Ad Valvas 2004-2005 - pagina 447

AD VALVAS 21 APRIL 2005

W E T E N S C H A P

PAGINA 7

Weetjes Seks Slakken doorboren hun sekspartner vlak voor de spermaoverdracht met een zelfgemaakte pijl van kalk waar slijm op zit. Een stof in dat slijm zorgt dat het sperma niet wordt verteerd, maar bewaard in het sperma-opslagorgaan. Zo hopen slakken ervoor te zorgen dat hun seksuele partner kinderen maakt met hun sperma en niet met dat van een vorige of toekomstige partner. Dat toonde VU-bioloog Joris Koene aan samen met zijn Duitse collega Hinrich Schulenburg. Het onderzoek is onlangs gepubliceerd in het tijdschrift BMC Evolutionary Biology, vrij toegankelijk op www.biomedcentral.com. (PB)

Melk Koemelk is een natuurlijke en bovendien goedkope bron van het peptide lactoferrampine. Dat toont tandheelkundige Marieke van der Kraan aan in haar proefschrift, waarop ze 22 april promoveert. Lactoferrampine bevat het eiwit AMP. Dat werkt als antibioticum en bestrijdt ziekteverwekkende schimmels en bacteriën. Vanwege de relatief hoge kosten van het synthetiseren van AMP's zocht Van der Kraan naar natuurlijke bronnen waaruit ze geïsoleerd kunnen worden. Ze beschrijft een methode die het mogelijk maakt AMR op te sporen en op een eenvoudige manier vrij te maken. In de toekomst kan dit AMR wellicht worden gebruikt in functional foods of ter vervanging van conventionele antibiotica in veevoer. Daarmee zou de hoeveelheid antibiotica in melk, vleesproducten en afvalwater sterk afnemen. Een andere mogelijke toepassing is in gezondheidsproducten als tandpasta, mondspoeldrank of een speekselsubstituut. (PB)

Roberts-syndroom Museé historique de la Reformation

Calvijn Johannes Calvijn was niet de cliristelijke ayatollah die veel mensen tegenwoordig van hem maken. Als jongeman was hij onstuimig, ambitieus en arrogant. Blijkt uit het eerste deel van de complete brieven die twee VU-theologen verzamelden.

Peter Breedve d

Om te begrijpen wie Johannes Calvijn was, moet je ook zijn tijd begrijpen. Dat lijkt nagenoeg onmogelijk voor iemand uit de 21ste eeuw. Hoe valt te bevatten wat er omging in de hoofden van de leden van de Geneefse stadsraad? Die gooide Calvijn en zijn oudere collega Guillaume Farel in 1538 de stad uit. De godsvrees van de stadsraad was enorm. Door de weigering van de twee reformatoren om het sacrament van het avondmaal te bedienen zouden ze, zo was de vrees, de toom van God over Geneve afroepen.

R a r e jongens Calvijn en zijn geestverwanten, zoals Maarten Luther, Ulrich Zwingli, Maarten Bucer en voornoemde Farel, wisten een machtige vijand tegenover zich. Keizer Karel de Vijfde beschouwde de reformatie als ketterij. Het was voor de reformatoren dus zaak zich te verenigen, mocht hij met wapengeweld optreden. Maar dat lukte niet, want de reformatoren konden het niet eens worden over de hoedanigheid waarin Christus aanwezig was bij het avondmaal. Bevond hij zich gedurende de viering op geheimzinnige wijze tussen de gelovigen, zoals Luthers rotsvaste overtuiging was, of was hij in platonische zin 'in herinnering' aanwezig, zoals Zwingli opperde? Zolang deze essentiële kwestie niet was opgelost, kon er van een bundeling van krachten natuurlijk geen sprake zijn. Bucer, predikant in Straatsburg, die erop hamerde dat naastenliefde in het christelijke geloof toch veel belangrijker was, werd zowel in zijn eigen tijd als ook in de volgende eeuwen door sommigen als een slappeling beschouwd. Hij ging belangrijke discussies over de inhoud van de leer uit de weg.

Rare jongens, die zestiende-eeuwers. Hoe zouden we ons ooit in ze kunnen verplaatsen? Hoogleraar Kerkgeschiedenis Christoph Burger zegt dat hij het wel graag wil. "Ik heb me zo sterk ingeleefd in de zestiende eeuw dat ik me kan voorstellen waarom dergelijke kwesties zo belangrijk waren", vertelt hij. "Vergelijk het met de principiële discussies over roken in deze tijd. Stel je voor dat je zoon thuiskomt met een heel leuk meisje dat ontzettend veel rookt. Ze rookt zo veel, dat ze uit haar mond stinkt. Dan zeg je ook: 'Dat wordt nooit wat'."

toe het lid op de neus kreeg. Een arrogante jonge intellectueel die er zijn hand niet voor omdraaide een tractaat te eindigen met een citaat van de oudtestamentische profeet Ezechiël: "Doch als het komt - en het komt! - dan zullen zij weten, dat er in hun midden een profeet is geweest." Dat nieuwe beeld van de mens Calvijn, in plaats van een beperking tot de rijpe dogmaticus Calvijn, werkt volgens Burger "heel bevrijdend". "Dat zo'n wijs man - want geniaal was-ie! - in zijn jonge jaren zo'n ijdeltuit was. Dat hij bleek te hebben geleefd!"

Christelijke ayatollah

Moord

Burger is verantwoordelijk voor het eerste deel van de verzamelde brieven van en aan Calvijn, dat twee weken geleden verscheen. Zijn voorganger, professor Comelis Augustijn, zette de onderzoeksgroep op, het leeuwendeel van het werk verrichtte Frans P. van Stam. Er was ook een begeleidingsgroep. De uitgave bevat de eerste 85 brieven, geschreven tussen Calvijns 21ste en 29ste levensjaar. Het boek rekent volgens Burger af met het heersende beeld van Calvijn als een soort christelijke ayatollah en strenge mannenbroeder die tegen plezier en levensvreugde was. Zelf is Burger, als Lutheraan, ook opgevoed met het beeld van die enge Calvijn. "In vergelijking met onze dikke Luther, liefhebber van goed bier uit het Saksische Torgau, was Calvijn volgens enkele van mijn leermeesters een ware asceet." Uit Burgers verzameling kranten- en tijdschriftenknipsels blijkt welke connotaties Calvijn oproept. "Ongelofelijk negatieve vooroordelen heersen ten aanzien van die man", zegt hij. "Hier, iemand die de Taliban omschrijft als de Savonarola's en Calvijns van Afghanistan." Burger lijkt er een beetje verdrietig van. "Nou ja! Dat lijkt me toch wel een beetje kort door de bocht!" Uit de brieven die Calvijn in zijn jonge jaren schreef komt immers een man naar voren die ijdel en ambitieus was. Een man die zichzelf nogal eens overschatte en zijn hand overspeelde. Iemand die meende de wijsheid in pacht te hebben en daardoor af en

Er zijn 3200 brieven van en aan Calvijn bewaard gebleven. Dat moet uiteindelijk resulteren in veertig delen uitgegeven correspondentie. Of Burger de verschijning van het laatste deel nog zal meemaken betwijfelt hij, aangezien elk deel het resultaat is van jaren werk. Elke brief wordt door een team van wetenschappers drie of vier keer gelezen. Wanneer Calvijn verwijst naar bijbelpassages worden die opgezocht. Jaartallen worden geverifieerd, informatie over historische gebeurtenissen nagetrokken in andere bronnen. Zo schrijft de reformator Grynaeus uit Bazel op 5 december 1537 dat een zekere Francois de Rochefort, een volgeling van de reformatie, net buiten de muren van Bazel in een val gelokt werd. Met zijn broer en een bediende werden ze in een boot op de Rijn weggebracht. Francois wist te ontkomen, maar werd door een huurling alsnog door een kogel gedood. "In zo'n geval valt er aardig iets uit te zoeken", aldus Burger. "Wat zeggen de kronieken van de stad Bazel over die moord? Wat gebeurde er met de opdrachtgever van de moord?" Die informatie komt in uitgebreide voemoten te staan. De verzamelde brieven zijn niet bedoeld voor op het nachtkastje. De oplage bedraagt slechts honderd stuks, bovendien zijn ze gepubliceerd in de taal waarin ze zijn geschreven: zestiende-eeuws Frans en Latijn. De commentaren zijn in het Engels. Studiemateriaal voor doorgewinterde Calvijn-vorsers, dus. Leken die graag kennis zouden maken met de man wiens naam zo vaak verbonden wordt aan het zuinige imago van Nederland, zijn beter af met de Nederlandse vertaling van de meest recente Calvijn-biografie van Bernard Cottret, die volgende week verschijnt.

"^Dat die man zo ^n ijdeltuit was!^

Calvijn epistolae, uitgeverij Librairie Droz. Geneve, € 100,-.

Een internationaal onderzoeksteam, waar de oncogeneticagroep van het VU Medisch Centrum deel van uitmaakt, heeft het gen gevonden dat het Roberts-syndroom veroorzaakt. Het Roberts-syndroom is een gendefect dat kan leiden tot een ongewoon chromosomenaantal, een verschijnsel dat ook bij kankercellen voorkomt. Het is een ernstige aandoening waaraan één op de vijf patiënten al voor de geboorte overlijdt en een groot aantal vlak daarna. De sterfte wordt met name veroorzaakt door een defect aan het hart. Ook andere organen zijn vaak slecht ontwikkeld. Onderzoek onder Colombiaanse patiënten toonde aan dat het zogenoemde ESC02-gen op chromosoom 8 verantwoordelijk is voor dit defect. Over de functie van dit ESC02-gen was tot nu toe niets bekend. De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Genetics.

Misdaad De Europese Unie ontwikkelt een eenzijdig veiligheidsbeleid. Dat kan haar in conflict brengen met andere landen. Dat zei de Tilburgse criminoloog Cyrille RJnaut op het congres over veiligheid Safety Without Borders, vorige week op de Vrije Universiteit. Volgens RJnaut gaat de Europese Unie er ten onrechte van uit dat bedreigingen als georganiseerde misdaad en terrorisme van buiten de Unie komen en ook buiten de grenzen gehouden moeten worden. "Andere landen krijgen de schuld van onze problemen", aldus Fijnaut. Maar vaak wordt georganiseerde misdaad juist vanuit Europa naar andere werelddelen geëxporteerd. Zo is Zuid-Nederland het centrum van de mondiale xtc-productie. Terrorisme komt niet puur van buiten, maar is ook een nationaal of lokaal probleem, (Bron: Het Parool, 14 april) (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen