Ad Valvas 2004-2005 - pagina 521

W E T E N S C H A P

AD VALVAS 26 MEI 2005

PAGINA 9

Vijf fabels over religie

Weetjes Kindermishandeling Kindermishandeling kost de samenleving jaarlijks een miljard euro. Dat zegt Herman Baartman, bijzonder hoogleraar Preventie en Hulpverlening inzake kindermishandeling en directeur van het Amsterdams Centrum voor Kinderstudies (ACK). Kindermishandeling wordt volgens Baartman steeds meer een publieke zorg en fungeert als een toetssteen voor de kwaliteit van de jeugdzorg. Baartman bepleit een fundamentele bezinning op de uitgangspunten van de jeugdzorg, de verhouding tussen de verantwoordelijkheid van ouders en overheid en de mate waann de overheid haar plichten jegens kinderen nakomt. Het gebrek aan slagvaardigheid m politiek en jeugdzorg is volgens Baartman in feite een veronachtzaming van de rechten van kinderen en ouders. Ter gelegenheid van het afscheid van de bijzonder hoogleraar organiseert de VU op 31 mei het symposium Kindermishandeling: de politiek een zorg. (PB)

Allergie

Jbris van Eijnatten, co-auteur van de 'Nederlandse religiegeschiedenis'

Na twintig eeuwen godsdienst in Nederland wil er nog wel eens een misverstandje ontstaan. Een aantal gemeenplaatsen ontrafeld. F oor Ba Niet alles watje ooit op school leerde is waar, vooral niet als het over religiegeschiedenis gaat. Aan de hand van vijf misverstanden gaat Joris van Eijnatten met zevenmijlslaarzen door de Nederlandse religiegeschiedenis. Zijn boek Nederlandse religiegeschiedenis verscheen deze week. Van Eijnatten schreef het met Fred van Lieburg. Beiden zijn directeur bij Relic, het centrum voor Nederlandse religiegeschiedenis aan de VU.

1. Wicca heeft Germaanse wortels "Wicca, moderne hekserij, zou teruggrijpen op de Germaanse religie. Elk boek over het onderwerp staat vol Germaanse termen. De hekserijtraditie is door de christelijke kerk onderdrukt, is het beeld. Maar die continuïteit is geconstrueerd: er zijn geen bronnen die dat aantonen. Moderne hekserij is in de jaren vijftig gefabriceerd door de Brit Gerald Brosseau Gardner. Hij schreef er een aantal erg populaire boeken over. "Wicca is een typisch stadsfenomeen. De beoefenaars zijn witteboordenambtenaren die de hele dag achter hun computer zitten. Ze missen een band met de natuur. Wicca biedt hun een religieuze natuurbeleving. "Tegenwoordig heeft hekserij te maken met de zoektocht van mensen naar authenticiteit. Het is een manier om zich te onderscheiden van de massa. Met dergelijke problemen waren Germanen helemaal niet bezig. Hun religie was een meerderheidsreligie: iedereen deed eraan, het verbond hen met de gemeenschap. Dat is een groot verschil met wicca."

2. Het christendom werd vreedzaam gebracht "Het IS een populaire afbeelding: Bonifatius die een zwaardslag afweert met louter een bijbel in zijn hand. Door dat beeld ontstaat een tegenstelling tussen moordende heidenen en vreedzame christenen. Dat IS niet juist. De Ierse monniken die Nederland kwamen kerstenen, vroegen daarvoor toestemming aan de Frankische koningen. Als woedende Friezen een kerk verbrandden, was de eer

van die koningen aangetast. Dan volgde een vreselijke wraakactie van de Franken. "Dat Bonifatius in deze tijd bewust het martelaarschap heeft gezocht, valt niet te bewijzen. Het is natuurlijk leuk om eeuwenlang vereerd te worden terwijl je zelf in de hemel zit. Bovendien is een martelaarschap goed voor het missieproces. Het was een duidelijk symbool van het christendom in Nederlands gebied en dat trok gelovigen."

3. De Middeleeuwen waren vroom "Het beeld heeft postgevat dat mensen in de Middeleeuwen voortdurend aan het bidden waren. Maar Nederland is pas rond 1000 echt christelijk geworden. Dan zijn de Middeleeuwen al in volle gang. Een eeuw eerder zorgden de Vikingen nog voor chaos. Pas daarna raakte het volk bekend met de rituelen en denkbeelden van het christendom. Tegelijkertijd zie je bronnen uit die tijd spotten met de geestelijkheid. Die wilde in de ogen van het volk alleen vet en rijk worden. Mensen maakten grappen over de mis en rondtrekkende geestelijken: zeker geen uitingen van vroomheid. De vele religieuze feestdagen gingen vaak gepaard met feestelijkheden als marktbezoek. Dronkenschap was daar geen uitzondering: niet echt een teken van vroomheid. In het algemeen kun je zeggen dat altijd slechts een kleine minderheid van de bevolking echt vroom is."

'Moderne hekserij is een Brits fabrikaat uit de jaren vijftig'

Marijn Alders

4. Spinoza was radicaal verlicht "In zijn boek The Radical Enlightenment beweert de Engelse historicus Jonathan Israel dat de radicale verlichting uit Nederland komt. Volgens hem zou Spinoza al eind zeventiende eeuw een samenvatting hebben gegeven van de waarden van de moderne tijd. Die waarden zouden zich daarna via minder belangrijke schrijvers als een inktvlek hebben verspreid. Mijn stelling is dat deze kleine schrijvers helemaal niet zoveel invloed hadden. De auteurs om wie het ging, waren op de vingers van één hand te tellen. "De waarden die Spinoza zou hebben verdedigd, zouden een radicaal secularisme vertegenwoordigen. Religie heeft daarin volstrekt niets met de moderne tijd te maken. Maar in heel veel andere interpretaties van Spinoza wordt hij juist gezien als een zeer religieuze figuur. Een mysticus zelfs, die religie heel belangrijk vond. Wat Israel doet is een negentiende-eeuwse opvatting over scheiding van kerk en staat terugprojecteren op de zeventiende eeuw."

5. Verzuiling maakte mensen ongelukkig "Wie in de twintigste eeuw de verzuiling meemaakte, was per definitie ongelukkig, is het gangbare idee. De verzuiling zou een benauwend systeem zijn geweest, een rem op ontwikkelingen. Maar de meeste mensen hadden voldoende ruimte om zich te ontplooien. Anders had dat systeem niet zo lang gewerkt. Voor die mensen waren de religieuze waarden van hun zuil heel belangrijk. Je miskent hen als je zegt dat iedereen daar onder leed. Vrouwen van tegenwoordig zouden ongelukkig worden als ze moesten trouwen, hun baan opgeven en dan tien kinderen krijgen. Mijn oma had dertien kinderen en een ontzettend hard leven omdat ze die allemaal moest opvoeden. Maar ze was helemaal doordrongen van de katholieke waarden en stond daar ook achter. En een meisje dat op haar achttiende, In de bloei van haar leven, het klooster in ging, hoefde daar niet per definitie ongelukkig van te worden. "Die benauwdheid van de verzuiling werd vooral ervaren door de generatie van de jaren zestig en zeventig. Die heeft zich ertegen afgezet. Door de snelle modernisering kwamen jongeren klem te zitten. Zij herkenden zich in allerlei nieuwe ideeén, maar mochten er niets mee doen. Zij kregen daar last van. Eerdere generaties hadden dat probleem niet." Nederlandse religiegeschiedenis, uitgeverij Verloren, circa 400 pagina's, € 29

Allergisch eczeem wordt veroorzaakt doordat de huid in aanraking komt met een in principe onschadelijke stof, allergeen. De T-cellen m het immuunsysteem van allergische personen delen zich en maken ontstekingsstoffen aan in reactie op allergeen. T-cellen hebben speciale moleculen of antennes (ook wel receptoren genoemd) die maken dat ze vanuit het bloed naar de huid kunnen bewegen. Hierdoor ontstaat een allergische reactie. Nog lang daarna blijven de T-cellen in de huid. Wanneer er weer contact is met het allergeen, komen ze versneld in actie. Geneeskundige Heleen Moed, die op 25 mei is gepromoveerd, heeft verschillende medicijnen getest op door haarzelf gekweekte T-cellen. Ze onderscheidt drie groepen medicijnen, elk met een eigen werking. Een eerste groep onderdrukt alle T-cellen, een tweede en derde groep onderdrukken verschillende subgroepen van cellen. Moeds onderzoek draagt bij aan een beter begnp en uiteindelijk de oplossing van immunologische huidaandoeningen. (PB)

Verstandelijk gehandicapten Tweederde van de ouders met een verstandelijke handicap zorgt met goed voor hun kind, blijkt uit een onderzoek van onder meer het VU Medisch Centrum. Het probleem is echter minder groot dan het lijkt. Nog geen procent van de verstandelijk gehandicapten heeft een kinderwens. De onderzoekers schatten dat er zo'n vijftienhonderd gezinnen met verstandelijk gehandicapte ouders zijn. Goede hulp lijkt een betere remedie dan gedwongen anticonceptie. (DdH)

Overgewicht Overgewicht gaat gepaard met een verstoorde opname van suikers in spieren. Hierdoor ontstaat er grote kans op het krijgen van diabetes type 2 (ouderdomsdiabetes) en hart- en vaatziekten. De falende glucoseopname wordt waarschijnlijk veroorzaakt door ontstekingsstoffen uit vetweefsel. Onderzoekers van het VU Medisch Centrum hebben nu vetweefsel ontdekt dat zich bij vetzucht ophoopt in spieren en om bloedvaten heen. Met deze ontdekking ontstaat een beter inzicht in de manier waarop vetzucht leidt tot diabetes en hart- en vaatziekten. De resultaten van deze studie zijn afgelopen vrijdag als hypothesepaper m het wetenschappelijke tijdschnft The Lancet gepubliceerd. (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen