Ad Valvas 2004-2005 - pagina 378

PAGINA 6

2 5

J A A R

V R O U W E N S T U P I E S / R E C E N S

'Wetenschappelijke aandacht

voor vrouwen blijft nodig' Nightingale

Begin dit jaar vierde het Tijdschrift voor Vrouwenstudies haar vijfentwintigjarig bestaan. Ool< aan de VU bestond ooit een bloeiende afdeling Vrouwenstudies. Wat is er terechtgekomen van de oude idealen?

"Binnen de wetenschapsgeschiedenis is de a^elopen decennia behoorlijlt wat aandacht gekomen voor de rol van vrouwen", zegt docente Wetenschapsgeschiedenis Ida Stamhuis. "Maar hier op de exacte faculteit is er maar mondjesmaat aandacht voor." Dat vindt ze jammer. Op haar colleges besteedt Stamhuis wel aandacht aan de rol van vrouwen. "Ik laat wel eens een foto zien van een jonge vrouw. 'Wie is deze hartstochtelijke statisticus?', vraag ik dan. Dat weten de studenten natuurlijk niet. Het is Florence Nightingale. Die kent iedereen als de verpleegster in de Krimoorlog. Maar ze deed ook statistisch onderzoek naar infectieziektes. Zo overtuigde ze de politiek ervan dat infectieziektes op het slagveld niet nodig waren." Stamhuis zelf heeft onderzoek gedaan naar studentes aan de VU. "De eerste die zich in 1930 inschreef op de net opgerichte VU-faculteit Wis- en Natuurkunde was een vrouw. Dat weet bijna niemand."

Dirk de Hoog "We zijn gewoon doorgegaan al die jaren. Vrouwensmdies staat niet meer in de titels, maar is geïntegreerd in veel vakken in de sociale wetenschappen", vertelt Jeanne de Bruijn. Zij kwam in 1991 bij de sociale faculteit werken als hoogleraar Vrouw en Beleid en was daarmee de eerste hoogleraar Vrouwenstudies aan de VU. Zeven jaar geleden hief het bestuur van de faculteit de afdeling Vrouwensmdies op. Met de afdelingen Etnische Smdies en Sociale Gerontologie werd ze omgevormd tot de nieuwe opleiding Maatschappelijke Vraagsmkken en Beleid. De Bruijn is officieel ook geen hoogleraar Vrouwensmdies meer. "Mijn leeropdracht is nu Sociologie van Arbeid en Levensloop. Destijds waren we inderdaad niet blij met het besluit, maar de aandacht voor de positie van de vrouw in de samenleving is zeker niet uit het onderwijs- en onderzoeksprogramma verdwenen. Ik geef bijvoorbeeld het college Arbeid, Zorg en Tijd. Daar komt de positie van vrouwen uitvoerig aan de orde. Dat gebeurt ook bij andere vakken hier op de faculteit." D e Bruijn vindt dat ruim een kwart eeuw aandacht voor Vrouwenstudies behoorlijk effect heeft gehad. "Nu komt in elk sociologisch, psychologisch of politicologisch handboek het onderwerp gender aan de orde. Dat was vroeger zeker niet het geval." Dat de aandacht voor Vrouwenstudies als zelfstandige studie op de universiteit afaeemt, betreurt De Bruijn wel. "Het is natuurhjk een heel vernieuwende wetenschap geweest. Ze heeft niet alleen het onderwerp vrouwen en gender op de agenda gezet, maar ook een eigen theorievorming ontwikkeld. In die zin is het een echte emanciperende wetenschap. Zo is bijvoorbeeld het thema zorg nadrukkelijk op de wetenschappelijke agenda gekomen. Ik zou het zonde vinden als die vernieuwende functie van Vrouwenstudies weg zou vallen en vrouwen alleen nog maar als een van de vele statistische en sociologische variabelen aan bod zouden komen."

Doorgeslagen Ze vindt Vrouwenstudies zeker geen achterhaald onderwerp. "De positie

Tom Wolfe's nieuwe roman heeft veel stof doen opwaaien in de Verenigde Staten. 'Zijn studenten echt alleen maar geïnteresseerd in seks?', vroegen veel recensenten zich af. Wolfe laat echter vooral zien dat seks nog steeds een heel serieus probleem kan zijn. Dirk de Hoog Ooit gesexcommuniceerd geweest? Aan de Amerikaanse universiteiten schijnt het een normaal fenomeen te zijn. Het overkomt in ieder geval Charlotte Simmons in de nieuwe roman van T o m Wolfe. De hoofdpersoon is een erg slim, maar beetje onnozel meisje uit een afgelegen bergdorp dat een beurs wmt voor een prestigieuze universiteit. Eerstejaars zijn daar verphcht op de campus te

AD VALVAS 17 MAART 2005

Ter gelegenheid van het 125-iarige bestaan van de VU dit jaar had Stamhuis graag de geschiedenis van vrouwen die aan de VU studeerden in kaart willen brengen. Iedereen was enthousiast over haar onderzoeksvoorstel. Maar helaas, tot nu toe heeft niemand geld beschikbaar voor het project.

van vrouwen in de samenleving is enorm veranderd de afgelopen decennia. Daardoor is de samenleving zelf ook veranderd. Dat alleen al rechtvaardigt serieuze wetenschappelijke aandacht voor gendervraagstukken in de samenleving." Ze wijst ook de kritiek af dat Vrouwenstudies doorgeslagen zou zijn in de ontwikkeling van een onbegrijpelijk eigen jargon. Omdat ook taal doordrenkt is van marmelijke denkbeelden, moet er een heel nieuw jargon worden gebezigd om tot andere beelden van de werkelijkheid te komen, denken sommige wetenschapsters. "Theorievormmg m de wetenschap is belangrijk", zegt De Bruijn. "Bij bijvoorbeeld sommige richtingen in de filosofie kunnen buitenstaanders ook niet alles zonder meer volgen, maar dat is geen reden om filosofie dan maar af te schaffen. En namurlijk lopen er ook bij Vrouwenstudies mensen rond met omstreden ideeën, maar waar niet? Dat hoort bij het academische debat."

De Bruijn benadrukt dat op de sociale faculteit nog heel veel onderzoek naar de positie van vrouwen plaatsvindt. "Binnenkort promoveert mijn veertiende promovenda. Ik vind onderwerpen als de relatie tussen zorg en arbeid nog steeds heel belangrijk. En hoe komt het dat zoveel jonge vrouwen met psychische problemen arbeidsongeschikt raken? Er wordt tegenwoordig wel eens gedaan of de emancipatie voor westerse vrouwen voltooid is en er alleen nog een probleem bestaat met de achterstandspositie van vrouwen uit bepaalde etnische groepen. Daar ben ik het niet mee eens. Vrouwen verdienen gemiddeld nog steeds minder dan marmen. En hoeveel vrouwen zullen er straks gekozen worden tot burgemeester? D e positie van vrouwen is wel veranderd, maar er is zeker nog geen sprake van gelijkheid. N o g steeds is de achterstand van vrouwen niet zozeer een cultureel, maar vooral een sociaal-economisch probleem. Maar extra aandacht voor allochtone

vrouwen is zeker terecht gezien hun maatschappelijke positie. Vandaar dat we ook blij zijn met de nieuwe bijzondere leerstoel voor Participatie en Integratie van Vrouwen uit Etnische Minderheidsgroepen." Voor die leerstoel, de Pavem-leerstoel in de volksmond, loopt een sollicitatieprocedure.

Allochtone vrouwen Sawitri Saharso is een van wetenschapsters die zich bij Sociale Wetenschappen bezighoudt met de positie van allochtone vrouwen. "Natuurhjk bestaan tussen vrouwen onderling grote verschillen in de mate waarin ze hun leven kurmen inrichten. Wat dat betreft heeft feminisme ook met etniciteit en cultuur te maken." Saharso vindt de specifieke aandacht voor allochtone vrouwen een verrijking. "Van oorsprong was Vrouwenstudies behoorlijk gericht op de westerse middenklasse. Meer aandacht voor de positie van verschillen-

Neuken doe je niet zo wonen en een kamer te delen. Charlotte heeft de pech dat haar kamergenote meer werk maakt van het versieren van jongens dan van studeren. Ze wordt dan ook met enige regelmaat verzocht de nacht elders door te brengen als haar kamermaatje gescoord heeft. Ze zit dan in de bibliotheek, die daar zeven dagen in de week 24 uur open is, of in de gemeenschappelijke huiskamer van haar studentenflat. Daar leert ze dat 'gesexcommuniceerd' worden tot het normale smdentenleven behoort. Seks en smderen gaan hand in hand in de visie van Wolfe. Sommige recensenten hebben het boek daarom afgedaan als ranzig. T e n onrechte. Wat Charlotte Simmons in de roman overkomt is voor veel studentes een herkenbaar en misschien zelfs leerzaam verhaal. Om opgenomen te worden in

de universitaire pikorde is het van belang of en met wie je het doet, zeker in zo'n broeinest als een universiteitscampus. Wolfe laat zien dat seks niet alleen maar leuk is, zeker de eerste keer niet. Tijdens een uit de hand

recensie gelopen smdentenfeestje wordt Charlotte min of meer verkracht door de jongen op wie ze verliefd is. Als eerstejaars nee te zeggen tegen een geweldig populaire studentenleider valt dan ook niet mee, kunnen vele studentes Charlotte nazeggen. En leg maar eens uit dat je eigenlijk liever studeert dan

achter de jongens aangaat. Maar ja, studeren is ook de paringstijd bij uitstek, dus de hormonen moeten wel kurmen stromen. Hoe je dat niet moet doen, kun je leren uit deze roman. Daarmee is hij zeker een nuttig studieboek, zij het voor Nederland armo nu misschien minder. Veel jongeren hebben tenslotte al de nodige seksuele ervaring opgedaan voor ze gaan studeren en naar je mag hopen in ieder geval een gedegen voorlichting genoten. In het preutse Amerika is dat allemaal problematischer. Minpunt van het boek is dat Wolfe erg gedetailleerd schrijft. Daardoor heeft hij een zeer dikke pil afgeleverd, die zeker in bed lastig leest. En wat een jammerlijke afloop. Vallen leuke slimme meisjes dan echt aUeen maar voor domme blondjes met spierballen?

de groepen vrouwen vind ik daarom positief. Het is natuurlijk een vreemde zaak dat anderen gaan aangeven via welke weg en met welk doel allochtone vrouwen moeten emanciperen. Dat lijkt me zelfs in strijd met het ideaal van emancipatie. Je moet ook naar de specifieke problemen van de verschillende groepen vrouwen luisteren." Wat dat betreft is Saharso optmistisch gestemd. "Laatst was er op de VU een groot debat over kledingvoorschriften, over hoofddoekjes en dat soort dingen. Daar was onder studenten heel veel belangstelling voor. Daarbij gaat het dan niet alleen over feminisme en zo. Maar de vraag wat je identiteit vormgeeft, leeft sterk onder studenten. Dat heeft ook te maken met vragen naar seksespecifieke kenmerken. Het lijkt me heel interessant daarmee bezig te gaan in het onderwijs. Ik denk dat je zo toch weer heel wat studenten bij iets als Vrouwenstudies kunt betrekken. Maar dan wel op een eigentijdse wijze."

0$ fill

mben Charlotte

Tom Wolfe Ik ben Charlotte Simmons, Prometheus, 670 biz., € 24,95

1

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen