Ad Valvas 2004-2005 - pagina 534

W E T E N S C H A P / R E C E N S I E

PAGINA 6

AD VALVAS 2 JUNI 2005

Scheidend hoogleraar Kindermishandeling Baartman wil veel meer geld voor preventie

'Steun bij de opvoeding^moet gewoon worden' Vroeger dachten artsen wei dat sommige kinderen gewoon broze botten had­ den. Maar sinds een paar decennia weten we: kindermishandeiing komt veel voor. Aan de VU hieid Herman Baartman zich jareniang met het probieem bezig. Deze week nam hij afscheid.

Dirk de Hoog "Geweld tegen kinderen hoort helaas bij onze cultuur, Rtikiiiaarj|fQd een camping "**'" ^" Dan zie je hi met voor sch. zegt H e n a a n Baartman nan» ^. een symposium er van de VU als bijzt ..„^* .,> Preventie en Hulpverlening Kmdermishandelmg en als di^^^.^ van het Amsterdams Centrum vooi Kinderstudies. Hij gaat met emeri­ taat. Zeventien jaar heeft hi) de leer­ stoel bezet. "Gelukkig heeft de Stich­ ting ter Voorkommg van Kindermis­ handeling besloten een opvolger te benoemen, want dit is wereldwijd een imieke positie, die ook echt bi) de VU past." Baartman werd min of meer toevallig de eerste professor op de leerstoel. "Ik werkte al aan de VU en deed onder­ zoek naar geziimen met een opeensta­ peling van problemen. Daar kwam ik ook in aanraking met het fenomeen kindermishandeling. Ik werd gevraagd voor het bijzonder hoogleraarschap. En dat leek me een geweldige uitda­ ging. Natuurlijk om iets te doen aan de sores van de kinderen en hun ouders, maar ook omdat het weten­ schappelijk een terrein was waar nog het nodige te doen viel."

Uithoeken De wetenschap heeft nog niet zo heel lang belangstelling voor het probleem, vertelt Baartman. "In de jaren vijftig deden artsen in Amerika serieus onderzoek of er kinderen waren met extra broze botten. Ze kregen name­ lijk kmderen te behandelen met bot­ breuken waar ze geen goede verkla­ ring voor hadden. 'Gevallen', zeiden de ouders bijvoorbeeld. Pas begin jaren zestig verscheen een gedegen wetenschappelijke publicatie waarin aangetoond werd dat deze kmderen slachtoffer waren van fysiek geweld door hun ouders." Baartman moest in zijn beginjaren flmk aan de weg timmeren om de aard en omvang van het probleem op de publieke agenda te krijgen. "Natuurlijk wist men wel dat geweld

tegen kinderen voorkomt. Maar men zag het het liefst als een marginaal probleem in de uithoeken van de samenleving. Het gebeurde in een beperkt aantal probleemgezinnen, en voor seksueel misbruik van een kind moest je wel een heel zieke geest heb­ ben. Toen bijvoorbeeld in de jaren tachtig bleek dat heel veel vrouwen ervaring hadden met ongewenste inti­ miteiten in h u n jeugd, werden de onderzoekers weggehoond." Gelukkig zijn de opvattingen de afge­ lopen jaren behoorlijk veranderd. Baartman: " D e meeste mensen zijn ervan doordrongen geraakt dat geweld, misbruik en verwaarlozing veel voorkomende opvoedingsproble­ men zijn. Zo komen bij de Advies­ en Meldpunten Kindermishandeling dertigduizend meldingen per jaar binnen. Dat aantal stijgt nog steeds en is het topje van de ijsberg."

Rekensom Ter gelegenheid van zijn afscheid­ s}Tnposium heeft Baartman laten uit­ rekenen wat kindermishandeling Nederland kost. De rekenaar kwam op ongeveer een miljard euro per jaar aan hulpverlening bij kindermishan­ deling. "Ik stond in eerste instantie wat huiverig tegenover deze bereke­ ningen", zegt de kersverse emeritus,

kun je voorkomen dat zaken uit de hand lopen en dat ouders hulp als straf zien. N u wordt hulp krijgen ervaren als falen in het ouderschap en daar zijn ouders begrijpelijkerwijs heel gevoelig voor."

^Ouders moeten hulp niet als Beroepsgeheim straf zien^ "maar in andere landen is het ook gedaan. Ik heb er natuurlijk politieke bedoelingen mee. N u komt de hulp­ verlening meestal pas op gang als het geweld al is begonnen. D a n is het heel moeilijk het proces ten goede te keren. Vandaar ook die geweldige kosten. Kunnen we niet beter investe­ ren in preventie?" In Nederland leeft de opvatting dat ouders recht hebben hun kmderen naar eigen inzicht op te voeden, ziet Baartman. "Anderen mogen zich er pas mee bemoeien als het fout dreigt te gaan. We moeten naar een cultuur toe waarbij het heel normaal is dat ouders steun bij de opvoeding krij­ gen. Dat het net zo gewoon is te pra­ ten over opvoedmgs­ als over gezond­ heidsproblemen van je kinderen, dat je niet alleen voor een prikje naar het consultatiebureau gaat, maar voor het hele welzijn van je kind. Daarmee

D e afgelopen tijden is de jeugdhulp­ verlening erg onder vuur komen te liggen, mede door het overlijden van Savanna uit Alphen aan de Rijn als gevolg van mishandeling en verwaar­ lozing. "Het gaat me te ver om te zeggen dat de hulpverlening als geheel faalt", zegt de emeritus. "Vergeet niet dat je over ongeveer de ingewikkeldste problemen m de samenlevmg praat. Een kind uit huis plaatsen is een heel ingrijpende en moeilijke beslissing. Daardoor kan het gebeuren dat hulpverleners te veel naar de positieve punten kijken en een beslissing uitstellen, omdat ze soms maar al te graag geloven dat het beter gaat." Waarom de hulpverlening nog niet goed IS geregeld, vindt Baartman een lastige vraag. "In Nederland hebben we de neiging bij een probleem een nieuwe instantie op te richten. Zo zijn naast de Raden voor de Kinderbescherming in de jaren zestig de Bureaus voor Vertrouwensartsen

gekomen. M e n zag toen kindermis­ handeling vooral als probleem dat medici moesten aanpakken, en vond dat er een plek moest komen waar huisartsen zonder schending van h u n beroepsgeheim terecht konden. De kinderbescherming was te veel iets van Justitie. N u klinken er naar aan­ leiding van drama's als dat van Savanna weer pleidooien om eerder iets te doen." Volgens Baartman bemoeilijkt de complexiteit van de organisatie van de jeugdzorg snel ingrijpen. "Ik ben voor snellere procedures. D e vertrou­ wensartsen hebben wachtlijsten, soms duurt het meer dan een jaar voor er werkelijk iets gebeurt. Er moet één instantie komen die bij een meldmg van mishandeling binnen hooguit vijf dagen onderzoek doet en die snel knopen kan doorhakken. Daar is extra geld voor nodig, maar ook extra expertise. Mensen die dit werk doen, moeten goed geschoold zijn en super­ visie krijgen van ervaren hulpverle­ ners. Ze moeten ook op tijd andere deskundigen kunnen raadplegen om tot een zo goed mogelijke beslissing te komen." Herman Baartman, Ruud Buitens en Jan Willems (red ). Kindermishandeling. De politiek een zorg. Uitgeverij SWP, 320 biz , € 34,50

Wat moet Nabokov in Ossenfoort? Teruggaan naar de piaats waar je opgegroeid bent, kan gevaarlijk zijn voor men­ sen. En te veel citeren uit de wereldliteratuur kan dodelijk zijn voor een ver­ haal. Blijkt uit de debuutro­ man van oud­VU­docente Maaike Kroesbergen. F oor Ba In Watertanden, de debuutroman van voormalig VU­docente Maaike Kroesbergen, gaat culinair journaliste Lee Borg terug naar de plaats waar ze haar jeugd doorbracht, Ossenfoort. Aanleiding: een krantenfoto van een slachtpamj onder tientallen ganzen, die is gemaakt door de man op wie ze als puber hopeloos verliefd was. Ze

besluit op onderzoek uit te gaan. Watertanden is een vlot geschreven boek. De delen waarin Ossenfoort en de bewoners beschreven worden, zijn het amusantst. "Drie gelegenheden m O. hadden nooit over gebrek aan klandizie te klagen. Of het nu magere of vette jaren waren, kroeg, kapper en kerk zaten altijd vol." Het IS de vraag waarom Kroesbergen de moeite heeft genomen de naam van het dorp waar alles zich afspeelt te ver­ anderen. Van de hunebedden m de buurt tot de jaarlijkse ganzendnjfjacht waar alleen meisjes van de plaatselijke hmshoudschool aan mogen meedoen; Watertanden kan uitstekend dienst doen als een VW­gids voor Coevorden. Het IS niet toevallig dat de auteur m deze vestmgstad is opgegroeid. "Import zal hier nooit oard'n, zei de buurvrouw vroeger om de haverklap", schnjft Kroesbergen. Heel treffend beschrijft ze hoe het is om als buiten­ staander in een kleme gemeenschap te

wonen. Niet alleen sissen de kinderen op het schoolplein 'buitenlander' naar de enige allochtoon m de klas. Ook Lee, die uit Amsterdam koitit, krijgt die beledigmg naar haar hoofd. Wanneer ze na al die jaren terugkomt, IS de houding ten opzichte van haar

recensie nog steeds hetzelfde. Ze is een vreem­ de, een journaliste die zich bemoeit met zaken waarmee ze niets te maken heeft. D u s krijgt ze al snel dreigbne­ ven. Iets waarvan ze niet erg onder de indruk lijkt. "Je hebt hier niets te zoeken, verdwijn voor het te laat is. Nergens stond mijn naam, ik hoefde me dus niet aange­ sproken te voelen, maar toch trok

even een nare nllmg over mijn rug." Dit is het deel van het verhaal dat het minst overtuigt. Nergens wil de drei­ gmg echt sparmend worden. Dat komt deels door de manier waarop Kroesbergen het verhaal heeft opge­ bouwd. Net als er iets gebeurt, krijgen we een flashback Dit breekt het tempo m de thnllerachtige delen en zorgt zelfs voor verwarring bij de lezer. De voortdurende citaten van Nabokov en andere schrijvers hebben hetzelfde effect. Kroesbergen heeft Nederlands gestudeerd aan de VU en die studie is blijkbaar gedegen geweest. Maar wat een d n e pagina lange uitieg over het verschil tussen directe rede, vnje mdi­ recte rede en indirecte rede moet bij­ dragen, wordt nooit duidelijk. Het enige wat eruit blijkt is dat Kroesbergen niet van de straat is. Dat was zonder al die verwijzingen waar­ schijnlijk meer gebleken. Al die cita­ ten zijn dodelijk voor de spanning m haar verhaal.

­^'«r

Uitg Augustus, 223 biz , € 16,95 Tot 14 juni IS het boek voor € 14, te koop bij de VU­ boekhandel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen