Ad Valvas 2004-2005 - pagina 150

PAGINA 6

R E P O R T A G E X N I E U W S

AD VALVAS 4 NOVEMBER 2004

Een duik in de archieven van het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme

Twee kilometer VU-verleden Politieke papieren van Abraliam Kuyper naast de kattebelletjes die dominee Geelkerken van zijn vrouw kreeg. Want ook het intermenselijke verkeer doet er toe in het Historisch Documentatiecentrum van de VU. Jammer dus dat sms'jes zo moeilijk te bewaren zijn. Annemieke Bosman "Als archiefljeheerder moet je eigenlijk altijd kiezen tussen twee kwaden", verzucht Hans Seijlhouwer, tenvijl hij met tedere hand een briefwisseling van dominee Geelkerken opbergt. "Voor het materiaal is het het beste als we het hermetisch van de buitenwereld afsluiten, maar voor ons historisch besef is toegankelijkheid juist een eerste vereiste." En daarom heeft hij er toch geen seconde over geaarzeld om op de Landelijke Archievendag, afgelopen zaterdag, open huis te houden in het VU-archief, preciezer uitgedrukt: in het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme van 1800 tot heden. Strikt genomen bevat een archief 'de papieren neerslag van het handelen van een persoon of instelling'. Niet alleen zakelijke documenten, ook zwemdiploma's en liefdesbrieven vallen daaronder. Voor deze feestelijke dag hebben Seijlhouwer en zijn collega's bovendien de zogenoemde archiefschatten opgediept, parafernalia die de moeite van het bezichtigen meer dan waard zijn. Maar dat besef lijkt niet bepaald tot de wereld buiten de eerste verdieping van de Bvleugel te zijn doorgedrongen. Jonge onderzoekers zien we er niet, wel wat bejaarden - twee stuks -, die verrukt langs de vitrines scharrelen. "Kijk nou toch, het dodenmasker van Abraham Kuyper", zegt er één. Deze bezoekersdichtheid is representatief voor wat er op doordeweekse dagen birmenkomt. "Het hangt er natuurlijk ook een beetje van af welke onderwerpen de docenten voor h u n colleges kiezen. We bedienen in de hele historische markt maar een niche - de geschiedenis van de gereformeerde zuil -, maar als zo'n college gaat over een man als Colijn of VU-oprichter Kuyper, willen hier opeens weleens groepjes studenten binnenwandelen."

'Wat m o t je m e t die r o m m e l ? ' Die kunnen zich dan verheugen op een aanzienlijke hoeveelheid stof. Ongeveer twee kilometer archiefmateriaal staat er nu in de VU-kelders opgeslagen en het emde is nog lang niet in zicht. "Dit jaar kwam er maar liefst 150 meter bij en echt, het is allemaal even interessant", vertelt Seijlhouwer met glanzende ogen. "Sinds onze oprichting in 1971 hebben we als historisch centrum een aardige reputatie opgebouwd, waardoor mensen geregeld aan ons denken wanneer ze besluiten hun papieren op te ruimen." Zo viel het VU-archief de volledige nalatenschap van dominee Geelkerken m handen. Ze had meer dan veertig jaar achter schotten m de slaapkamer van een van zijn dochters verborgen gezeten. De verbazing van de omstanders was groot dat er blijkbaar interesse was voor al die pakken papier. "Ze stonden er echt bij te kijken van 'wat mot je toch met die rommel', maar voor ons was het natuurlijk geweldig." Hetzelfde geldt voor de spullen van Wilhelm de Gaay Fortman, een ander kopstuk uit de gereformeerde beweging. "Moet je kijken, een handgeschreven menukaart uit 1932", zegt Seijlhouwer terwijl hij, wederom met alle egards, een archiefdoos openmaakt. "Je ziet dat die sobere gereformeerden heus wel wisten wat lek-

ker eten was. Dertien gangen, je moet het maar weg krijgen."

Vluchtige m e d i a Toch hoort het doorlezen van alle materiaal nou juist niet tot de taken van een archivaris. Ordenen is wat hij doet, en het papier geschikt maken voor nader onderzoek door wetenschappers en andere belangstellenden. Eén van de gulden regels is bijvoorbeeld dat hij brieven sowieso bewaart. "Maar je zult niet gauw te weten komen wat erin staat, domweg omdat je daar de tijd niet voor hebt", vertelt Seijlhouwer opgewekt. "Het handschrift van iemand als Kuyper is zo weerbarstig, daar heeft een histoncus zich in moeten specialiseren om het te kunnen ontcijferen." Met zorg beziet Seijlhouwer de rol die e-mail en sms in onze tijd spelen. Direct last heeft hij er nog niet van, want het informatiegat dat die

vluchtige media waarschijnlijk zullen veroorzaken, zal pas over een aantal decennia in de archieven voelbaar zijn. En aan grote zaken als geboorteakten en bullen zal het ook dan met ontbreken, omdat die nog altijd aan het papier worden toevertrouwd. Maar juist van de fijnafstemming van het intermenselijk verkeer zullen we minder gaan begrijpen, vreest hij. "We hebben bijvoorbeeld een briefje van de vrouw van dominee Geelkerken, waarin ze schrijft: 'Lieverd, ik sta nu op het Centraal Station, ik zie je vanmiddag.' Dat zouden we nu afdoen met een sms'je en dat bHjft natuurlijk nooit bewaard. Doodzonde, want juist zo'n kattebelletje zegt iets over de levenssfeer van historische figuren, maakt het beeld compleet."

De Tien Geboden N u verhelderen de parafernalia ook wel één en ander, gelukkig. Griimikend houdt Seijlhouwer

ministers jas van Kuyper omhoog, die onthult dat hij graag mocht tafelen. En er staat een modelscheepje in een glazen kast, dat hij in elkaar knutselde toen hij een keer overspannen was. Er valt m de gerformeerde zuil een hoop te genieten voor een vakliefhebber als Seijlhouwer, beaamt de archivaris. Maar de absolute historische topsensatie had hij toen hij de oprichtingsnotulen van Kuypers Anti-Revolutionaire Partij mocht inzien. "Een onooglijk boek, maar inhoudelijk is het net of iemand je de tien geboden heeft overhandigd", glundert hij. Wie dat wil proberen na te voelen, kan ook na de Landelijke Archievendag nog in het documentatiecentrum terecht. De andere schatten zijn inmiddels weer opgeborgen. "Maar in dringende gevallen willen we best nog iets tevoorschijn halen", zegt de archivaris gul.

Student wordt inzet fellere concurrentie Het kabinet wil dat hogescholen en universiteiten voortaan alles op alles zetten om hun studenten goed onderwijs te bieden. Slagen ze daar niet in, dan zullen ze dat direct in hun budget merken. Maar ook aan de studenten worden zwaardere eisen gesteld. Ze moeten sneller afstuderen, al mogen ze in ruil daarvoor wel meer bijlenen.

Thijs den Otter / HOP Staatssecretaris Rutte heeft zijn lang verwachte voorstel voor een meer vraaggestuurd nieuw bekostigingssysteem naar de Tweede Kamer gestuurd. Wordt het aanvaard, dan hebben de

studenten vanaf 2007 een budgettaire sleutelpositie. Weliswaar zullen de opleidingen net als nu geld krijgen voor iedere student die ze binnenhalen, maar het grote verschil is dat ze dit geld weer snel kwijtraken als ze onvoldoende kwaliteit leveren en hun studenten tussentijds afhaken. Die kunnen hun 'leerrechten' namelijk verzilveren bij een andere opleiding of instelling die beter op hun wensen inspeelt. Door studenten met de voeten te laten stemmen over de kwaliteit van hun opleiding, gooit Rutte het roer flink om. Universiteiten werken al jaren met een hoge basisbekostigmg en een kleme diplomabonus. Hogescholen worden nu nog meer dan de universiteiten bekostigd voor het aantal studenten dat ze afleveren. Ruttes nieuwe stelsel handhaaft wehswaar een basisvergoeding

om de continuïteit van opleidingen te garanderen, maar die zal wel veel kleiner zijn. Ook de diplomabonus wordt - vooral in het hbo - minder belangrijk. Een instelling waar een student zijn eerste diploma haalt, krijgt een bonus van vijfentwmtig procent bovenop de daar gebruikte leerrechten. Niet alleen de instellingen zullen harder worden afgerekend, ook van de studenten wordt meer verwacht. Want aan lanterfantende studenten wil de staatssecretans zijn schaarse geld niet kwijt. Bachelorstudenten wil hij bekostigen voor de cursusduur plus een jaar, masterstudenten voor de cursusduur plus een half jaar. Als een student die tijdslimieten overschrijdt, moet hij voor de resterende jaren een marktconform collegegeld betalen - wat neerkomt op maximaal

6500 euro. Dat bedrag kan hij overigens wel bij de IB-Groep lenen. Het voorstel om collegegeld voor te schieten geldt voor alle studenten, ongeacht het salaris van h u n ouders. Dat is een van de voorgestelde aanpassingen van de studiefinanciering. D e mgrepen in dat stelsel zijn overigens minder verstrekkend dan die in de bekostiging. Wel wordt de aflossing van de studieschuld flexibeler doordat uitgestudeerden deze naar eigen goeddunken vijf jaar kunnen onderbreken. Bovendien wordt het aflossingsbedrag sterker gerelateerd aan de hoogte van het inkomen, waarmee Rutte de leenaversie wil verkleinen. De afbetalingstermijn van vijftien jaar blijft gehandhaafd. Restschulden worden ook in de plannen van Rutte kwijtgescholden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen