Ad Valvas 2004-2005 - pagina 109

AD VALVAS 14 OKTOBER 2 0 0 4

D I E S R E D E

PAGINA 5

Dies-spreker Theo Doreleijers over moeilijke kinderen in een moeilijke wereld

Steeds jonger steeds agressiever Het aantal potentiële probleemgevallen is niet toegenomen. Maar het aantal negatieve prikkels dat ze krijgen, is wel enorm gegroeid. En dus zien we steeds meer gewelddadige jongeren. Theo Doreleijers zal in zijn Diesrede een plan van aanpak ontvouwen. Floor Bal "Hoe je het ook wendt of keert, jongeren worden gewelddadiger." Kinder- en jeugdpsychiater Theo Doreleijers stelt het nuchter vast. "Tien jaar geleden zouden kinderen onder de twaalf het niet in hun hoofd hebben gehaald iemand met een mes te steken. Terwijl het nu voorkomt dat een kind iemand het mes op de keel zet om een mobieltje te stelen." Tijdens de Dies zal Doreleijers de rede Te gek voor woorden houden, over de biopsychosociale benadering van jeugddeliquentie. De VU-hoogleraar verwijst naar misdaadcijfers en trendstudies. "Als je alles op eenrijtjezet, neemt misdaad met een gewelddadig karakter toe terwijl de crimmaliteit in totaal niet toeneemt. Ook daalt de leeftijd waarop daders hun eerste misdaad plegen. En al kunnen kinderen onder de twaalf niet strafrechtelijk vervolgd worden, uit studie blijkt dat ook zij agressiever worden." Volgens Doreleijers hebben de gevaar-

'Er zijn v^el heel veel verschillende figuren met kinderen bezig'

lijkste delinquenten regelmatig al voor hun dertiende een stoornis te pakken. "Vaak al voor de geboorte of in de vroege kindertijd. Dat heeft ook te maken met hun genenpakket. Criminaliteit is niet genetisch bepaald, maar er zijn wel een aantal eigenschappen die in combinade met elkaar misdadig gedrag bevorderen. "Om gewelddadig te worden, moet je een aantal persoonlijkheidskenmerken hebben en een gedrags- of psychiatrische stoornis. Psychiatrische stoornissen zijn net zo biologisch bepaald als de kleur van je ogen. Depressie, ADHD, autisme en schizofrenie bijvoorbeeld zijn erfelijk. Vijftien procent van de schooljeugd heeft psychische problemen. De helft van deze groep heeft een gedrags- of psychiatrische stoornis. Dat zijn de kwetsbare kinderen. "Voor kinderen met een aanleg tot agressie die ook nog eens negatieve prikkels van buiten krijgen, is het bijvoorbeeld extra moeilijk om normaal te reageren als iemand hen slaat. Zulke kmderen slaan dan veel harder terug."

Gevaarlijke gek De hoogleraar benadrukt trouwens dat er een verschil is tussen ernstig delinquent gedrag en ernstig gewelddadig gedrag. "Ik beoordeel regelmatig jongeren voor de rechtbank. Een keer ging het om een veertienjarig jongetje dat een heel dorp in NoordHolland op zijn kop had gezet door twee keer te joyriden en daarbij bewust telefooncellen aan te rijden. In het proces-verbaal had de plaatselijke bromsnor hem beschreven als een gevaarlijke gek, een boosaardig iemand. Normaal ben ik niet bang, ook niet bij moordenaars, maar hier had ik in de spreekkamer de tafel zo tussen ons in gezet dat ik snel weg kon als hij agressief zou worden. Gaat de deur open, komt er zo'n pikkie binnen met een stralende snuit. Het was echt zo'n jochie waartegen je zou zeggen: hé gabbertje, ga je mee voetballen? "Al snel had ik in de gaten dat die jongen ernstig ADHD had en uit een probleemgezin kwam. Maar het was een hartstikke leuke jongen. Zo'n jongen is wel ernstig delinquent, met twee telefooncellen en twee auto's had hij zo voor anderhalf ton beschadigd.

Maar hij zou nooit gewelddadig worden. En hij was zeker niet iemand om bang voor te zijn."

Fantastische drugscultuur Het is niet zo dat het aantal kinderen met een stoornis procentueel is toegenomen. Wel is er een aantal invloeden die ervoor zorgen dat kwetsbare kmderen nu vaker op het criminele en daarmee ook op het gewelddadige pad gaan. Eén daarvan is de bereikbaarheid van luxe. "Twintig jaar geleden hadden kinderen nog niets. Nu hebben ze allemaal een mobiel. En dan worden kinderen die dat niet hebben jaloers. Dat zijn de kindertjes die anderen hun mobieltje of petje a^akken. Alleen: hun jaloezie verklaart wel dat ze crimineel worden, maar niet dat ze gewelddadig worden." Ook de verkrijgbaarheid van alcohol en drugs draagt bij aan de onbeheersbaarheid van het gedrag van pubers. "Het drugscultuurtje in Nederland is fantastisch. Sofdrugs zijn een prima aanvulling op wat er al bestaat om het leven van mensen te veraangenamen. Maar er wordt nooit bij stilgestaan hoe die vijftien procent kwetsbare kinderen ermee omgaat. Een ADHD'er die drugs gebruikt, heeft veel meer dan gewone mensen de neiging agressief te worden. "Ik vergelijk het altijd met brommers. Die zijn hartstikke leuk. Maar sommige ADHD'ers moet je niet op een scooter zetten. Ik heb een oud-patiènt met ADHD van wie ik niet snap dat hij nog niet dood is. Hij heeft al zeven schuivers gemaakt en zelfs eens zijn heup gebroken."

Moeder bij de theepot Ook denkt Doreleijers dat kinderen er last van hebben dat er tegenwoordig weinig continuïteit en toezicht is. "Toen ik tien was, gingen we elke dag met de bus naar de school. De conductrice was altijd dezelfde vrouw. Als we niet met z'n drieën instapten, vroeg ze: is je zusje ziek? Nu zijn er geen conducteurs meer. Dan wordt er gezegd dat die jongens zich normaal moeten gedragen in een tram. Maar misschien gedroegen ze zich vroeger wel beter omdat er een conducteur bij was. Kinderen kijken altijd hoe ver ze kunnen gaan voor ze op hun flikker krijgen." Ook op school en thuis is er te weinig contmuïteit, denkt hij. "Ik wil niet zo flauw doen om te zeggen dat moeders bij de theepot moeten gaan zitten. Maar er zijn wel heel veel verschillende figuren met kinderen bezig. Toen ik naar school ging, had je nog geen inval juffen. Het was het al een enorme overgang als je na de zomer een andere meester kreeg. Nu zijn er behalve de ouders nog zes of zeven personen die zich dagelijks met een kind bezig houden. Gezonde kinderen vinden dat juist schitterend, maar kwetsbare kmderen hebben het moeilijk in deze wereld."

Niet praten maar pillen Een van de oplossingen die Tlieo Doreleijers in zijn Diesrede zal noemen om crimineel gedrag van jongeren tegen te gaan, is het geven van medicijnen. "Daar ligt een taboe op. Mensen accepteren de gekste gedragingen van kinderen om maar geen pillen te hoeven geven. Ondertussen heeft wel twintig procent van de jongens in jeugdinrichtingen ADHD! Daarom vind ik dat er meer wetenschappelijk onderzoek moet worden gedaan naar de werking van medicijnen bij kinderen. Er zijn veel aanwijzingen dat jongeren uit de criminaliteit blijven wanneer ze medicijnen krijgen. En dan vind ik dat we het met pillen moeten proberen. Want sommigen zijn te gek voor woorden, daar helpen verbale therapieën niet."

Paulien van Gijn

Theo Doreleijers INCEZIIIIDEN MEDEDELIHG

Uitnodiging Het College van Decanen van de Vrije Universiteit heeft het genoegen u, medewerkers, studenten en belangstellenden, uit te nodigen tot het bijwonen van zijn plechtige openbare zitting ter gelegenheid van de

124e dies natalis woensdag 20 oktober aula VU, aanvang 14.45 uur Prof.dr. Theo Doreleijers, hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie, spreekt de diesrede uit onder de titel Te gek voor woorden? Een biopsychosociale benadering van jeugddelinquentie. Steeds meer jongeren met delictgedrag en andere ernstige stoornissen hebben behandeling in justitieel kader nodig. Wetgeving, beleid, middelen en methoden schieten daarbij tekort. Wat kunnen we hier aan doen? Een actueel overzicht, vooral vanuit forensisch jeugdpsychiatrisch en gedragswetenschappelijk perspectief. De diesrede wordt voorafgegaan door een korte meditatie onder de titel Het kwaad straft zichzelf niet door mevr. drs.Jannet Delver, universiteitspastor. De diesviering, die duurt van 14.45 tot 16.15 uur vindt plaats in de aula. Muzikale bijdragen worden geleverd door: Jürgen van Harskamp en Niels Vermeulen De Teylingerband: jongens en meisjes van de gesloten Inrichting Teylingereind m Sassenheim Na afloop is er een receptie in de foyer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen