Ad Valvas 2004-2005 - pagina 166

B L A I S E

PAGINA 6

P A S C A L

AD VALVAS 1 1 NOVEMBER 2 0 0 4

I N S T I T U U T

Een kwarteeuw bezinning

geen dogma's, geen geitenwollensokken, geen jongeren Al een kwart eeuw probeert het Blaise Pascal Instituut de discussie over wetenschap en levensbeschouwing aan de VU te bevorderen. Dat lukt de ene keer beter dan de andere keer. "Diepgang is belangrijker dan massaliteit." Dirk de Hoog Zo'n dertig mensen kwamen vonge week op de lunchbijeenkomst 'Is seks alles?' van het Blaise Pascal Instituut af. In meerderheid wat oudere heren, en slechts een enkele student. Toch noemt een van de inleidsters, historica Markha Valenta, het achteraf een interessante bijeenkomst. "Inhoudelijk was er een goede discussie", zegt de Amerikaanse. Natuurlijk vindt ze het jammer dat er zo weinig studenten waren. "Volgens mij heeft dat met de hedendaagse Nederlandse cultuur te maken. Men gaat vooral in debat als er iets schokkends gebeurt, zoals nu met de moord op Van Gogh. In Amerika is er veel meer debat op de universiteiten." Dat er weinig studenten op de bijeenkomsten van het Blaise Pascal Instituut af komen, verbaast Aukje Schep, derdejaars Nederlands, niet. "Ikzelf ben er ook nooit naar toe gegaan. Eigenlijk ken ik het mstituut alleen doordat ik vorig jaar in de universitaire studentenraad heb gezeten." Op zich vmdt ze het prima dat er zo'n instituut bestaat. "Nadenken over de relatie tussen wetenschap, religie en samenleving is een belangnjk element van de VU, maar het instituut heeft een beetje een geitenwollensokkenimago. O m studenten te trekken, moet je met bekende namen komen of met heel actuele thema's." Judith Ploegman, vijfdejaars Filosofie, was ook niet op de bijeenkomst, maar kent het mstituut wel. "Blaise Pascal organiseert ook lezingen en debatten op onze faculteit. Daar ben ik een paar keer bij geweest." Ze vreest dat het instituut

onder studenten erg onbekend is en een imagoprobleem heeft. "Maar de seksualisering van de samenleving is natuurlijk best een actueel onderwerp. Waarom komen daar dan niet meer studenten op af?" Een remedie heeft ze niet. "Vorig jaar heb ik als voorzitter van de studentenvakbond SRVU zelf gemerkt hoe moeilijk het is om studenten bij een debat te betrekken." Markha Valenta zegt zelf ook slecht op de hoogte te zijn geweest van de activiteiten van Blaise Pascal. "Ik zag wel eens posters hangen voor bijeenkomsten, maar ben slechts één keer geweest." Als excuus voert ze aan dat ze pas een jaar aan

schappen, is ook lid van de studiegroep. "Het is goed over de grenzen van je eigen vakdiscipline heen te kijken." Zijn ervaring is dat biimen Blaise Pascal vrijuit en zonder dogma's kan worden gediscussieerd. "Het is geen zendingsinstituut, maar een onderzoeksgroep. Ook voor nietgelovigen kan het heel zinvol zijn over levensbeschouwing en wetenschap na te denken." Dat niet alle activiteiten tot het grote publiek doordringen vindt hij geen probleem. "Diepgang is voor mij belangrijker dan massaliteit. Ik zie het mstituut als een onderstroom op de universiteit die nu en dan aan de oppervlakte komt."

Vormingsrandje

'Om studenten te trekken, moet je met bekende namen komen' de VU werkt. "Toen ik werd gevraagd als inleider bij het debat, heb ik voor het eerst hun website bekeken. Ze doen heel interessante dingen, bijvoorbeeld over het thema civil society. Dat sluit heel goed aan bij mijn eigen onderzoek."

Zonder dogma's Natuurkundige Ben Bakker draait al meer dan tien jaar mee met de studiekring Theologie en Natuurwetenschappen van het instituut. "We voeren daar heel interessante discussies over levensbeschouwmg en wetenschap." Bakker vindt de studiegroep erg nuttig. "Zijn geloof en wetenschap met elkaar te combineren? Ben ik op zondag een ander mens dan op maandag?" Hij heeft op de faculteit meegemaakt dat collegezalen uitpuilden van studenten en medewerkers op bijeenkomsten die Blaise Pascal organiseerde. "Als je grote namen weet uit te nodigen, is er wel degelijk belangstelling." Ottho Heldring, docent bij Sociale Weten-

In dat beeld kan de directeur van het instituut, Bert Musschenga, zich wel vinden. "We zijn een onderzoeksinstituut met een vormingsrandje", zegt hij. Volgens hem is de doelstelling sinds de oprichting 25 jaar geleden min of meer hetzelfde gebleven: universiteitsbreed de bezmnmg over de raakvlakken tussen levensbeschouwing, wetenschap en samenleving bevorderen. "De reden voor de oprichting van het instituut was toen dat de wetenschap nogal positivistisch was. M e n hield zich nauwelijks bezig met de relatie tussen levensbeschouwing en wetenschap." Musschenga benadrukt dat levensbeschouwing breed wordt opgevat en dat het instituut geen "exclusief christelijke denktank" is. "We hebben bijvoorbeeld al in 1985 een symposium georganiseerd over de multiculturele samenleving." Op zich is hij positief over de toekomst. "Voor onze missie bestaat brede steun, maar elk nieuw bestuur van de universiteit heeft weer andere ideeën over de manier waarop die aangepakt moet worden. Zo zijn smds een paar jaar onze activiteiten meer geïntegreerd in het onderwijs en onderzoek van de verschillende faculteiten. Daarom zijn onze twee seniormedewerkers ook bijzonder hoogleraar bij een bepaalde faculteit." Musschenga zelf is ook hoogleraar Ethiek bij de faculteit Wijsbegeerte. Musschenga zou best meer activiteiten voor studenten willen organiseren. "Academische vorming vind ik heel belangrijk, maar dat hoort met

bij onze kernactiviteit. Vroeger organiseerden we bijvoorbeeld Studium Génerale-lezingen, maar die taak ligt nu primair bij het Onderwijscentrum. Wel organiseren we incidenteel bijeenkomsten, vaak gerelateerd aan de actualiteit, zoals nu bij de moord op Van Gogh. Als de universitaire gemeenschap meer van zulke activiteiten wil, prima, meer geef ons daar dan wel de mensen en de middelen voor." Publieksactiviteiten zijn volgens Musschenga ook belangrijk om draagvlak voor het instituut te houden. "Als je uit het zicht verdwijnt, verdwijn je ook uit het hart." Voorlopig heeft het insti-

Vanwaar die naam? De eerste 24 jaar van zijn leven heette de jubilaris het Beanningscentrum, maar die naam deed te veel aan meditatie en dei^lijke denken. Sinds september vorig jaar is het dus het Blaise Pascal Institut, naar de veelzijdig Franse denker (1623-1662) die zich zowel met wis- en natuurkunde als met theologie bezighield. H|i schreef onder andere les Pensees, een beroemd boek metfilosofischebeschouwingen. Een klein nadeel voor de VU is dat Pascal katholiek was. IHaar daar treurt de directeur van het instituut, Bert Musschenga, niet om. "Pascal was iemand die zowel over wetenschap als levensbeschouwing nadacht en publiceerde. Daarin is hij ons voorbeeld." (DdHI tuut nog draagvlak genoeg, volgens de directeur. "Niet alleen binnen, maar ook buiten de VU is er veel aandacht voor onze publicaties. Zo is onze site met populair-wetenschappelijke artikelen een van de meest bezochte sites van de universiteit. Ook wat dat betreft gaan we met onze tijd mee."

Zwaar bewaakt debat over Van Gogh D e moord op T h e o van Gogh houdt ook aan de V U de gemoederen bezig. D a t bleek o n d e r a n d e r e afgelopen m a a n d a g tijdens een druk bezochte lunchbijeenk o m s t . " I k v i n d die o m z i c h t i g h e i d discriminerend."

Weimoed Visser Het is de drukste lunchbijeenkomst aan de VU sinds de debatten na 11 september 2001. Het Blaise Pascal Instituut heeft een grote collegezaal in het hoofdgebouw helemaal vol gekregen. Het publiek is jonger dan anders. Er is een grote groep studenten, van autochtone én allochtone afkomst. Veel mensen hebben behoefte aan discussie, zo blijkt uit de geëmotioneerde reacties. De nadrukkelijke aanwezigheid van beveiligingsmannen geeft het debat een surrealistische sfeer. Twee uitsmijters staan achter in de zaal, twee buiten op de gang. Een onwezenlijk beeld op de VU. Kennelijk houdt de organisatie met alles rekenmg. De discussie is heftig. "Van Gogh heeft mij uitgemaakt voor pooier van de profeet en geitenneuker. Waarom mag ik dat geen beledigmg noemen?", bijt een jongen met een muts van zich af "Waarom zijn mensen altijd zo snel gekwetst als het om religie gaat?", vraagt iemand anders. "Het is een vorm van ongeloof om je zo snel gekrenkt te voelen", voegt hij toe. Forumlid Mohammed Idnssi (lid van Marokkaanse studentenvereniging

Selsabiel) wordt er moe van dat er zo vaak wordt gezegd dat het om integratie gaat: "De moordenaar van Van Gogh is perfect geïntegreerd, hij

spreekt goed Nederlands, heeft een hbo-opleidmg en toch doet hij zoiets. Mijn ouders, die nauwelijks Nederlands spreken, hebben nog

nooit met iemand problemen gehad. Het ligt dus niet aan de integratie." Waaraan het wel ligt, is een stuk moeilijker te zeggen, zo blijkt uit de

discussie: de moskee, ouders, de media, de school. Ze komen allemaal voorbij. "Eigenlijk zou je veel meer onderzoek moeten doen om te begrijpen hoe moslimfundamentalisme ontstaat, maar als je dat zegt, ben je tegenwoordig een softie", brengt gespreksleider Anton van Harskamp in. Idrissi vindt dat alles draait om respect: "Als je dat niet hebt, kun je niet samenleven." Een man uit het publiek noemt zijn reactie exemplarisch: "Moslims hebben het altijd over respect, maar waarom mag je wel alles zeggen over katholieken of gereformeerden en niet over moslims? Ik vind die omzichtigheid juist discriminerend." T e n slotte spitst de discussie zich toe op verantwoordelijkheid. Moet je je als moslim verantwoordelijk voelen voor daden als deze moord? Idrissi en een aantal moslimstudenten uit de zaal vinden van niet. Hoogleraar Ethiek Bert Musschenga vindt dat te gemakkelijk: "Toen de christenen in Zuid-Afrika het apartheidsregime rechtvaardigden met allerlei bijbelcitaten, voelde ik me daar als christen wel degelijk verantwoordelijk voor. Ik wilde niet dat mijn geloof op die manier werd misbruikt en ben meermaals met hen in discussie gegaan. Die houding mis ik wel eens bij moslims." Een meisje met een hoofddoek staat op: "Wat wilt u dan dat ik doe? Tegen mensen zeggen 'je geloof is niet goed'? Ik vind het geloof iets tussen de mens en god."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen