Ad Valvas 2004-2005 - pagina 299

W E T E N S C H A P

AD VALVAS 3 FEBRUARI 2005

PAGINA 7

Weetjes

Foto Christiaan Krouwels Tekst Weimoed Visser

V I D I B E U RS B E R I C H T E N (4) Naam Gajja Salomons Leeftijd Onderzoeksgebied Functie Subsidiebedrag

38 Moleculaire genetica Senior wetenschappelijk medewerker 600.000 euro

Joesjtsjenko De Oekraïense president Joesjtsjenko heeft dnngend liposuctie nodig. Dat zegt milieutoxicoloog Bram Brouwer in het februarinummer van het populair-wetenschappelijke tijdschrift Natuurwetenschap Techniek. Liposuctie is waarschijnlijk de beste manier om de dioxine waarmee Joesjtsjenko is vergiftigd, versneld uit zijn lichaam te krijgen. Het was Brouwers aan de VU gelieerde bedrijf BioDetection Systems dat Joesjtsjenko's vergiftiging aan het licht bracht. Dat lukte met een nieuwe biologische test, de Calux-methode. Dioxine wordt vooral opgeslagen in vetweefsel en is daar moeilijk weer uit te krijgen. Afvallen is geen optie omdat het gif dan eerst in het bloed terechtkomt. ('Pe;

Vervuiling beperkt Water- en luchtvervuiling door de vaderlandse industrie is dankzij adequate maatregelen beperkt. Dat is de voornaamste conclusie van een onderzoek onder leiding van het Instituut voor Milieuvraagstukken van de VU. De onderzoekers brachten in kaart op welke plaatsen bij de productie of verwerking van cliloor en chloorproducten gevaarlijke stoffen in het milieu terecht kunnen komen. Ze gingen vooral op zoek naar stoffen die slecht afbreekbaar zijn, die zich kunnen ophopen in levende organismen en naar gifstoffen. Zogenaamde PBT-stoffen uit de chloorproductieketen en stoffen die in chloorproducten voorkomen, vormen in Nederland geen algemeen milieuprobleem, zo stellen de onderzoekers. Wel is er sprake van een beperkt aantal chloormicroverontreinigingen, meestal in lage concentraties. Ook is extra aandacht nodig voor periodes waarin zuiveringsinstallaties zijn uitgeschakeld. Het onderzoek werd afgelopen maandag aan de Tweede Kamer gepresenteerd. (PB)

SMS-pacemaker

*; -^iaMMfgassagigj-t

De Vidi-subsidie wordt door NWO uitgekeerd aan excellente onderzoekers om ze de mogelijkheid te geven een eigen onderzoekslijn op te zetten. In 2004 kregen zeven VU-wetenschappers de subsidie. Dit is het vierde deel in een serie portretten van hen. Deel 3 stond in Ad Valvas van 20 januari.

Een geboren Willy Wortel? "Als kind al was ik altijd dingen aan het uitzoeken, observeren en napluizen. Vooral in de natuur. Ik had veel oog voor details, ik tekende bladluizen op de bladeren. Hele middagen ging ik in Artis beesten zitten natekenen. Ik ben medische biologie gaan studeren, maar het had net zo goed iets anders kunnen zijn. Ik vind veel leuk, dus ik ben op veel plaatsen gaan kijken: industrieel ontwerpen, architectuur. IVIaar mijn hele familie is al architect, dus dat werd het niet. Ik heb wel nog meegeloot voor Medicijnen. De eerste jaren vond ik mijn studie een beetje saai, je moest veel u i t j e hoofd leren en dingen nadoen. Pas bij de stage werd het echt leuk. Toen kon ik zelf dingen uitzoeken."

Wat doe je hier eigenlijk? "In 2 0 0 1 heb ik samen met een analist en een Amerikaanse onderzoeksgroep een gendefect opgehelderd, het creatinetransportdefect. Bij ongeveer een half procent van de geestelijk gehandicapte mannen is dat de oorzaak van hun handicap. Vrouwen hebben er minder last van. Creatine wordt door je lichaam aangemaakt en zit in vlees, vis en cranberries. We wisten al dat sommige patiënten geen creatine in hun hersenen hebben, terwijl het wel in de rest van hun lichaam aanwezig is. Er was ook al bekend welk gen het transport regelt. Toen hebben we beide gekoppeld en het bleek inderdaad dat de mensen met een creatinetekort in de hersenen een defect hadden aan dit transportgen. Dat was een wereldprimeur. We zijn nu in de eerste plaats op zoek naar een oplossing. Die lijkt simpel: creatine naar de hersenen brengen. IVIaar hoe dat moet, weten we nog niet. Daarnaast doen we onderzoek naar de rol van creatine in de hersenen. Sporters slikken creatine voor de spierontwikkeling. Wat het precies in de hersenen doet, is nog onbekend. Ik doe zelf geen labwerk meer. Ik ben druk met artikelen schrijven, praatjes houden op conferenties, samenwerkingsverbanden opzetten en veel organiseren. Ik heb daar geen hekel aan. Het ligt me goed en ik heb een leuk team."

Slimmer dan de rest? "Vorig jaar heeft mijn voorstel het net niet gehaald. Dit jaar wel. Daar heb ik best hard voor gewerkt. Het afgelopen jaar

heb ik wat meer publicaties gehad, ik heb mijn voorstel verbeterd en aan de presentatie gewerkt. Bovendien kreeg ik twee Europese prijzen voor mijn onderzoek. Ik denk dat die hebben meegespeeld in de toekenning. Die Vidi-beurs heeft me al met al best veel tijd gekost, maar het heeft mijn gedachten over het onderzoek aangescherpt, dus het was zeker geen verloren tijd."

De Nobelprijs "ik hoop echt dat het ons gaat lukken om die therapie te ontwikkelen voor mensen met een creatinetekort in de hersenen. Als je ze op tijd zou behandelen, bijvoorbeeld vlak na de geboorte, kunnen die mensen mogelijk een leven leiden zonder handicap. Voor de Nobelprijs is dat misschien niet genoeg, maar het zou een grote doorbraak zijn."

Botsende belangen "Ik geloof dat ik veel werk. In het weekend en 's avonds doe ik de dingen waar ik overdag niet aan toekom, zoals e-mails schrijven. Maar ik vind mijn werk erg leuk, dus het maakt niet uit. Ik heb geen kinderen. Met kinderen zou het moeilijker te organiseren zijn, want ik zit best veel in het buitenland. Mijn vriend is ook onderzoeker, hij werkt bij een spin-off bedrijfje aan de universiteit. Ik heb helemaal niet het idee dat mijn vrije tijd in de knoei komt. Ik heb genoeg tijd om te sporten en familie en vrienden te zien. Wel neem ik weinig vakantie, maar ik zit voor mijn werk veel in het buitenland en dan zie je ook veel."

Een vak geleerd? "Als ik niet de kans had gehad om onderzoeker te worden, was ik misschien een cateringbedrijf begonnen. In mijn studententijd heb ik jarenlang bij een kosjer cateringbedrijfje gewerkt als rechterhand van de eigenaresse. Koken, inkopen doen, bestellingen rondrijden, van alles deed ik. Ik ben het nog een poosje blijven doen toen ik al aio was. Vooral de organisatorische kant vond ik leuk. En natuurlijk het koken. Onderzoekers houden vaak van koken. Misschien omdat je in beide gevallen dingen bij elkaar gooit."

SMS-en met je pacemaker! Dankzij cardiologen van het VU Medisch Centrum kan het. Als eerste ter wereld hebben ze een pacemaker met SMS-mogelijkheid geïmplanteerd. Bij onregelmatigheden zendt die gegevens naar de mobiele telefoons van de behandelend cardioloog en een speciale post in het ziekenhuis. De behandelend arts kan de ernst van de onregelmatigheden vervolgens via internet bekijken en actie ondernemen. De pacemaker is een belangrijke medische innovatie. Twee weken geleden werd het apparaat met succes geïmplanteerd door VUmc-cardioloog De Cock. Voorlopig blijven cardiologen hun patiënten met dit type pacemaker net zo vaak controleren als voorheen. Op termijn wordt dat overbodig. (PB)

Discriminatie Nieuws over terrorisme en de moord op Theo van Gogh leidt tot discriminatie. Dat stelt communicatiewetenschapper Enny Das. Das leidde een project waarbij de directe emotionele effecten van nieuwsuitzendingen over terrorisme werden gemeten bij 250 autochtone Nederlanders. De moord op Theo van Gogh viel midden in het onderzoek. De nieuwsbeelden veroorzaakten gevoelens van angst en depressie. Ze leidden ook tot een toename van agressie. De moord op Van Gogh bleek een versterkend effect te hebben op de heersende negatieve mening over de multiculturele samenleving. Ook nam discriminatie van Nederlandse moslims toe. "Het is erg belangrijk te beseffen dat zulke effecten veelal onbewust optreden", zegt Das. Ze roept journalisten op positiever te berichten over moslims en multicultureel Nederland. (PB) mummi IEIIEDELIIIE

Stemmen? "Zeker, da's een voorrecht!" Verkiezingen CR OC 11-21 februari 2005

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen