Ad Valvas 2004-2005 - pagina 46

AD VALVAS 16 SEPTEMBER 2 0 0 4

N t E U MST S

PAGINA 6

Universiteit te Icoop Hogeschool InHolland heeft half Nyenrode opgekocht. De kranten wijdden er slechts korte berichten aan, maar misschien zal later blijken dat het een historische gebeurtenis was. Namelijk het startsein voor een werkelijke commercialisering van het Nederlandse hoger onderwijs. Dirk de Hoog Voor 2,5 miljoen euro werd Hogeschool InHolland begin deze maand voor de helft eigenaar van de particuliere universiteit Nyenrode. Daarmee is het conglomeraat van hogescholen in de Randstad m één klap een geduchte concurrent voor Nederlands andere universiteiten. Dankzij het aandeel in Nyenrode kan InHolland namelijk de vijftigduizend studenten die de hogeschool telt, een universitaire masteropleiding aanbieden. Dat kan zeker ook voor de VU gevolgen hebben. InHolland heeft tenslotte vestigingen in onder meer Haarlem, Alkmaar en Diemen (Hogeschool Holland) - de regio dus waar ook de meeste VU-studenten vandaan komen. De afgelopen jaren heeft de VU tevergeefs getracht met

Hogeschool Holland, en andere christelijke hogescholen, tot een fusie te komen. Dat lukte niet. Hogeschool Holland ging liever op in de grootste hogeschool van Nederland, InHolland, met de ambitie zelf universiteit te worden. En dat doel lijkt nu een stuk dichterbij gekomen. Voor de VU een schrale troost dat ze wel met InHolland blijven samenwerken om hbo'ers naar VU-masters te laten doorstromen. Maar InHolland zal ongetwijfeld de eigen Nyenrodemasters met voorkeur aan haar studenten aanbieden. Opmerkelijk aan de fusie van InHolland en Nyenrode is dat de ene instelling de andere opkoopt, en dat de minister dit goed vindt. Daarmee is het startsein gegeven voor een werkelijke commercialisering van het hoger onderwijs. Sinds de invoering van de bachelor-masterstrucruur is

het in principe al voor iedereen mogelijk masteropleidingen aan te bieden. Het enige wat daarvoor nodig is, is een accreditatie als bewijs dat het onderwijsniveau voldoende is. In theorie zou bijvoorbeeld ook de L O I een universiteit kunnen beginnen. Daarvoor is een financieel sterke partner nodig. Want een accreditatie wil niet zeggen dat de overheid de opleiding betaalt. De universiteiten in Nederland mogen arm zijn, elders in de wereld bestaan zeer rijke instellingen. N e e m

Als iemand commercieel hoger onderwijs in Europa wil beginnen, is dat niet tegen te houden. Pier Vellinga, decaan van de faculteit Aard- en Levenswetenschappen, stelde het al bij de opening van het academische jaar: "Wie zegt dat we over tien jaar niet overgenomen zijn door een universiteit uit Singapore of iets dergelijks. Hoger onderwijs is niet wezenlijk anders dan de markt voor bijvoorbeeld energie." Overal in Nederland komen de hogescholen en universiteiten m beweging.

'Wie zegt dat we over tien jaar niet overgenomen zijn door een universiteit uit Singapore?' Harvard. Die had vorig jaar inkomsten van 2,5 miljard dollar en een besteedbaar eigen vermogen van negentien miljard. T e r vergelijking: de VU haalt per jaar zo'n 350 miljoen euro bimien en heeft een eigen vermogen van 237 miljoen.

Zo willen de UvA en Hogeschool van Amsterdam fuseren, en zulke processen spelen ook in bijvoorbeeld Groningen, Utrecht en NoordBrabant. Wat behalve fusies een reële optie lijkt, is dat er op termijn een privé-

elite-universiteit komt. Kijk naar het vwo. Daar hebben ouders ook tienduizenden euro's over om hun kind een goede privé-opleidmg te laten volgen. Zo'n Harvard aan de Rijn is natuurlijk een directe concurrent voor de bestaande universiteiten. Vandaar dat de Vrije Universiteit ook niet stil zit. D e VU gaat fuseren met de Christelijke Hogeschool Windesheim in Zwolle en daar een tweede campus stichten om niet afhankelijk te zijn van de overvolle hogeronderwijsmarkt in de Randstad. Daarbij is een achterliggende gedachte dat het erfgoed van Abraham Kuyper veiliggesteld moet worden. "De fusie is erop gericht onze positie te verstevigen en aldus de continuïteit van onze bijzondere instellingen zo veel als mogelijk is voor de komende geslachten veilig te stellen", zei collegevoorzitter Wim Noomen bij de opening van het academische jaar. Oftewel: het protestants christelijke blok binnen het hoger onderwijs moet blijven voortbestaan. Misschien is daarvoor in de Verenigde Staten nog wel een paar miljoen dollar op te halen. In sommige kringen aldaar is Abraham Kuyper namelijk nog steeds razend populair.

VSNU-voorzitter Ed d'Hondt:

'Er zullen ook wetenschappers uit moeten' Het wetenschappelijk bedrijf heeft het zwaar in Nederland. Vijf van de veertien universiteiten staan al in de rode cijfers en de andere komen ook steeds moeizamer rond. Gesprek met VSNU-voorman Ed d'Hondt aan de vooravond van Prinsjesdag. Thijs den Otter/HOP "Na telkens nieuwe bezuinigingsronden is de bodem nu echt bereikt. We zijn er zelfs al een beetje doorheen gezakt", zegt Ed d'Hondt. En de voorzitter van de vereniging van universiteiten V S N U licht toe: " D e totale reserves van 2,3 miljard euro zijn op dit moment ongeveer gelijk aan de helft van het jaarbudget - 4,8 miljard euro. Dat is veel te weinig." O m de ernst van de zaak te onderstrepen, wijst D ' H o n d t erop dat behalve de drie technische universiteiten ook de Universiteit Maastricht en de Universiteit van Tilburg in de rode cijfers dreigen te komen. "En met Wageningen gaat het ook niet goed." D e afgelopen jaren viel het bedrag dat universiteiten per student krijgen steeds lager uit. T o t 2007 zal dit met nog eens enkele procenten omlaag gaan. Intussen worden er wel steeds hogere eisen gesteld aan de onderwijskwaliteit. Dat kost geld, verzekert D ' H o n d t , en veel bezuinigingsmogelijkheden zijn er niet. Twintig procent van het universitaire budget gaat op aan materiële zaken, maar daar valt weinig te halen. N u al kampen de instellingen met een exploitatietekort van ongeveer een half miljard euro. De gebouwen werden halverwege de jaren negentig weliswaar overgedragen aan de universiteiten, maar zonder vergoedmg voor onderhoud en andere terugkerende kosten. D ' H o n d t : "We hebben er nu veertig miljoen euro extra voor gekregen, maar dat is lang niet genoeg." Wat rest is de mogelijkheid om te besparen op het personeel, waar tachtig procent van het universitaire budget naartoe gaat. "En dus zullen er steeds meer mensen uit gaan", verwacht D'Hondt. "Eerst bij de ondersteunende diensten, daarna ook bij het wetenschappelijk personeel. Je ontkomt er niet aan, ook al staat het haaks op de ambities met de kenniseconomie."

Bleek innovatieplatform Ook de kwaliteit van het onderzoek staat onder druk. De reputatie die Nederland op onderzoeksgebied heeft, is volgens D ' H o n d t vooral te danken aan investeringen in het verleden. "Het vergt natuurlijk heel wat geld en tijd om een onderzoeksgroep succesvol te maken. Die goede rankings van wetenschappelijke publicaties en octrooien hebben we goeddeels te danken aan onderzoek dat tien jaar geleden is opgestart."

Ed d'Hondt

Hans Stakelbeek / FMAX (

E n de zevenhonderd miljoen euro extra dan die in het regeerakkoord zijn uitgetrokken voor innovatie en de kenniseconomie? "Daarvan gaat eigenlijk niets naar de universiteiten, en de prestaties van het Innovatieplatform zijn bleek", verzucht D ' H o n d t . "Door de bezuinigingsdrang van het kabinet ontstaat er een gevoel van wantrouwen bij de wetenschap en steekt het cynisme de kop op. Als je de kenniseconomie serieus zegt te nemen, moet je laten zien dat je durft te investeren, financieringstekort of niet. Dat betaalt zich uiteindelijk terug."

Bezuinigen op toptalent D e eerste zorg van de V S N U voor de korte termijn is dat er in elk geval niet nog meer bezuinigd gaat worden. Maar of dat gaat lukken is zeer de vraag, want staatssecretaris Rutte heeft

'Door de bezuinigingsdrang van het kabinet steekt het cynisnne de kop op' maatregelen in petto die budgetoeutraal zouden zijn, maar die de universiteiten waarschijnlijk toch veel geld gaan kosten. Het niet langer bekostigen van dertigplussers en niet-EU-studenten baart D ' H o n d t het meest zorgen. "Dertigplussers zouden een kostendekkend collegegeld moeten gaan betalen, wat neerkomt op een slordige vijftienduizend euro. Veel mensen kunnen dat niet betalen en het is maar zeer de vraag of het bednjfsleven zo'n bedrag wil neerleggen om een medewerker te scholen. D a n raken wij deze studenten kwijt." Over het schrappen van bekostiging voor nietEU-studenten is D ' H o n d t nog slechter te spreken. "We krijgen van buiten de E U vaak toptalenten. Die volgen bijna altijd een onderzoeksmaster en gaan aansluitend vaak op voor promotie. Van die mensen blijft zeventig procent hier werken, en de rest is voor altijd ambassadeur van de Nederlandse kenniseconomie. Daar bezuinig je niet op. Dan kun je wel extra beurzen aankondigen, maar daarmee kun je ze lang niet allemaal aan een beurs helpen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen