master Bestuurskunde, maar dit is een echte groeimarkt. Wie weet krijgen we ooit een eigen master", zegt Boutellier. Tegelijk met Boutellier werd ook Monica den Boer bijzonder hoogleraar Politie en Veiligheid. Zij werkt daarnaast aan de Politieacademie. Boutellier sluit niet uit dat er een samenwer­ kingstraject komt waardoor afgestudeerden van de Politieacademie een hbo­opleiding ­ een mastertitel bij Bestuurskunde kunnen halen. Boutellier werkt ook samen met mensen van de afdeling Politiestudies van de faculteit Rechten. Hij is voorzitter van het VU centrum voor Politie­ en Veiligheidsstudies. "Dat is voorals­ nog een virtueel centrum met alleen een websi­ te. We zijn een netwerk van VU­wetenschappers die zich met veiligheid en politie bezig houden. Onlangs hadden we een symposium over parti­ culiere beveiligingsdiensten in Nederland. Dat is wetenschappelijk een behooriijk onon^onnen gebied." (DdH)

Drrk de Hoog "We leven in een bange samenleving", stelt Hans Boutellier in zijn oratie, die net m boek­ vorm is verschenen. Hij is sinds een jaar bijzon­ der hoogleraar Politiestudies en Veiligheidsvraagstukken bij de faculteit Sociale Wetenschappen. Eerder werd hij bekend door zijn boek De veiligheidsutopie, gepubliceerd vlak na de moord op Pim Fortuyn. "Als mensen zeggen dat ze bang zijn, neem ik dat serieus als onderzoeker. Dan ga ik ze niet wijsmaken dat ze zich zorgen maken over de verkeerde dingen", zegt Boutellier. "In De veilig­ heidsutopie heb ik geprobeerd een diagnose te geven van wat er aan de hand is in de samenle­ ving. In mijn visie staat de overheid enorm onder druk door twee tegengestelde ontwikke­ lingen. Aan de ene kant eist de burger steeds meer vrijheid en zelfontplooiing op, aan de andere kant verlangt diezelfde burger dat de overheid zijn veiligheid maximaal garandeert. Ze willen bungyjumpen, maar wel met de over­ heidsgarantie dat het elastiek niet breekt. Mensen willen heel vitaal, hedonistisch leven, maar ervaren overal om zich heen onveiligheid die de overheid moet beteugelen."

Gloeiende plaat Boutellier vindt dat criminaliteit inderdaad een groot probleem is in de samenleving. "Ik wil dat absoluut niet bagatelhseren. D e drang tot vrijheid heeft ook geleid tot veel hufterig gedrag." Hi) pakt een vel papier en tekent een omgekeer­ de piramide. "Als je mensen vraagt of ze afge­ lopen jaar met criminaliteit te maken hebben gehad, meldt de totale bevolking zo'n vijf mil­ joen delicten. Dat getal moet je in mijn ogen verdubbelen om de werkelijke omvang van cri­ minaliteit te pakken te hebben. Bij de politie komen echter maar 1,4 miljoen aangiftes binnen. Dat leidt weer tot een kwart miljoen verdachten en uiteindelijk tweehonderdduizend veroordelingen. Wat politie en justitie doen, is dus een drupje op de gloeiende plaat." Maar dat gennge opsporingspercentage is vol­ gens Boutellier niet de enige oorzaak van het maatschappelijke onbehagen. "Door de intema­ tionalisenng, individualisering en secularisering voelen mensen zich ontheemd en verloren in een boze wereld. Mensen voelen zich ook vaak onveilig in hun eigen leefomgeving. Maar daar­ bij wordt veel op één hoop gegooid. Het gaat ook om werkloosheid, hondenpoep, onaange­ past gedrag in het openbaar vervoer en rotzooi in de hal van de flat. Daar kan het strafrecht weinig aan doen. Daarom is het veiligheids­ vraagstuk niet zozeer een juridisch, maar vooral een algemeen bestuurlijk probleem. Je kunt het echt niet oplossen met alleen meer en zwaarder straffen." Op één punt heeft Boutellier zijn diagnose m De veiligheidsutopie wat bijgesteld. "Ik kreeg de kri­ tiek dat ik in mijn boek geen aandacht besteed­ de aan etnische tegenstellmgen en de moeizame integratie van grote groepen migranten. Die kri­

Professor Hans Boutellier: 'Ik ben voor kledingvoorschriften op scholen' tiek was wel een beetje terecht. Daarom heb ik daarover een hoofdstuk toegevoegd. D e crimina­ liteitscijfers zijn bij veel etnische groepen veel hoger dan bij traditionele Nederlanders. Dat valt gewoon niet te ontkennen. "Maar wat ik nog beangstigender vind, is dat de samenleving aan het fragmentariseren is. Steeds meer mensen lijken te radicaliseren en zich terug te trekken in de eigen groep en met de rug naar de samenleving te staan. Er is steeds min­ der een gemeenschappelijke identiteit als Nederlander of Amsterdammer. Dat is natuur­ lijk al in de jaren zeventig begoimen. T o e n plaatsten bijvoorbeeld sommige krakers zich buiten de samenleving met de leuze 'jullie

rechtsstaat is de onze niet'. Dankzij de toen gel­ dende vrijheid blijheid kon dat allemaal maar."

Virtuele muur Boutellier wil niet bij de pakken neerzitten en alleen maar analyseren wat er mis is gegaan. Hij wil ook nadenken over oplossingen. "Birmen maatschappelijke organisaties als scholen, bedrijven, buurtorganisaties en sportverenigin­ gen moet weer aandacht komen voor omgangs­ vormen. Mensen moet gewoon weer bijgebracht worden hoe ze zich in het openbaar hebben te gedragen. Ik ben bijvoorbeeld erg voor gedrags­ en kledingvoorschriften op scholen."

Boutelher is ook niet tegen een soort virtuele muur om de stad, iets waarvoor de Amsterdamse politiechef Bernard Weiten onlangs pleitte. Met hulp van camera's en slim­ me computers langs de ringweg moeten onge­ wenste personen tegengehouden worden. Boutellier: "Maar je moet wel uitkijken dat je niet doorslaat. Ik wil wel een leefbare samenle­ ving houden. N u zie je bijvoorbeeld al dat bij veel openbare gebouwen de receptionisten wor­ den vervangen door beveiligingsmensen. In het gebouw van de sociale faculteit heb je al een pasje nodig om birmen te komen. Waar ligt de grens? Maar ik pleit ook niet voor achterhaalde naïviteit. We leven niet meer in de tijd dat je je fiets niet op slot hoefde te zetten. Zonder bevei­ liging zijn morgen de computers uit het gebouw gejat." Enerzijds is Boutellier optimistisch. "In de Verenigde Staten neemt de omvang van de cri­ minaliteit al tien jaar af. Hier kan de crimina­ liteit ook worden teruggedrongen. Ik ben pessi­ mistischer over de vraag of we ook een sociaal leefbaardere wereld krijgen. Ik zie steeds meer een tweedeling ontstaan. In Amerika en Zuid­ Afrika bestaan al echt ommuurde wijken. Binnen is het goed toeven, maar buitenstaanders worden keihard geweerd. "Ik vrees dat zulke beschermde wijken ook in Nederland gaan ontstaan. Als de politiek het niet doet, doet de markt het wel. Als je een huis koopt, koopt je er gelijk een schone en veilige woonomgeving bij. Maar wel met een hek erom­ heen en particuliere bewakers bij de poort." Hans Boutellier, Meer dan veilig: Oratie over bestuur, bescherming en burgerschap. Boom Juridische uitgevers, 4 1 biz., € 19,­.

Derde geldstroom maakt onderzoekers gevaarlijk kwetsbaar

KNAW wil keurmerk van onafhankelijk onderzoek D e N e d e r l a n d s e u n i v e r s i t e i t e n zijn al v o o r meer dan een kwart van h u n inkomsten afhankelijk v a n c o n t r a c t o n d e r z o e k . D e ver­ leiding o m o p d r a c h t g e v e r s n a a r d e m o n d te p r a t e n w o r d t steeds groter, vreest e e n w e r k ­ groep van de K N A W . Met name de geneesmiddelenindustrie en de overheid staan erom bekend dat ze de onderzoe­ kers die ze inhuren soms ongegeneerd voor hun kar proberen te spannen. Een treffend voorbeeld volgens de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) is de zware druk die het ministerie van Verkeer en Waterstaat tussen 2000 en 2002 uitoefende op het onder­ zoek door de commissie­Berkhout naar de

geluidsnormen voor Schiphol. D e Delftse hoog­ leraar Berkhout, die zijn opdracht uiteindelijk teruggaf, schreef later dat zijn commissie behan­ deld was als een "wetenschappelijke fagade" voor vaststaand beleid. T o t 1980 waren de Nederlandse universiteiten minder 'chantabel'; ze werden vrijwel volledig bekostigd door het Rijk. Voor hun fundamentele onderzoek konden ze ook toen al een beroep doen op middelen uit de 'tweede geldstroom'. Via N W O wordt op dit moment ongeveer tien pro­ cent van het universitaire budget binnengehaald. Met de snel afiiemende overheidsbekostiging werd de 'derde geldstroom' steeds belangrijker: in 1999 verdienden de universiteiten al een klei­ ne tien procent van him budget met externe opdrachten van bedrijven, maatschappelijke

organisaties en de overheid. Sindsdien is dit aandeel verdrievoudigd tot ruim een kwart. Op aandrang van een ongeruste Tweede Kamer en m opdracht van minister Van der Hoeven heeft de KNAW bij twaalf Nederlandse univer­ siteiten en dertig onderzoeksinstellingen gepeild hoe ze omgaan met contractonderzoek. De eer­ ste resultaten en aanbevelingen werden vonge week vrijdag onder wetenschappers besproken. Een definitief advies aan de minister volgt eind deze zomer. De belangrijkste aanbeveling van de KNAW is dat onderzoekers en opdrachtgevers vooraf een 'onafhankelijkheidsverklaring' tekenen en deze opnemen in de onderzoekscontracten die ze aangaan. Ze spreken onder meer af dat de opzet van het onderzoek met wordt gestuurd in de

richting van een door de opdrachtgever gewen­ ste uitkomst, dat vergoedingen nooit afhankelijk zijn van de onderzoeksuitkomst en dat alle resultaten worden gepubliceerd, ook als ze ongunstig zijn voor de opdrachtgever. Feitelijk levert de verklaring een soort keurmerk van onafhankelijk onderzoek op. Immers, wie niet tekent en zijn onderzoek desondanks uitbesteedt aan een publieke wetenschapsinstelling, heeft wat uit te leggen. Maar ondertekenmg biedt natuur­ lijk geen garantie voor goed gedrag. Mede daar­ om ziet de ÏCNAW een taak weggelegd voor een instantie die bij conflicten kan bemiddelen. Het in mei 2003 opgerichte Landelijk Orgaan voor Wetenschappehjke Integriteit, ingesteld door KNAW, N W O en VSNU, zou die rol eventueel op zich kunnen nemen. (HOP/HC )

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen