Ad Valvas 2004-2005 - pagina 234

AD VALVAS 20 DECEMBER 2004

PAGINA 10

Bezoek aan KIT-tentoonstelling *Het Kwaad: All about evil'

De hellepoort doo Het Kwaad is alomtegenwoordig, maar zeker niet eenduidig. Zo veel blijkt wel uit de indrukwekkende tentoonstelling die afgelopen weekend opende in het Tropenmuseum. Een tentoonstelling met een hoge VU-factor. Tekst: Peter Breedveld. Foto's: Tropenmuseum et OOR IS we^eweest, natuurlijk. Maar In deze tijd, waarin "a maar eens gezegd moet worden", presenteert het Kwaad zich weer in onverdunde vorm, zonder opsmuk, nu gen of verzachtende omstandigheden. Ais de As van het Kwaad, George W. Bush, Osama bin Laden, IVIarc D de euro, de VU-salarisadministratie, noem maar op. Passend dus dat in het Tropenmuseum van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) op 18 december eei toonstelling over het Kwaad wordt geopend. In samenhang met de tentoonstelling organiseert de VU vier st agen en, in maart, de internationale conferentie Religion and Evil.

Knipoog "Het Kwaad is iets ongrijpbaars, maar het is van alle tijden en culturen dat mensen er toch vat op proberen te krijgen", zegt KIT-tentoonsteilingsmaker Annemiek Spronk. "IVIensen maken het kwaad grijpbaar door het een gezicht te geven." Welke gezichten het Kwaad in verschillende culturen en tijden zoal heeft gekregen, is op de tentoonstelling te zieh. Van Satan tot Darth Vader, van weerwolven tot zeemeerminnen, van heksen tot duivels, van Hades tot hel, van flirten met het kwaad tot duivelsuitdrijvingen - het kwaad is in vele gedaanten vertegenwoordigd. Spronk is afgelopen zomer als theologe a^estudeerd aan de VU. Ze heeft zich gespecialiseerd in de visie van de islam op het Kwaad. Omdat ze geen predikant of leraar wilde worden, stelde ze zelf een beroepsvariant samen (ze volgde Theologie 'oude stijl') met daarbij een stage bij het Tropenmuseum. Daar verrichtte ze het vooronderzoek voor de tentoonstelling over het Kwaad, waarvoor drie jaar geleden het Idee ontstond. '^ "Het is een tentoonstelling met een knipoog", verklaart ze. De bezoeker krijgt niet sec een grote hoeveeihelii den, amuletten en schilderijen met bijbehorende lappen beschrijvende tekst te verwerken, maar moet de t e n ^ stelling vooral 'ervaren'. Op net zo'n manier pakte de Britse cineast Peter Greenaway het twee jaar geleden aan ' met zijn Groningse tentoonstelling over hemel en hel in de Middeleeuwen. Toch staan er bij elkaar nog zo'n zeven honderd artefacten tentoongesteld, die volgens Spronk "overdonderend duidelijk maken dat leder mens worstelt . met de vraag naar het Kwaad".

Vuurtempel De tentoonstelling doet denken aan een spectaculair spookhuis. "Het is een spannende vuurtempel", legt Spronk x uit, "waarin je om elk hoekje weer een ander kwaad treft". Na onder andere een aantal demonische Afrikaanse ei»^ Aziatische tempelwachters te zijn gepasseerd, de huiveringwekkende hindoegod Kali, een bepaald elegante ï Mexicaanse duivel, de charismatische slechterik Darth Vader uit de Star Wa/s-films ("net als Satan een gevallen | engel", merkt Spronk op) én een Afrikaanse kunstenaar die 'live' zit te werken aan een beeld van de god Legba, T treedt de bezoeker de tentoonstelling binnen via de enorme muil van een rode duivel. Donkere gangen leiden naar ruimtes waar steeds een ander aspect van het Kwaad is te bezichtigen: weerwolven,| duivels en monsters met dierlijke aangroeisels als slagtanden, vleugels of bokkepoten. Er Is een kinky peepshow | waar de kijkgaten zicht geven op het Kwaad in zijn meest verleidelijke vormen: als een voluptueuze Braziliaanse |: vrouwelijke demon of in de hoedanigheid van verraderlijke sirenen. Ook zijn er fragmenten uit behoorlijk expliciete Ghanese horrorfilms te zien. Spronk: "Zo worden er verrassende verbanden gelegd die de fantasie moeten prikkenlen." '"

Sigaretten De expositie bestaat uit drie delen: een gedeelte dat de oorsprong van het Kwaad in verschillende tradities behandelt, èén waar de vele verschillende gezichten van het Kwaad te zien zijn en een overzicht van de verschillende manieren waarop mensen met het Kwaad omgaan, door zich er tegen te wapenen of juist door het te omhelzen. Een trap leidt de bezoeker uit deze heiachtige krochten naar een witverlichte ruimte vol amuletten: spiegeitjes om demonen uit de kinderkamer te verjagen, ogen die het Boze Oog moeten neerstaren. Elders staat een beeld van Tio, 'Oompje', een Mexicaanse god die moet worden gepaaid met drank en sigaretten. -aÊÊÈ In een bar is een filmpje te zien over de crossroacf-mythe, de mythe rond de bluesmuzikanten die op k r u ! s p u n t ^ ^ | hun ziel aan de duivel zouden hebben verkocht, in ruil voor hun uitzonderlijke talent. Verderop wordt een c h r i * i | ^ ^ fundamentalistisch voorlichtingsfilmpje vertoond om te waarschuwen tegen de verderfelijke invloed van de taM roll. Er staan goths a^ebeeld, jongeren die flirten met de dood, en mensen met enge tatoeages. vfl Een hoekje achter het café is gewijd aan het demoniseren, het ontmenselijken van lieden wier mening ons n i é ü aanstaat, totdat er in onze ogen niets over is dan een duivelse figuur, een door en door slecht personage. Met behulp van een computer kunnen bezoekers hun eigen portret bewerken totdat ze eruitzien als een duivel. Er is een aparte route voor kinderen, die door enge heilepoortjes en gangen leidt. Zó eng dat de angst er bij kindéren die de route bij wijze van test namen goed in zat, vertelt Spronk. Maar daar is wat op gevonden. Voordat de jeugdige bezoekers van de tentoonstelling aan hun tocht door de onderwereld beginnen, gaan ze door een heldenpoort, zodat ze onschendbaar zijn. Bovendien krijgen ze bij wijze van bescherming amuletten en bezweringen mee. Zo houden ze hét Kwaad op veilige afstand. ^

Een Kwaad jaar

Wm

* De tentoonstelling Het Kwaad: AU about evil Is tot 12 september 200S te zien in het Tropenmuseum, Linnaeusstraat 2 in Amsterdam. * De conferentie Religion Evil, georganiseerd in samenwerking met de VU, vindt plaats van 17 tot en met 19 maart (meer informatie op www.godgeleerdlieid.vu.nl). * Een viertal VU-studiedagen vindt plaats in het Tropentheater van het KIT op 28 januari (het Kwaad in de Middeleeuwen), 24 februari (het Kwaad en de opvoeding) 13 april (Winti in allochtone kerken) en 26 mei (exorcisme in islamitische en hindoegemeenschappen). '' Het hele jaar door oi^aniseert het Tropenmuseum verder activiteiten met dans, film, lezingen en theater (www.tropenmuseum.nl).

Gevecht tussen man en monster Houtsnede op papier Japan 1852 Aartsengel Michael in gevecht met de duivel Gedrukte poster Frankrijk 2001 Zondeval B Horsthuis Papier Nederland 1950 De vrolijke hel D verse materialen Mexico eind 20e eeuv/ De Zeemeermin Mamy Wata Schildering op katoenen meelzak Zaïre ca 2000 De sproofJ^

i

"» 200i Het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen