Ad Valvas 2004-2005 - pagina 345

W E T E N S C H A P

AD VALVAS 3 MAART 2005

PAGINA 5

Weetjes

Foto Christlaan Krouwels Tekst Anne Pek

V I D I B E U R S B E R I C H T E N (5) Naam Martine Smit Leeftijd 37 Onderzoeksgebied Farmacochemie Functie Universitair docent Subsidiebedrag 600.000 euro

Vrijwilligers Vrijwilligers vinden het belangrijker dat hun werk zinvol is dan dat het hen stinnuleert of uitdaagt. Dat blijkt uit het onderzoek van Reint Jan Renes. Hij promoveert deze week bij Psychologie op een onderzoek naar motivatie van vrijwilligers. Renes ondervroeg ruim duizend vrijwilligers en 27 betaalde krachten van het Christelijk Nationaal Vakverbond. Hij vroeg ook of ze tevreden zijn met de begeleiding. Vrijwilligers worden het liefst aangestuurd door managers die een sociaal en coöperatief werkklimaat scheppen. De aansturing moet niet te prestatiegericht zijn. Dat past niet bij vrijwilligers, is de conclusie van Renes. (WV)

Darmziekten Israël is een goed land voor genetisch bevolkingsonderzoek, omdat de verschillende joodse bevolkingsgroepen eeuwenlang gescheiden van elkaar hebben geleefd. Herma Fidder onderzocht in Israël de erfelijke componenten in stofwisselingsziektes als de ziekte van Crohn. Zij komt tot de conclusie dat Ashkenazische joden vaak op jongere leeftijd last krijgen van darmziekten dan Sefardische joden. Genetische verschillen zouden dit kunnen verklaren. Eén van de dingen die Fidder vond is dat de aanleg voor colitische ulcerosa, een chronische ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm, samenhangt met afwijkingen van het vitamine-D-receptor-gen bij de Ashkenazische joden. Ook het ziekteverloop en de frequentie waarmee de ziekten opspelen verschillen voor de verschillende etnische groepen, maar dit kan ook samenhangen met verschillen in het dieet. (WV)

Zoeken

De Vidi-subsidie wordt door

Een geboren Willy Wortel?

NWO uitgekeerd aan excellente onderzoekers om ze de mogelijkheid te geven een eigen onderzoekslijn op te zetten. In 2004 kregen zeven VU-wetenschappers de subsidie. Dit is het vijfde deel in een serie portretten van hen. Deel 4 stond in Ad Valvas van 3 februari.

"Hè, dat klinkt zo negatief. Alsof een 'echte' wetenschapper per definitie een wereldvreemde einzelganger is. Zo is het allang niet meer. Onderzoek doen is tegenwoordig bijna altijd teamwerk. "Maar als je bedoelt of het er altijd al in zat dat ik de wetenschap in zou gaan... ik vond scheikunde op school in ieder geval erg leuk. Ik ben ook bewust Farmacochemie gaan studeren omdat ik iets met geneesmiddelen wilde gaan doen. Nee, Geneeskunde heb ik nooit gewild, ik kan niet tegen bloed. Maar welke onderliggende mechanismen er spelen als iemand ziek wordt en hoe je daar met medicijnen op kunt ingrijpen, dat boeide me. "En toen ik hier eenmaal zat, rolde het balletje door: gepromoveerd, een beurs gekregen voor een jaar in New York, daar een aantal fellowships gekregen, terug naar de VU gekomen, vervolgens een UD-aanstelling, en nu deze Vidibeurs."

Wat doe je hier eigenlijk? "Onderwijs geven, onderzoekslijnen uitzetten, promovendi en postdocs begeleiden, contacten onderhouden met andere onderzoeksgroepen en bedrijven, nieuwe apparatuur regelen, de financiën van mijn onderzoeksgroep bijhouden. "Ja, ik héb inderdaad al een eigen onderzoeksgroep, die kon ik een paar jaar geleden opzetten dankzij een fellowship van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. We doen nu onderzoek naar herpesvirussen. Met deze Vidibeurs kan ik dat onderzoek verder uitbouwen. Ik heb er net twee promovendi van kunnen aannemen. "Ik wil me nu specifiek gaan richten op het cytomegalovirus. Het vermoeden is dat dat een rol kan spelen bij het ontstaan van aandoeningen als hart- en vaatziekten, reuma en kanker, en wij hopen aan te tonen dat het dat doet door een eiwit aan te maken dat sterk lijkt op lichaamseigen eiwitten. Het virus houdt het lichaam als het ware voor de gek en zet het bijvoorbeeld aan tot verhoogde celgroei. "Er zitten relatief veel buitenlanders in mijn onderzoeksgroep: Fransozen, Argentijnen, Mexicanen, Italianen... Zo'n internationale sfeer is leuk. Het kost me alleen soms veel tijd. Huisvesting wil bijvoorbeeld nog wel eens een probleem

zijn. En de communicatie vraagt extra aandacht. Engels is bij ons de voertaal. "Aan het eigenlijke handwerk kom ik helaas weinig meer toe, de kweekkasten met humane cellen zijn het terrein van mijn promovendi en postdocs."

Slimmer dan de rest? "Ik heb bijna alle NWO-stimuleringsbeurzen gekregen die er zijn. Maar misschien speelt het feit dat ik een vrouw ben, daarbij ook wel een rol - er zijn niet zo veel vrouwen in de bèta-wereld. "Ik ben nu ook in de race voor een European Young Investigator grant. En straks ga ik proberen een Vici-beurs van NWO te krijgen. Je móet wel als je iets wilt in de wetenschap, van de universiteit krijg je niet meer genoeg geld voor een onderzoeksgroep. Je blijft dus grants aanvragen. En zolang je die ook krijgt, weetje d a t j e goed bezig bent."

De Nobelprijs "Als je de onderliggende mechanismen van bepaalde ziekten kunt achterhalen, dan kom je op Nobelprijsterrein. Of dat binnen mijn bereik ligt, durf ik niet te zeggen. Ik hoop in ieder geval het onderzoek op mijn terrein een niveau hoger te brengen. Maar het werken aan een goede teamsfeer is voor mij bijvoorbeeld net zo belangrijk."

Botsende belangen "Wetenschap is veeleisend. Je hebt veel energie nodig voor alle carrièrestapjes die je ervoor moet zetten, en dat loopt vaak parallel met allerlei stappen in je privé-leven. Ik heb mijn eerste kind zeven jaar geleden gekregen, toen ik postdoc was in New York. Drie jaar geleden, toen ik net terug was aan de VU, kwam de tweede. Ik zou best nog een keer voor langere tijd naar het buitenland willen, maar zoiets is nu echt niet realistisch. Een paar dagen de grens over voor een congres lukt gelukkig nog wel, dankzij 'opa en oma' die kunnen inspringen. "Maar je hebt hoe dan ook een partner nodig die flexibel is. Gelukkig is mijn man dat. Ik werk vier dagen, hij werkt één dag in de week thuis en we hebben het huishouden goed verdeeld."

Alleen wie geconcentreerd naar iets op zoek is én daar de tijd voor neemt, is in staat juist die dingen visueel te selecteren die overeenkomen met het gezochte object. Haastige zoekers worden snel afgeleid door opvallende zaken die zich In het gezichtsveld bevinden. Dat blijkt uit het proefschrift van psychologe Wieske van Zoest, die op 28 februari is gepromoveerd. Op ieder willekeurig moment staan mensen bloot aan enorm veel visuele informatie. Omdat we daar slechts een gedeelte van kunnen verwerken, is het belangrijk dat de relevante informatie geselecteerd wordt en de rest genegeerd. Visuele selectie geschiedt in belangrijke mate door het richten van eerst de aandacht en vervolgens de ogen op bepaalde informatie. (PB)

Ballengooien Het traject van een vliegende bal hoeft niet ruim van tevoren te worden voorspeld om die bal met succes te kunnen vangen of weg te slaan. Dat blijkt uit het proefschrift van bewegingswetenschapper Joost Dessing, die op 4 maart promoveert. Dessing ontwierp op basis van een combinatie van neurofysiologische en gedragsgegevens een aantal theoretische modellen voor de manier waarop oog-hand-coördinatie werkt. De modellen beschrijven hoe die wordt aangepast aan de positie en snelheid van bal en hand, en aan de tijd die resteert totdat de bal de hand bereikt. Zijn bevindingen spreken heersende opvattingen tegen en kunnen wellicht worden gebruikt voor de aansturing van armprothesen op basis van hersenactiviteit. (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen